ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Η επανάσταση της «έξυπνης πόλης»

Είναι η Αθήνα μια «έξυπνη πόλη»;

Το ερώτημα μοιάζει ρητορικό είτε γνωρίζεις τον ακριβή ορισμό του όρου «έξυπνη πόλη» είτε έχεις επιστρέψει από το Βερολίνο που διεκδικεί με αξιώσεις τον τίτλο της πιο «έξυπνης πόλης» στη Γερμανία αλλά και σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ενωση.

Δεν χρειάζεται πανικός. Οι έξυπνες πόλεις είναι συστήματα καινοτομίας που συνδυάζουν νεωτερικές συμπράξεις (clusters), φορείς έρευνας και τεχνολογίας, και ψηφιακούς χώρους πρωτοπορίας. Οι πλατφόρμες επιτρέπουν τη δημιουργία ψηφιακών χώρων οι οποίοι, ανάμεσα σε πολλά άλλα, διευκολύνουν βασικές διαδικασίες καινοτομίας όπως η στρατηγική πληροφόρηση για τη συλλογή, ανάλυση και διάχυση πληροφοριών σχετικά με την κίνηση στην πόλη, την κατανάλωση και τις υπηρεσίες.

Αν όλα αυτά σας ακούγονται πολύ «τεχνοκρατικά», ας ακούσουμε το μάθημα που έχει να μας δώσει σήμερα το Βερολίνο. Η πρωτεύουσα της Γερμανίας ξεκίνησε από χαμηλά, όμως, σήμερα είναι σαφές ότι ύστερα από μία συμπαγή δεκαετία επένδυσης στις νέες τεχνολογίες και στην έρευνα διεκδικεί ρόλο πρωτοπόρου στο ευρωπαϊκό μητροπολιτικό περιβάλλον. Τα οικονομικά στοιχεία επιβραβεύουν την προσπάθεια του Βερολίνου: το ΑΕΠ της πόλης αυξήθηκε ανάμεσα στο 2005 και το 2011 κατά 15,3%, όταν ο μέσος όρος της χώρας έφτασε το 9%. Αντίστοιχα, οι νέες δουλειές και για το ίδιο χρονικό διάστημα αυξήθηκαν με ρυθμό 13,5 (έναντι 8,55% σε εθνικό επίπεδο).

Το στοίχημα της έξυπνης πόλης δεν κερδίζεται σε ένα επίπεδο. Η κινητικότητα μέσα στην πόλη είναι ένα βασικό πεδίο, ίσως γιατί φθάνει πιο εύκολα στον κάτοικο και στον επισκέπτη. Για παράδειγμα, ο βαθμός αξιοποίησης των μεγάλων δυνατοτήτων που παρέχει η τεχνολογία των «έξυπνων τηλεφώνων» στο Βερολίνο μπορεί να αφήσει με ανοικτό το στόμα κάθε Αθηναίο: ένας χρήστης ποδηλάτου μπορεί ανά πάσα στιγμή και με τη βοήθεια σχετικής εφαρμογής να έχει πληροφόρηση για τις εναλλακτικές διαδρομές που μπορεί να ακολουθήσει με διαθέσιμες όλες τις κρίσιμες μεταβλητές (κίνηση, καιρικές συνθήκες κ.λπ.). Ιδιωτικές εταιρείες έχουν «ρίξει» στην αγορά αυτοκίνητα (διθέσια, πολλά εκ των οποίων ηλεκτρικά) που μπορείς να «νοικιάσεις» όποτε θέλεις και να τα «εγκαταλείψεις» σε όποιο σημείο της πόλης ανάλογα με τις ανάγκες σου. Το εν λόγω σύστημα είναι πολύ δημοφιλές ανάμεσα στους φοιτητές που δεν διαθέτουν δικό τους αυτοκίνητο.

Στην Αθήνα το μοντέλο της «έξυπνης πόλης» είναι για την ώρα μια κυρίως ιδιωτική υπόθεση. Τον Μάρτιο του 2009 η εφαρμογή του AthensBook μας έδωσε μια ιδέα για το πώς μπορεί να μοιάζει το πολύ κοντινό μέλλον στις πόλεις. Το AthensBook του Γιώργου Πάντζαρη και του Δημοσθένη Καπώνη μας βοηθά να βρούμε αυτό που εμείς, ο κάθε διαφορετικός χρήστης ξεχωριστά, ψάχνουμε, όχι απλώς τι υπάρχει κοντά μας.

Χρησιμοποιεί τις δυνατότητες γεωπροσδιορισμού της θέσης για να μας βοηθήσει να εντοπίσουμε τα σημεία ενδιαφέροντος που θέλουμε: ένα ανοιχτό φαρμακείο, το πλησιέστερο και φθηνότερο ανοιχτό πρατήριο βενζίνης, τον κατάλογο των τοπικών κινέζικων εστιατορίων ταξινομημένων ανά τιμή κ.ά. Ανάλογες υπηρεσίες έχουν εμφανιστεί τον τελευταίο καιρό για τον εντοπισμό ελεύθερων ταξί μέσω Διαδικτύου και αντίστοιχων εφαρμογών σε smartphones. Ταυτόχρονα το Ιντερνετ ενισχύει την τάση του carsharing.

Οι έξυπνες πόλεις δεν (θα) κάνουν μόνο τη ζωή μας στις πόλεις πιο εύκολη. Αλλά βάζουν τον πολίτη μέσα στο «παιχνίδι» της καθημερινότητας καθώς όλες σχεδόν οι πλατφόρμες ενημέρωσης έχουν διαδραστικό χαρακτήρα. Οι έξυπνες πόλεις είναι ήδη εδώ.