ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Ελληνες και βιβλία με τη γλώσσα των αριθμών

Στοιχεία για τα οικονομικά δεδομένα του βιβλίου στην Ελλάδα έχουμε ελάχιστα. Στοιχεία που δεν περιορίζονται μόνο στον αριθμό τίτλων ανά εκδότη ή στο ποσοστό των μεταφραζόμενων βιβλίων στην Ελλάδα, αλλά στο κομμάτι που διεκδικεί το βιβλίο στην πολιτισμική συμπεριφορά των κατοίκων αυτής της χώρας.

Λίγο μετά τις εκλογές από το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου κυκλοφόρησε μια έκδοση, η οποία επιχειρεί να καταγράψει, με στοιχεία και αριθμούς, τις συμπεριφορές των Νεοελλήνων σε σχέση με το βιβλίο: η ιδιωτική κατανάλωση για τα βιβλία και η διαφοροποίησή της με βάση τα κοινωνικά, τα οικονομικά και τα περιφερειακά χαρακτηριστικά των νοικοκυριών, η εξέλιξη της βιβλιοπαραγωγής από το 1998 ώς το 2002, οι δημόσιες δαπάνες και το εξωτερικό εμπόριο και οι ισολογισμοί των εκδοτικών επιχειρήσεων τα τελευταία χρόνια αποτελούν την ύλη του βιβλίου. Υλη με ενδιαφέροντα στοιχεία.

Η ιδιωτική δαπάνη για βιβλία τη δεκαετία 1988-1999 αυξήθηκε, σε τρέχουσες τιμές, 80,3%, δηλαδή το 1988 οι ιδιωτικές δαπάνες για βιβλία ανέρχονταν σε 13,3 εκατ. δραχμές, ενώ το 1999 έφτασαν τα 136,1 εκατ. δραχμές. Από μόνοι τους βέβαια οι αριθμοί απλώς εντυπωσιάζουν. Κι αυτό είναι το πρόβλημα της παρούσας έκδοσης. Είναι η πρώτη φορά που έχουμε τη συγκέντρωση τόσων δεικτών για το βιβλίο, αλλά για μία ακόμη φορά βρισκόμαστε μόνο με τους αριθμούς μπροστά μας. Δηλαδή ο φορέας της κρατικής πολιτικής βιβλίου αδυνατεί να κρίνει, να αποτιμήσει, να εξαγάγει συμπεράσματα για τη σχέση των καταναλωτών βιβλίων με τα βιβλία.

Είναι συνειδητή η χρήση της λέξης «καταναλωτής» βιβλίων, αφού σε όλους τους πίνακες μετρήσεων της έκδοσης του EKEBI τα μετρήσιμα βιβλία χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: «βιβλία και εγκυκλοπαίδειες εκτός σχολικών» και «βιβλία, παιδικά βιβλία, άτλαντες, εγκυκλοπαίδειες, λεξικά και εγχειρίδια σχολικά». Δεν διευκρινίζεται όμως, σε καμία μέτρηση -και θα είχε ενδιαφέρον- τι είδους βιβλία αγοράζουν αυτοί που αγοράζουν. Πρόκειται για πανεπιστημιακά συγγράμματα, για οδηγούς μαγειρικής, για ταξιδιωτικούς οδηγούς, για λευκώματα κάθε θέματος και κατηγορίας, για λογοτεχνία, για αστυνομικά, για ιστορικά; Οταν λέμε αύξηση της ιδιωτικής δαπάνης για το βιβλίο για ποια ακριβώς βιβλία μιλάμε; Ενα από τα σημαντικά κενά της έκδοσης του EKEBI, ένα από τα σημαντικά κενά των μετρήσεων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι μετρήσεις για τις δαπάνες των νοικοκυριών σε βιβλία και συναφείς εκδηλώσεις πολιτισμού.

Κυριαρχεί η ταβέρνα

Το 1999, η μέση μηνιαία δαπάνη των νοικοκυριών για βιβλία ήταν 3.339 δραχμές, ενώ τα έξοδα για εστιατόρια, ταβέρνες, πιτσαρίες, κ.λπ. ήταν 20.007 και τα αντίστοιχα για καφενεία, καφετέριες, μπαρ και ζαχαροπλαστεία ήταν 12.391 δραχμές! Τα μηνιαία έξοδα για εφημερίδες/περιοδικά ήταν 3.095 δραχμές. H έκδοση του EKEBI αφιερώνει πολλές σελίδες στη μέτρηση αυτών των δεικτών.

Μόνο που από τον φορέα της πολιτικής βιβλίου ζητάμε να έχει άποψη, να «διαβάζει» ο ίδιος ο φορέας τα στοιχεία, να διατυπώνει συμπεράσματα, να δημιουργεί συζητήσεις.

Στην προκειμένη περίπτωση έχουμε για πρώτη φορά συγκεντρωμένα πολλά στοιχεία για το βιβλίο, σε ενιαία χρηστική έκδοση. Ας μείνουμε στο θετικό κι ας παρακάμψουμε ότι ανάλογες εκδόσεις άργησαν μερικά χρόνια. Ας μείνουμε στο ότι θα έχουμε συγκρίσιμα στοιχεία τα επόμενα χρόνια, κι ας παραβλέψουμε ότι μια τέτοια έκδοση από το EKEBI θα έπρεπε να είναι ετήσια. Ετσι ώστε να διαμορφώνεται και η πολιτική βιβλίου.