ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Το πνεύμα του Μαζόχ και ο Γολγοθάς του Ρομάν Πολάνσκι

ΚΡΙΤΙΚΗ. Μερικές φορές το θέατρο και το σινεμά λειτουργούν, φαινομενικά και κραυγαλέα, σαν συγκοινωνούντα δοχεία. Απόψε κάνει πρεμιέρα στους αθηναϊκούς κινηματογράφους η «Αφροδίτη με τη γούνα» (**) του Ρομάν Πολάνσκι. Παράλληλα, το θέατρο «Θησείον» υποδέχεται το έργο του Ντέιβιντ Αϊβς, στο οποίο έχει βασιστεί η ταινία. Θεμέλιο της ταινίας και της παράστασης είναι το ομώνυμο κλασικό αφήγημα του Λέοπολντ φον Μαζόχ που περιστρέφεται γύρω από σκοτεινές πτυχές της ανθρώπινης σεξουαλικότητας. Ο Μαζόχ (1836 – 1895), πολέμιος του αντισημιτισμού και υπέρμαχος της γυναικείας χειραφέτησης, είναι παρεξηγημένος τα μάλλα. Το κακό όνομα τού βγήκε το 1886, όταν ο ψυχίατρος Ρίχαρντ Εμπινγκ επινόησε τον όρο «μαζοχισμός» για να περιγράψει σεξουαλικές διαστροφές.

Παρίσι, σήμερα. Ο Τομά, επιτυχημένος θεατρικός συγγραφέας και σκηνοθέτης, δέχεται για οντισιόν τη Βάντα. Αναζητάει πρωταγωνίστρια για το τελευταίο του έργο, την «Αφροδίτη με τη γούνα». Η ώρα είναι περασμένη και ο ίδιος κατάκοπος, όμως η Βάντα είναι ορμητική κι έχει παράξενη γοητεία. Σε λίγο θα πάρει το πάνω χέρι, θα του ζητήσει να μη διαβάζει απλώς τις ατάκες του ήρωα, ο οποίος στο έργο είναι αντιμέτωπος με την ηρωίδα που εκείνη θα ερμηνεύσει, αλλά ν’ ανέβει στη σκηνή και να υποδυθεί τον ρόλο του.

Η οντισιόν εξελίσσεται σε μονομαχία στο σανίδι. Η γυναίκα υποτάσσει τον άντρα, που την εκλιπαρεί ζητώντας να γίνει σκλάβος της. Η εξουσία της Βάντα εξιδανικεύει τη γυναίκα στα μάτια του Τομά, που βυθίζεται σε μια φαντασίωση σαν παραίσθηση. Η υποταγή του τον γεμίζει ηδονή. Παράλληλα, στο ρεαλιστικό επίπεδο της ταινίας που αφορά την τέχνη, ο ηθοποιός επιβάλλεται πλήρως στον σκηνοθέτη. Η επιλογή της Εμμανουέλ Σενιέ δεν ήταν ό,τι καλύτερο. Ο Ματιέ Αμαλρίκ, που ενσαρκώνει τον Τομά, φαντάζει σαν το alter ego ενός σαρκαστικού Πολάνσκι, ο οποίος κουβαλάει τις αμαρτίες του σαν σταυρό σε αυτόν τον Γολγοθά του. Ο Πολάνσκι επί της ουσίας αναμασάει κοινοτοπίες. Παραμένει όμως αξεπέραστος σκηνοθέτης. Σε αυτό το σανίδι το θέατρο θα ηττηθεί κατά κράτος από το σινεμά.

Επίσης

«Σ’ αγαπώ» (**). Νεανικό μελόδραμα σε σκηνικό δυστοπικής φαντασίας. Μια νεαρή Αμερικανίδα πηγαίνει στη θεία της στην ύπαιθρο της Σκωτίας και ερωτεύεται τον εξάδελφό της. Μια πυρηνική επίθεση στο Λονδίνο φέρνει στρατιωτικό νόμο στη χώρα. Στο ισραηλινό «Κενό της» (**) μια νεαρή, θυγατέρα ορθόδοξων Εβραίων, πρέπει να αποφασίσει για τη μοίρα της. Στον «Αυτοκράτορα» (**), η συνάντηση του στρατηγού ΜακΑρθουρ με τον Χιροχίτο επισφραγίζει τη νίκη της Αμερικής έναντι της Ιαπωνίας.