ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

H τρομοκρατία στο επίκεντρο του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ

Κανείς στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης δεν θα επιθυμούσε μία τόσο επώδυνη επικαιρότητα αλλά η επιλογή τους να στρέψουν εφέτος την προσοχή των θεατών στο θέμα της τρομοκρατίας αποκτά νέα διάσταση μετά τα χθεσινά τραγικά γεγονότα στη Μαδρίτη. Το ντοκιμαντέρ είναι το κατ’ εξοχήν «πολιτικό» μέσο στον κινηματογράφο γιατί το μήνυμά του μπορεί να είναι άμεσο, καθαρό, ισχυρό. Ακριβώς αυτό το υπόγειο νήμα με το σήμερα, την ζώσα ιστορία, εξασφαλίζει στο ντοκιμαντέρ όλο και πιο πυκνά ακροατήρια σε ολόκληρο τον κόσμο. Και στην Ελλάδα. Πέντε χρόνια μετά το 1ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ της Θεσσαλονίκης, το τοπίο είναι πολύ διαφορετικό: το ντοκιμαντέρ έχει διεκδικήσει και στην Ελλάδα το δικό του ζωτικό χώρο, ένας όχι μεγάλος αλλά πάντως ευοίωνος αριθμός παραγωγών βρίσκει το δρόμο για τις αίθουσες και το φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης δικαιούται μερίδιο από τη «νέα εποχή». H ετήσια διοργάνωση, κάθε άνοιξη, όχι μόνο καθιερώθηκε αλλά χρόνο με το χρόνο εμφανίζεται πιο «επιθετική». Εφέτος, στο 6ο Φεστιβάλ (15 έως 21 Μαρτίου) ο αριθμός των ταινιών θα φθάσει αισίως τις 155: 92 παραγωγές από το εξωτερικό και 63 ελληνικές. Οι αίθουσες διπλασιάζονται και γίνονται τέσσερις, διευκολύνοντας τις επαναληπτικές προβολές: «Ολύμπιον», «Παύλος Ζάννας και από φέτος «Τζον Κασσαβέτης» και «Σταύρος Τορνές» στην προβλήτα του λιμανιού.

«Αναβάθμιση»

Στη χθεσινή παρουσίαση του επίσημου προγράμματος, ο διευθυντής του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης Μισέλ Δημόπουλος υπογράμμισε τη διεθνή τάση για αναβάθμιση του ντοκιμαντέρ. Από την πλευρά του, ο Δημήτρης Εϊπίδης, καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ, παραδέχθηκε ότι «οι προκαταλήψεις υπάρχουν». Και αναφέρθηκε στη διαδεδομένη άποψη που θέλει το ντοκιμαντέρ, ένα «όχι πλήρες κινηματογραφικό είδος» το οποίο απευθύνεται σ’ ένα περιορισμένο κοινό. «Αυτού του είδους οι αντιλήψεις έχουν ανατραπεί ολοκληρωτικά στο εξωτερικό και τα ντοκιμαντέρ προβάλλονται ισότιμα με τις ταινίες μυθοπλασίας». Αλλά και η Ελλάδα κάνει τα βήματά της. O Γιώργος Μπράμος, εκ μέρους της EPT, δήλωσε ότι η δημόσια τηλεόραση πραγματοποιεί άνοιγμα στο ντοκιμαντέρ, ενώ και ο αντιπρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου Δημήτρης Σοφιανόπουλος έκανε λόγο για αύξηση των κονδυλίων.

Η πολιτική της βίας

Ο κεντρικός θεματικός άξονας για την τρομοκρατία («Τρομοκρατία: η πολιτική της βίας») συνδέει 13 ταινίες απ’ όλον τον κόσμο. Την Ελλάδα θα εκπροσωπήσουν τρεις σκηνοθέτες: ο Κώστας Βάκας («Στους λαβυρίνθους της τρομοκρατίας») και ο Βασίλης Κατσίκης («H ζωή μου στις Ερυθρές Ταξιαρχίες») οι οποίοι στρέφουν την προσοχή τους στο φαινόμενο της ιταλικής τρομοκρατίας, ενώ το «Στίγμα» της Αμαλίας Ζέππου διεισδύει στις ζωές των συγγενών των θυμάτων της «17 Νοέμβρη». Τις προβολές συνοδεύει και ημερίδα που θα συντονίσει το μεσημέρι της ερχόμενης Πέμπτης ο δημοσιογράφος Στέλιος Κούλογλου.

Οι δύο επίσημοι προσκαλεσμένοι του φεστιβάλ, ο Σουηδός Στέφαν Γιαρλ και η εβραϊκής καταγωγής Χάντι Χόνιγκμαν είναι και τα τιμώμενα πρόσωπα της εφετινής διοργάνωσης. O Γιαρλ θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους εν ζωή σκηνοθέτες ντοκιμαντέρ στην Ευρώπη. Τον απασχολεί η σύγχρονη ζωή στις μεγαλουπόλεις, εστιάζοντας στο περιθώριο, αλλά και θέματα οικολογικού ή εθνογραφικού ενδιαφέροντος. Οι ανθρωποκεντρικές δημιουργίες της Χόνιγκμαν την έχουν καταστήσει μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες διεθνώς. Και οι δύο θα βρεθούν στη Θεσσαλονίκη τόσο για να παρουσιάσουν το έργο τους όσο και για να τιμηθούν με το βραβείο συνολικής προσφοράς. Σε δύο άλλους σημαντικούς δημιουργούς, τον Θόδωρο Αγγελόπουλο και τον Ιρανό Αμπάς Κιαροστάμι είναι εστιασμένα τα 13 ντοκιμαντέρ που γύρισαν συνάδελφοί τους, δημοσιογράφοι ή κοντινά τους πρόσωπα. Οσο για την ελληνική παραγωγή, χωρίζεται, κυρίως, σε δύο μεγάλες κατηγορίες: στις ταινίες που θα διεκδικήσουν τα Κρατικά Βραβεία και στα ντοκιμαντέρ του διαγωνιστικού τμήματος, όπου προβλέπονται τέσσερα βραβεία. Συνολικά, θα προβληθούν 63 ελληνικές ταινίες.