ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Προσωπα

Σήμερα λίγοι θα ξεφυλλίσουμε βιαστικά τις εφημερίδες και ακόμη λιγότεροι θα βυθιστούμε στις «λαλίστατες» αναλύσεις της τελευταίας στιγμής. Και είναι λογικό. O κύβος ερρίφθη και δεν μένει παρά να δρέψουμε τις δάφνες των επιλογών μας. Δεν μένει παρά να φανεί οσονούπω κατά πόσον έχουμε εξελιχθεί σε ταλαντούχους Κύριους Ψηφοφόρους, αν τελικά μας διακρίνει η μέγιστη δυνατή διορατικότητα, κατά πόσον είμαστε κολλημένοι σαν απαίσιες βδέλες σε ξεπερασμένα πολιτικά σχήματα κι αν προσδοκούμε μέσα από τη ψήφο μας να αναδειχθεί η σεφερική ή η ελυτική εικόνα για την Ελλάδα, ο λυρισμός και συγχρόνως ο πραγματισμός που ταιριάζει σ’ αυτήν την πατρίδα.

Είναι γεγονός ότι τα όσα «σπουδαία» μάς ανακοίνωσαν οι υποψήφιοι πολιτικοί δεν μας άφησαν αδιάφορους και για πρώτη φορά κάθε άλλο παρά πλήξαμε προεκλογικά. Γιατί, πέραν των μεταλλάξεων των κομματων, των εφιαλτικών μεταγραφών, πέραν του πολιτικού σοκ που υπέστημεν ομαδικώς, για πρώτη φορά νιώσαμε ότι πράγματι είμαστε ο κυρίαρχος λαός και τους κρατάμε από την τεράστια σαν του Πινόκιο μύτη. Γιατί, δεν είναι λίγο διά μιας να ορίζουμε τους όρους λειτουργίας του πολιτικού βίου της χώρας. Ούτε να είμαστε εμείς η εμπροσθοφυλακή που βομβαρδίζεται με όλμους υποσχέσεων, δεσμεύσεων, οραματισμών, ιδεολογιών… Απορώ πως είμαστε ακόμη όρθιοι, δηλαδή.

Για να σκεφτούμε, λοιπόν, τι μας συνέβη τις τελευταίες μέρες του Φεβρουαρίου, λίγο πριν μπει φουριόζος ο Μάρτης. Οι πολιτικοί μας, με εκείνη την αδιαπραγμάτευτη σιγουριά που τους χαρακτηρίζει, είτε λένε αλήθειες είτε ψεύδονται, μας διεμήνυσαν ότι λίαν συντόμως θα διαθέτουμε το αρτιότερο σύστημα κοινωνικής πρόνοιας, αυτό το οποίο ολόκληρη η Ευρώπη προσπαθεί με νύχια και με δόντια να διατηρήσει. Εμείς όμως θα το αποκτήσουμε σύντομα και μόλις το φέρουμε στα μέτρα μας, θα φωνάξουμε τους «απροσάρμοστους» ξένους να τους κάνουμε μαθήματα. Σαν τους μαθητευόμενους μάγους που μόλις έχουν αρχίσει να εξοικειώνονται με τα μαγικά ή σαν τους τσαρλατάνους που το κοινό τους αποτελείται από τετράχρονα πιτσιρίκια του νηπιαγωγείου, ούτε καν των πρώτων ταξεων του δημοτικού.

Deja vu, θα έλεγε η συνάδελφος Ξένια Κουναλάκη, αλλά τα όσα ακούστηκαν για τους αγρότες, τους γέροντες, τους συνταξιούχους, τους νέους, τις γυναίκες, τους ανέργους ξεπέρασαν κάθε δυνατή πρόβλεψη. Ανατριχίλα στην καταπονημένη σπονδυλική στήλη προκάλεσαν, καθώς όλοι πλέον οραματιζόμαστε έναν Αρχοντα των Δαχτυλιδιών που θα σβήσει τις συντελεσθείσες αδικίες και θα μοιράσει αφειδώς ζεστό χρήμα, στοργή, σεβασμό, ευγνωμοσύνη, ταπεινότητα, ειλικρίνεια, δουλειά και ό,τι άλλο ποθεί ο σαλεμένος από τα προβλήματα νους του ανθρώπου.

Ενα από τα πιο αξιοπρόσεκτα της τελευταίας προεκλογικής εβδομάδας ήταν ο ρόλος που ανέλαβαν να παίξουν ορισμένοι τηλεοπτικοί δημοσιογράφοι. Ρόλο νεράιδας, θα έλεγα, που με το μαγικό ραβδί της έβαζε στο στόμα των πολιτικών αρχηγών αυτό που ο ψηφοφόρος και τηλεθεατής ήθελε να ακούσει, έστω και στο παραπέντε. Κάπως έτσι φτάσαμε σ’ αυτά που ο Γιώργος Παπανδρέου υποσχέθηκε στην αγροτιά και τους δυνάμει συνταξιούχους μέσω ιδιωτικού τηλεοπτικού σταθμού για να τον ακολουθήσει ο Κώστας Καραμανλής σε ανταγωνιστικό κανάλι.

Θα πείτε, ζούμε στην εποχή της τηλεοπτικής δημοκρατίας. Ενας ολόκληρος κόσμος κινείται και διαμορφώνεται μέσα από τη δύναμη της τηλεοπτικής εικόνας. Δεν διαφωνώ. Θα περίμενα, όμως, από τους συμβούλους των πολιτικών αρχηγών να ‘χουν εγκαίρως βρει και επισημάνει τα μεγάλα προβλήματα που ταλανίζουν τον πολίτη, ώστε και εκείνοι να έχουν εγκαίρως προτείνει λογικές και βιώσιμες λύσεις και όχι στο παραπέντε των εκλογών να κινδυνεύουμε από τα προεκλογικά πυροτεχνήματα. Γιατί η γιαγιά μου έλεγε «διαβολομαζώματα ανεμοσκορπίσματα». Υποσχέσεις της εσχάτης στιγμής, στο όνομα της υφαρπαγής οποιασδήποτε ψήφου. Μήπως, όμως, την επαύριο θα μοιάζουν με τον πολτό που προκύπτει μετά την πρώτη επεξεργασία των σκουπιδιών στις χωματερές;

Κάποιος είπε ότι υπό τις παρούσες συνθήκες, ακόμη κι αν δεν υπήρχε Αριστερά, θα ‘πρεπε να εφευρεθεί και ότι η παρουσία της, οι ιδέες της, οι συντεταγμένες της είναι σήμερα αναγκαίες και επίκαιρες όσο ποτέ στο παρελθόν. Δύσκολες κουβέντες αυτές, ειδικότερα τούτους τους περίεργους καιρούς της απουσίας των ιδεολογιών. Ενα είναι, πάντως, γεγονός. Το κλασικό μοντέλο της Αριστεράς, όπως διαμορφώθηκε μετά τον B΄ Παγκόσμιο Πόλεμο βαδίζει πλέον με δεκανίκια, κι αυτός είναι ο λόγος που στις μεγάλες δεξαμενές σκέψεις της Ευρώπης οι ζυμώσεις για ένα καινούργιο μοντέλο είναι πολλές.

Πολλοί σπεύδουν να δηλώσουν ότι η Αριστερά είναι η μόνη που μπορεί να φέρει πίσω στην πολιτική την ηθική και τη δημοκρατία, τη σωστή αντιπροσωπευτική δημοκρατία. Μα, μήπως δεν υπήρξαμε μάρτυρες των όσων συνέβησαν πολύ πρόσφατα στη Βρετανία, επί βασιλείας του… αριστερού Μπλερ; Και παλιότερα, επί της βασιλείας τού επίσης αριστερού, σοσιαλίζοντος Φρανσουά Μιτεράν;

Να θυμίσω, λοιπόν, ότι ο εργατικός Μπλερ είναι αυτός που επέλεξε να συνεργαστεί στενά με τους πολεμοκάπηλους της Ουάσιγκτον και είναι αυτός που έθεσε πολύ νωρίς τη γωνία στην αριστερή πλευρά του κόμματος του. Είναι αυτός που έκανε κατάχρηση των φιλελεύθερων πολιτικών, προκειμένου να αναμορφώσει το εκπαιδευτικό σύστημα, το σύστημα υγείας και δημόσιας διοίκησης, γιατί όπως σημείωνε τις προάλλες ο εγκυρος «Εκόνομιστ», θύμιζαν σταλινικού τύπου συγκεντρωτικά συστήματα. Και είναι πάλι ο Μπλερ που βυθίζεται στο μεγάλο σκάνδαλο των υποκλοπών στα Ηνωμένα Εθνη. Το σκάνδαλο που θέλει τις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες να παγιδεύουν με εντολή των ΗΠΑ τις συνομιλίες των μη μονίμων μελών του OHE την περίοδο πριν από το ξέσπασμα του πολέμου κατά του Ιράκ.

Ενα είναι σημαντικό. Υπό τις παρούσες συνθήκες κι εννοώ τις ελληνικές συνθήκες, θα ‘ταν καλό να μη μας κατακυριεύσει ο δικομματισμός. Με την ψήφο μας να δώσουμε τη δυνατότητα να θριαμβεύσει, αν μη τι άλλο, η κοινοβουλευτική πολυφωνία. Σαν δείγμα υψηλού πολιτισμού. Σαν είδος εξόδου από την πολιτική απάθεια. Ενα μπόλιασμα που θα συμβάλει να δημιουργηθούν τα αντισώματα εκείνης της πολιτικής που δεν θα χρησιμοποιεί, αλλά θα υπηρετεί τον πολίτη. Αυτή είναι η μεγάλη συζήτηση που οφείλουμε να ανοίξουμε την επομένη των εκλογών για να εγκαταλειφθεί η ασάφεια, να πάψει το αύριο να είναι τόσο αινιγματικό, τόσο πνιγμένο στα ενδεχόμενα.