ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Ψηφίδες κυπριακού πολιτισμού

H έκθεση «Κύπρος: Χίλια κομμάτια μνήμης» που θα εγκαινιαστεί αρχές Μαΐου στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, θα είναι από τα σημαντικότερα πολιτιστικά γεγονότα, όχι μόνο για το μουσείο αλλά και για τη χώρα μας. H μεγαλύτερη στο είδος της έκθεση με έργα του Κυπριακού Πολιτισμού -ύστερα απ’ αυτή της συλλογής Τσεζνόλα στο Μητροπολιτικό Νέας Υόρκης- που θα εγκαινιαστεί στην Ελλάδα και για πρώτη φορά θα παρουσιαστεί το κοινό. Και μάλιστα θα συνδεθεί με την τυπική ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Πρόκειται για τη συλλογή αρχαιοτήτων Θάνου N. Ζιντίλη, μια από τις σημαντικότερες ιδιωτικές συλλογές ανά τον κόσμο που ήταν χωρισμένη σε δύο τμήματα. Το ένα μέχρι πρόσφατα ήταν εκτεθειμένο (710 αντικείμενα) στο Μουσείο Allard Ρiersoτου Αμστερνταμ, ενώ το δεύτερο ( 700 αντικείμενα και 200 νομίσματα) στη Λευκωσία.

Ηδη ο τρίτος όροφος του Μουσείου (τμήμα Νεοφύτου Δούκα) ετοιμάζεται πυρετωδώς για το στήσιμο των αντικειμένων που θα καλύψουν όλο τον όροφο. Κατάλληλες επιτοίχιες και κινητές προθήκες θα φιλοξενήσουν το υλικό αυτής της «μόνιμης» έκθεσης μαζί με τα επεξηγηματικά κείμενα που θα τις συνοδεύουν. Αν μάλιστα το επιτρέψει και το πρόγραμμά τους, τα εγκαίνια θα γίνουν είτε από τον Πρόεδρο Δημοκρατίας K. Στεφανόπουλο είτε από τον κ.Τάσσο Παπαδόπουλο, Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Ο διευθυντής πάντως του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, καθηγητής κ. Νικόλαος Σταμπολίδης είναι ιδιαίτερα χαρούμενος. Τρεις εκθέσεις ετοιμάζει για τους επόμενους μήνες, τη μία καλύτερη από την άλλη. Γιατί εκτός από τη συλλογή Ζιντίλη, τον Οκτώβριο θα ακολουθήσει η «Μεγάλη Ελλάδα: Αθλητισμός και Ολυμπισμός στην περιφέρεια του ελληνικού κόσμου» και τον Νοέμβριο η «Ελεύθερνα: Πόλη- Ακρόπολη- Νεκρόπολη».

5.000 χρόνια πολιτισμού

Η έκθεση που θα εγκαινιαστεί τις πρώτες ημέρες του Μαΐου και αφορά τον κυπριακό πολιτισμό είναι ένα από τα ατού του μουσείου. «Δεν είναι μόνο το γεγονός ότι διαθέτει περίπου 1.500 αντικείμενα. Μερικές φορές πολλά αντικείμενα μοιάζουν πολύ ή είναι ταυτόσημα. Εμείς ξεδιαλέγουμε απ’ αυτά, τα 1.000 σημαντικότερα δίνοντας τον τίτλο «χίλια κομμάτια μνήμης». Πρόκειται για ψηφίδες ενός μωσαϊκού που ουσιαστικά διαλαμβάνει ολόκληρο το κορμί του κυπριακού πολιτισμού. Διότι έχει αντικείμενα από την τέταρτη χιλιετία μέχρι και την πρώτη βυζαντινή περίοδο. Δηλαδή 5.000 ετών πολιτισμό και δεν είναι μόνο ο αριθμός που κάνει την έκθεση, τη μεγαλύτερη μετά απ’ αυτή της Νέας Υόρκης, αλλά ορισμένα από τα αντικείμενα όπως τα σταυροδειδή λίθινα ειδώλια. «Αυτά δεν υπάρχουν ούτε στην Νέα.Υόρκη ούτε στην ίδια την Κύπρο. Αρα απ’ αυτήν την άποψη, είναι σημαντικό το γεγονός ότι το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης κατόρθωσε να τα φέρει στην Αθήνα». Σε συνεννόηση βέβαια με τον κ. Ζιντίλη και με την άδεια της Διεύθυνσης Κυπριακών Αρχαιοτήτων της Λευκωσίας.

Θα είναι λοιπόν η μεγαλύτερη έκθεση κυπριακών στην Ελλάδα, μια διαδρομή του κυπριακού πολιτισμού και θα περιλαμβάνει εξαιρετικά αντικείμενα από λίθο, πηλό, γυαλί, χρυσό, άργυρο, χαλκό τα οποία όλα μαζί αντιπροσωπεύουν ένα μεγάλο ειδολογικό φάσμα του κυπριακού πολιτισμού της ανθρώπινης ζωής. Τα εκθέματα αφορούν την καθημερινή ζωή, την ιδωτική, τη θρησκευτική και τη δημόσια. Αντικείμενα κύρους, στάτους, εξουσίας, καθημερινά. Επίσης κοσμήματα, όπλα και εργαλεία.

Εκθέματα τοπ

Ποια είναι τα εκθέματα «σταρ»; Τα λίθινα ειδώλια της πρώιμης δεύτερης χιλιετίας που είναι ουσιαστικά ένας κορμός και πυοσχήμα τα χέρια σαν ένα Π, θεωρούνται μοναδικά. Είναι πολλά, σε διαφορετικά μεγέθη από 15 εκατοστά έως 60 εκ. Εξαιρετικής τέχνης είναι το χρυσό περιδέραιο με τους ένθετους πολύτιμους λίθους της ύστερης αρχαιότητας και όπως υπογραμμίζει ο καθηγητής κ. N. Σταμπολίδης «αντίστοιχα φορά η Θεοδώρα στο μωσαϊκό της Ραβένας». Καταπληκτικά είναι και τα αγγεία της χαλκολιθικής εποχής και της πρώιμης εποχής του Χαλκού και τα ειδώλια (με μορφές ζώων, ανθρώπων και θεοτήτων) της εποχής Χαλκού και της πρώιμης εποχής του Σιδήρου. Μα μήπως δεν θα θαυμάσει ο επισκέπτης τη σειρά από χρυσά περιβραχιόνια και περικάρπια, βραχιόλια δηλαδή, και τα λυχνάρια με παράσταση του εβραϊκού λυχνοστάτη «είναι από τα σπανιότερα σε όλο τον κόσμο»;

Πιστό στις συνήθειές του το Μουσείο θα χει έτοιμο και τον δίγλωσσο κατάλογο που περιλαμβάνει εισαγωγικά κείμενα για την κυπριακή τέχνη, τις κατηγορίες των αντικειμένων, 800 λήμματα με πλήρη περιγραφή, έγχρωμες φωτογραφίες και παρατηρήσεις.