ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΑΠΟΨΗ : Μας ενδιαφέρει ο Αρειος Πάγος της Λογοτεχνίας!

Σύμφωνα με αμετάκλητη απόφαση του Αρείου Πάγου, μοναδικός δικαιούχος των πνευματικών δικαιωμάτων του έργου του Νίκου Καζαντζάκη είναι πλέον και με τη βούλα ο κ. Πάτροκλος Σταύρου, θετός (και ηγαπημένος, όπως γράφει ο ίδιος) υιός της χήρας του συγγραφέως. Μας ενόχλησε η απόφαση; Ποσώς και λόγος δεν μας πέφτει… Στο κάτω κάτω της γραφής ο Αρειος Πάγος της Λογοτεχνίας είναι που μας ενδιαφέρει, και εξ όσων δείχνουν τα σχετικά δικόγραφα αυτό το δύστροπο Δικαστήριο μάλλον δεν πρόκειται να εκδώσει παρόμοια απόφαση. Εξάλλου, η απόφαση μπορεί να έλυσε θέματα νομιμότητας, αλλά άφησε άλυτα πολλά προβλήματα, που έχουν να κάνουν και με την ηθική πλευρά της υπόθεσης και, κυρίως, με αυτή καθεαυτή τη χρήση των «πνευματικών δικαιωμάτων». Εχει λ.χ. το δικαίωμα κάποιος να εκδίδει κατά το δοκούν ένα έργο για το οποίο ουδέποτε μόχθησε και ίσως ούτε και κατάλαβε; Επειδή είναι ακατανόητο γιατί, λ.χ., ο κ. Σταύρου συστέγασε σε έναν τόμο, κάτω από το όνομα «Νίκου και Ελένης Καζαντζάκη», το λιτό κείμενο του 1938 «Ταξιδεύοντας Ιαπωνία – Κίνα» με το ξεχειλωμένο ημερολόγιο της Ελένης για την επίσκεψη στην Κίνα το 1956; Και μάλιστα με την ένδειξη: «Μετά είκοσι χρόνια, που δεν πρόφτασε να γράψει ο Καζαντζάκης». Δηλαδή, όσα δεν προφτάνουν να γράψουν οι συγγραφείς, τα γράφουν οι χήρες τους;

Αλλά αυτή η απόφαση έχει και άλλα παρεπόμενα. Πριν από μερικούς μήνες, το ΥΠΠΟΤ, χωρίς κανένα νομικό έλεγχο, κυκλοφόρησε εγκύκλιο με την οποία συστήθηκε επιτροπή που σε συνεργασία με το ΕΚΕΒΙ, τον κ. Σταύρου και άλλους θα αναλάμβανε να επανεκδώσει τα έργα του Καζαντζάκη με σχόλια κ.λπ. Ο «δικαιούχος» κ. Σταύρου έχει προσφύγει σε Διοικητικά Δικαστήρια για την ακύρωση της σχετικής εγκυκλίου και τη διασφάλιση των δικαιωμάτων (=ποσοστών) του. Ωραία! Και ο δημιουργός; Ποια δικαστική απόφαση προστατεύει τα «πνευματικά δικαιώματά» του;

Δίδαγμα: όταν η λογοτεχνία, όταν ο Καζαντζάκης, για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους, σύρεται για όποιο λόγο στα δικαστήρια, όποια και να είναι η απόφαση, τελικά εις βάρος του δημιουργού είναι.

*Ο κ. Γιώργης Γιατρομανωλάκης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.