ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Αποτυπωματα

H ημέρα των εκλογών δεν είναι μόνον η γιορτή της Δημοκρατίας, αλλά και η γιορτή της τρίτης ηλικίας. Η κάλπη δεν κάνει βιολογικές διακρίσεις. Η φράση «θα το ρίξω δαγκωτό» είναι ακυριολεξία, αλλά αρκετοί, παραμονές των εκλογών, έλεγαν: «Αυτήν τη φορά, θα σηκώσω και τη μάνα μου, που είναι 90 χρόνων, για να ψηφίσει».

Οι θαλεροί πηγαίνουν να ψηφίσουν μόνοι και ασυνόδευτοι, με ταξί, λεωφορείο ή πεζή. Ομως το ενδιαφέρον το έχουν οι συνοδευόμενοι. Ξάφνου τα γεροντάκια, τα ξεχασμένα από θεούς, πρόνοιες και ανθρώπους, τα αδικημένα από τα ασφαλιστικά ταμεία, γίνονται περιζήτητα. Το πρωί της περασμένης Κυριακής, σε πολλά γιωταχί αυτοκίνητα, στη θέση του συνοδηγού στρογγυλοκαθόταν ένα γεροντάκι, δεμένο με τη ζώνη, κρατημένο καλού-κακού και από τη χειρολαβή. Τα περήφανα γηρατειά φοράνε τα καλά τους, φυλάνε το διπλωμένο ψηφοδέλτιο στην τσέπη ή την τσάντα, έτοιμο με τον σταυρό, διπλοτσεκάρουν αν έχουν την ταυτότητα μαζί. Κι επειδή δεν εμπιστεύονται το www.ypes.gr, θέλουν αποβραδίς να είναι σίγουροι για το πού πέφτει το εκλογικό τους τμήμα. «Πήγαινε δες!» προστάζουν. Αν είναι τυχεροί, θα βγει το κόμμα τους? αν είναι ακόμα πιο τυχεροί, θα φάνε μαζί με τα παιδιά το μεσημέρι.

Οχι μόνον ψηφίζουν, αλλά, ευκαιρίας δοθείσης, βγάζουν γλώσσα, σχολιάζουν, πετάνε αστειάκια ή κακιούλες, δηλαδή κάνουν ό,τι πρέπει να κάνει ένας φυσιολογικός άνθρωπος όλο τον χρόνο, ανεξαρτήτως ηλικίας, αλλά συνήθως το κάνουν άλλοι στην τηλεόραση για λογαριασμό τους. Η ψήφος είναι μυστική, αλλά καθώς περνούν τα χρόνια τα ταμπού καταρρέουν. «Τι ψήφισες εσύ;» σε ρωτάνε στην ψύχρα, όπως στα χωριά άγνωστοι σε σταματούν και σε ρωτάνε «ποιανού είσαι εσύ;», πούθε κρατάει η σκούφια σου.

Η μεγαλύτερη γονική χαρά είναι η επιστροφή του μετανάστη, του Ελληνα του εξωτερικού που κάνει ένα ταξίδι-αστραπή για να ψηφίσει και να φύγει ξανά. Παιδιά καραβοτσακισμένα έρχονται από τα ξένα, όμως άλλα παιδιά, από τα Μελίσσια ή τη Βούλα, ανταμώνουν με τον ξεχασμένο γονιό που ζει στην πολύ κοντινή ξενιτιά της Νέας Σμύρνης ή της Καλλιθέας.

Παππούδες και γιαγιάδες αγύριστα κεφάλια, ψήφιζαν πάντα ό,τι θεωρούσαν σωστό. Ομως πολλοί είναι εκείνοι που ρίχνουν στην κάλπη ό,τι πει, ό,τι τους δώσει το παιδί-κηδεμόνας. Οχι πως είναι σίγουροι ότι το παιδί ξέρει, αλλά γιατί μέσω της εφήμερης κομματικής συνοδοιπορίας εξαγοράζουν λίγη προσοχή. Οι αλλοτινοί Κέρβεροι, οι αυστηροί γονείς, που δεν άφηναν την κόρη να ξενυχτάει στα πάρτι, τώρα στέκονται σούζα μπροστά στο αυστηρό παιδί που δεν σηκώνει αντιρρήσεις. Επειτα από δεκαετίες, οι ρόλοι αντιστρέφονται. «Εμένα το παιδί μου με αφήνει να ψηφίζω ό,τι θέλω», λέει η απελευθερωμένη γιαγιά στις φίλες της, τις υποταγμένες.

«Βγήκε ο δικός μας, παιδάκι μου;»

«Βγήκε, βγήκε!» ή «την άλλη φορά, μάνα».

«Μπράβο, γιε μου, τα καταφέραμε» ή «δεν πειράζει, εσύ να ‘σαι καλά», λένε τα έξω χείλη, ενώ τα μέσα αναρωτιούνται: Πότε θα γίνουν ξανά εκλογές; Πότε θα πάμε ξανά βόλτα με το αυτοκίνητο; Αραγε θα ‘χει λιακάδα;