ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Πόση χρονική αντοχή μπορεί να έχουν τα πνευματικά δικαιώματα;

Στις 15 Μαρτίου εκδόθηκε η υπ’ αριθμόν 346/2011 απόφαση του Αρείου Πάγου, σύμφωνα με την οποία «απερρίφθησαν οι αιτήσεις αναίρεσης των αδελφών Θεοδώρας και Αναστασίας Σακλαμπάνη, εγγονών της αδελφής του Νίκου Καζαντζάκη, οι οποίες είχαν αμφισβητήσει τα πνευματικά δικαιώματα του εντολέα μου Πάτροκλου Σταύρου, επί του έργου του Νίκου Καζαντζάκη». Αυτό το δελτίο Τύπου έφτασε στα δημοσιογραφικά γραφεία στις 16 Μαρτίου από τους δικηγόρους του Πάτροκλου Σταύρου, γνωστοποιώντας την οριστική νομική κατάληξη ενός θέματος που απασχολεί αρκετά χρόνια όχι μόνο τη Δικαιοσύνη, όχι μόνο τους διεκδικητές των πνευματικών δικαιωμάτων του Νίκου Καζαντζάκη, αλλά και τη λογοτεχνική κοινότητα.

Ομως, αυτό το δελτίο Τύπου έκλεινε ένα, αλλά άνοιγε άλλα θέματα. Πρώτ’ απ’ όλα, το θέμα της Επιτροπής που σύστησε τον περασμένο Ιανουάριο το υπουργείο Πολιτισμού, με σκοπό την επανέκδοση του έργου του μεγάλου Κρητικού συγγραφέα με ερμηνευτικά σχόλια και σημειώσεις από έγκυρους μελετητές και με τυπογραφική εμφάνιση που να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες αισθητικές απαιτήσεις. Μέλη αυτής της Επιτροπής (που δεν έχει συνεδριάσει ποτέ από τη σύστασή της) είναι οι: Αθανάσιος Αγαθός, Γιώργης Γιατρομανωλάκης, Δημήτριος Γουνελάς, Αγγελος Δεληβορριάς, Σταύρος Ζουμπουλάκης, Τάκης Θεοδωρόπουλος, Μιχάλης Κοπιδάκης, Ελπινίκη Νικολουδάκη – Σουρή, Κωνσταντίνος Παπαδάκης, Νικόλαος Παπαδάκης, Δημήτρης Φίλιας, Σταμάτης Φιλιππίδης. Πανεπιστημιακοί, φιλόλογοι, μελετητές του έργου του Καζαντζάκη, άνθρωποι των γραμμάτων όλοι. «Κάποιοι παρέσυραν το υπουργείο Πολιτισμού να συστήσει επιτροπή» σημειώνεται στο δελτίο Τύπου, και ανακοινώνεται ότι ήδη ο κ. Σταύρου έχει προσφύγει στη Διοικητική Δικαιοσύνη, «για την ακύρωση της παράδοξης αυτής απόφασης…».

Τι καινούργιο δείχνει αυτή η εξέλιξη; Τις καλές προθέσεις αλλά τους άστοχους χειρισμούς του υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού από τη μια -αν πράγματι δεν ενημέρωσε τον κ. Σταύρου όπως όφειλε- και, απ’ ό,τι φαίνεται, τη διατήρηση της παρουσίας των ίδιων εκδόσεων του Νίκου Καζαντζάκη στα βιβλιοπωλεία της Ελλάδας και του εξωτερικού.

Στις σημερινές «Αντιπαραθέσεις» ένα μέλος της Επιτροπής του ΥΠΠΟΤ, ο ομότιμος καθηγητής Γιώργης Γιατρομανωλάκης και ο δικηγόρος του Πάτροκλου Σταύρου, κ. Αντώνης Βγόντζας, τοποθετούνται κατ’ αρχήν για την ποιότητα και την επάρκεια των βιβλίων του Ν. Καζαντζάκη που σήμερα κυκλοφορούν, για την περίφημη -πλέον- επιτροπή του ΥΠΠΟΤ και για ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα, που ίσως είναι καιρός ν’ ανοίξει: για το πνευματικά δικαιώματα, για τα χρόνια που μεσολαβούν από τον θάνατο του δημιουργού μέχρι την απελευθέρωσή τους, για τον ρόλο των κληρονόμων των πνευματικών δικαιωμάτων. Τα πνευματικά δικαιώματα του Καζαντζάκη απελευθερώνονται το 2027. Αν δεν υπάρξει διάθεση συνεννόησης, είναι πολύς ο καιρός…