ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Περιστερεών συμβόλων

Τα περιστέρια είναι πετούμενα πλάσματα, όχι από τα ωραιότερα του είδους κι ενοχλητικά πολλές φορές, ιδιαίτερα λόγω του υπερκινητικού, αφοδευτικού τους συστήματος. O μύθος τους, όμως, είναι τελείως διαφορετικός, για λόγους εν πολλοίς ασαφείς που, όμως, θα επιχειρηθεί να διασαφηνισθούν πιο κάτω. Αφορμή η έκθεση «Περιστέρι, πέτα», στο μικρό Μουσείο του Ταχυδρομείου, στον Μονπαρνάς του Παρισιού.

Περιστέρι καπιταλιστής

Θα διασαφηνισθούν οι ιστορικές βάσεις του μύθου ως αγγελιαφόρου ειρήνης, αν και η κύρια βάση του, είναι και αυτή ένας μύθος. Το περιστέρι που έστειλε ο Νώε από την κιβωτό. H συνέχεια δεν ήταν πάντα φιλειρηνική. Οι Ρωμαίοι χρησιμοποιούσαν τα περιστέρια στις αρματοδρομίες για να ειδοποιούν για τη θέση τού τερματίσαντος. O Τζένγκις Χαν ήταν εκείνος που τα εγκατέστησε ως ταχυδρομικό σύστημα στην Ασία και σε μεγάλο μέρος της σημερινής Ανατολικής Ευρώπης. O Καρλομάγνος καθιέρωσε την ανατροφή τους ως αποκλειστικό προνόμιο των ευγενών. Οι Ρότσιλντ, λέγεται πως αύξησαν κατά πολύ την περιουσία τους, χάρη στα νέα, που έφερε ένα περιστέρι για την έκβαση της μάχης του Βατερλό. Ως σύμβολο όμως καθιερώθηκε το 1870 στην πρωσική πολιορκία του Παρισιού όταν, έξι μέρες μετά την έναρξη της πολιορκίας, τρία περιστέρια απεστάλησαν από ένα αερόστατο ονόματι «H πόλη του Παρισιού», στις 11 το πρωί και γύρισαν στις 5 το απόγευμα, έχοντας εκπληρώσει την αποστολή τους. Μετά την ανακωχή, το έθνος, σε ένδειξη ευγνωμοσύνης προς τα περιστέρια ανέθεσε στον γλύπτη Φρεντερίκ Ογκίστ Μπαρτολντί (δημουργός του Αγάλματος της Ελευθερίας) να κατασκευάσει ένα μπρούτζινο γλυπτό προς τιμήν τους. Στον A΄ Πόλεμο, ένα γενναίο περιστέρι, ονόματι «Ανδρείος», τιμήθηκε με το Παράσημο του έθνους αλλά στον B΄, οι Γάλλοι, λόγω της αστραπιαίας ήττας τους, δεν πρόλαβαν να τα χρησιμοποιήσουν επωφελώς, μόνον οι Μακί στην Αντίσταση.

Οι Γάλλοι τα ξαναχρησιμοποίησαν στον Πόλεμο του Βιετνάμ. Ομως, καθώς γράφει η Μαίρη Μπλουμ στην «Ιντερνάσιοναλ Χέραλντ Τρίμπιουν» η εικόνα που επικρατεί σήμερα στο Παρίσι για το περιστέρι δεν έχει να κάνει με πολεμικά ανδραγαθήματα ή χαρμόσυνα νέα, αλλά μάλλον με μια οχληρή παρουσία, ασπρόγκριζων πτηνών που καταβρέχουν τον κόσμο με ακαθαρσίες, όσο και αν η δραστηριότητα αυτή έχει επικαλυφθεί με την άποψη ότι φέρνει γούρι. Μάλιστα, πριν από 40 χρόνια, οι Αρχές του Παρισιού αποφάσισαν τον εκτοπισμό 150 χιλιάδων περιστεριών στην εξοχή, απ’ όπου όμως οι εκτοπισμένοι, ίσως επειδή δεν τους έκανε η ησυχία της υπαίθρου και νοσταλγούσαν την πολύβουη ζωή της πόλης, έτειναν να επιστρέφουν κατά σμήνη. Μένοντας στη σύγχρονη ζωή, μια Αμερικανίδα τάιζε τα περιστέρια του Παρισιού με 11 κιλά σπόρους τη μέρα, μια δραστηριότητα που της είχε προσκομίσει, ήδη στη Νίκαια, 11 πρόστιμα. Μια Γαλλίδα όμως που καθόταν στον ίδιο πάγκο με την τροφέα, άρχισε να κλωτσάει τα μαζεμένα στίφη, με αποτέλεσμα αυτά να της φάνε τις κάλτσες. Πήγε στο δικαστήριο, μηνύοντας την Αμερικανίδα, όπου όμως ο δικαστής αποφάνθηκε ότι ήταν δικό της πρόβλημα εάν δεν ήξερε να κλωτσά τα περιστέρια, χωρίς να τις σκίζουν τις κάλτσες.

Νόμος βιοποικιλίας

Ο απαγορευτικός νόμος δεν καταργήθηκε, αλλά έμεσα δίδεται η συμβουλή στον κόσμο να μην ταΐζει τα περιστέρια. Τα πουλιά μπορούν και μόνα τους να επιβιώσουν, όπως τα αγριοπερίστερα στους βράχους. Αλλωστε, χρειάζονται και στην πόλη λόγω της βιοποικιλίας. Ετσι τα περιστέρια, και τούτο προσπαθεί να κάνει τον κόσμο να συνειδητοποιήσει η έκθεση του Παρισιού, είναι αναπόσπαστο στοιχείο της ζωής της πόλης.