ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Ο χορός επιστρέφει σε ένα ατέλειωτο πάρτι

«Μμμμ, μμμ, μμμ, μμμ!», αναστενάζει παθιάρικα η Ελενα Πικόν, ξεφλουδίζοντας ένα ζουμερό πορτοκάλι. «Ξύπνησα από φοβερούς πόνους, από μια κράμπα στο πόδι και πετάχτηκα στο παράθυρο. Είδα τον ουρανό γεμάτο αστέρια και χάρηκα που με έπιασε κράμπα!».

Το καινούργιο έργο της Πίνα Μπάους έχει αρχίσει. Κατά την παράδοση, ούτε και φέτος είναι έτοιμο ούτε και φέτος έχει τίτλο. Κάθε της νέα παραγωγή όμως αποτελεί γεγονός, τα εισιτήρια έχουν εξαντληθεί μήνες πριν και το κοινό συρρέει από όλη τη Γερμανία στο Βούπερταλ, μια μικρή επαρχιακή πόλη, για να δει τι έχει να του προσφέρει η εξηντάχρονη πια Πίνα.

Φέτος, πάλι κατά την προσφιλή της συνήθεια, τα ερεθίσματα προέρχονται από το εξωτερικό. Μετά τη Λισσαβώνα, τη Μαδρίτη, τη Ρώμη, το Παλέρμο, την Αμερική, πέρυσι τη Βουδαπέστη, σειρά είχε τώρα η τροπική Βραζιλία.

Πολλά ντεσιμπέλ

Το σκηνικό του Peter Pabst, λιτότατο. Ενας λευκός ημικυκλικός τοίχος που επάνω του προβάλλεται μια συρραφή από ντοκιμαντέρ με θέμα τη Βραζιλία. Τεράστια κλαδιά από φοινικόδεντρα, εξωτικά πουλιά, μαϊμούδες, δάση, καταρράκτες, γεροδεμένοι μελαψοί νεαροί που παίζουν ταμπούρλα – αυτό είναι το σκηνικό. Κάποιες φορές οι άσπροι τοίχοι θα ανασηκωθούν λίγα μέτρα και θα ξεπροβάλλουν τεράστιες μπανανιές.

Ρούμπες, σάμπες αλλά και σύγχρονη ποπ πολλών ντεσιμπέλ είναι οι ήχοι που διάλεξαν ο Matthias Bukert και ο Andreas Eisenschneider. Από Baden Powell, Nana Vascloncelos μέχρι Tom Waits και Ρ.J. Harvey. Δυνατοί ρυθμοί, καλογυμνασμένα κορμιά πάνω στη σκηνή, αέρινη κίνηση, άνδρες και γυναίκες ανακατεύονται, γίνονται όλα ένα, γίνονται μέρος των εικόνων που τους πλαισιώνουν.

Στο έργο αυτό ο χορός επιστρέφει πανηγυρικά. Ο κάθε χορευτής έχει το δικό του σόλο. Οι περισσότεροι από αυτούς είναι νέοι στο θίασο, τέσσερις δεν χόρευαν για πρώτη φορά. Η Πίνα Μπάους είχε κατηγορηθεί συχνά στο παρελθόν ότι χρησιμοποιούσε περισσότερο το λόγο και το θέατρο εις βάρος του χορού.

Οι σχέσεις των δύο φύλων, αγαπημένο θέμα της οξυδερκούς χορογράφου, δεν λείπουν ούτε και φέτος από την παράσταση. Μόνο που οι εντάσεις δεν είναι πια τόσο έντονες. Οι διαφορές έχουν αμβλυνθεί.

Η μαύρη καλλονή Regina Advento, πρόθυμη πάντα να δοθεί, ξαπλώνει στο πάτωμα και σηκώνει βιαστικά το μακρύ σατινένιο φόρεμά της κάθε φορά που περνάει ένας γοητευτικός νεαρός. Δεν θα εισπράξει όμως παρά το αδιάφορο και έκπληκτο βλέμμα του στις αλλεπάλληλες προσπάθειές της.

Δύο άλλοι ερωτευμένοι θέλοντας να δηλώσουν την επιθυμία τους ο ένας για τον άλλο, αναβοσβήνουν σαν χριστουγεννιάτικα δέντρα! Είναι τυλιγμένοι με ηλεκτρικά εορταστικά λαμπιόνια!

Χιούμορ

Η νεαρή Na Young Kim με κλαρωτό μακρύ φόρεμα μπαίνει βιαστικά στη σκηνή φορώντας στο ένα πόδι μια ψηλή γόβα και στο άλλο ένα χοντροπάπουτσο. Ερχεται προς τους θεατές και ρωτάει κάποιον από πού είναι. Της απαντάει, από το Ααχεν. Τρέχει προς το μέσα μέρος της σκηνής, πετάει ψηλά το χοντροπάπουτσο κι αυτό στέκεται όρθιο. Το κοιτάει γεμάτη ικανοποίηση και λέει στο θεατή: «Ωραία, αύριο θα κάνει λιακάδα!». Επαναλαμβάνει το ίδιο και το παπούτσι πέφτει στο πλάι. Το κοιτάει με λύπη λέγοντας σε κάποιον άλλο θεατή: «Κρίμα, αύριο θα έχει συννεφιά στην πόλη σας». Για τελευταία φορά ξαναπετάει το παπούτσι και αυτό πέφτει πάλι πλάγια. Ο θεατής όμως μένει στην ίδια πόλη με εκείνη και δεν θέλει να τον κακοκαρδίσει. Τρέχει βιαστικά και το βάζει σε όρθια θέση. «Αύριο θα έχουμε καλοκαιρία», του απαντάει με ανακούφιση. Το κοινό ξεσπάει σε γέλια και χειροκροτήματα. Ο καιρός είναι ευαίσθητο θέμα στη Γερμανία.

Χιούμορ είχε πάντα η Πίνα Μπάους. Είναι συστατικό στοιχείο της δουλειάς της. Κάποια στιγμή θα παρελάσουν όλες οι γυναίκες χορεύτριες επί σκηνής φορώντας αλλόκοτα καπέλα. Καπέλα από κρυστάλλινα ποτήρια, από καρπούζι, από σαμπανιέρα, από τεράστιο κουτί δώρων, από ασημένιο δίσκο με φαγητά. Τη θέση τους θα πάρει ένα αισθαντικό σόλο της Melanie Maurin, ντυμένη με ένα μακρύ ολόλευκο βραδινό φόρεμα.

Λευκοί καναπέδες θα μεταφερθούν στη σκηνή, όλοι οι χορευτές με φαντεζί μαγιό, παίζουν, γελάνε, χορεύουν σε ζευγάρια. Η νευρωτική Julie Shanahan προσπαθεί να ξεφουσκώσει έναν πλαστικό Αγιο Βασίλη! Τυλίγονται με πετσέτες που έχουν πάνω τους ζωγραφισμένα προκλητικά κορμιά που φαίνονται σαν συνέχεια των δικών τους. Το θέαμα είναι αστείο, η ατμόσφαιρα ελαφριά, τουριστική.

Η Βραζιλία έχεις την εντύπωση είναι η χώρα των ατέλειωτων πάρτι. Από την παράσταση μάς έλειψε η κριτική ματιά της Πίνα Μπάους. Το καυστικό σχόλιό της για τη φτώχεια που μαστίζει τη χώρα, για την ανεργία, για τις γειτονιές από ελενίτ, για το έιτζ, για τα παιδιά που παίζουν μπάλα στις αλάνες. Γιατί η Βραζιλία πάνω από όλα είναι αυτά και λιγότερο τα beach parties με πίνα κολάντα.

Ισως η ευφυής και ευαίσθητη χορογράφος να κουράστηκε, ίσως να έχει ανάγκη από ένα διάλειμμα ελαφρότητας. Ούτως ή άλλως είναι μία από τις σπουδαιότερες χορογράφους της εποχής μας. Σε λίγο θα τελειώσει το πρώτο μέρος με ένα λίγο αμήχανο σόλο του παλαίμαχου Dominique Mercy. Μαζί θα εξανεμιστούν και οι ελπίδες για κάτι περισσότερο, για κάτι διαφορετικό. Το κέρασμα ποτών στους θεατές, ο διάλογος μαζί τους, τα παιχνίδια με το νερό που θα ακολουθήσουν είναι ευρήματα εξαντλημένα πλέον από την ίδια. Ελειπε η στερεότητα που είχαν να επιδείξουν παλαιότερα έργα όπως η «Ιεροτελεστία της Ανοιξης» ή η «Ιφιγένεια εν Ταύροις» ή ακόμα η υφολογικά συγγενής «Διδώ», ή ακόμα η περυσινή «Χώρα των Λιβαδιών».

Μέρος δεύτερον

Το δεύτερο μέρος ήταν πιο δυνατό με μεγαλύτερη ενότητα και εσωτερικό ρυθμό, χωρίς πάντως να υπάρχει κάποιο θέμα. Συχνότερη και η εμφάνιση του Ελληνα χορευτή Δάφνη Κόκκινου από την Κρήτη, που εδώ και χρόνια κάνει καριέρα στο διάσημο χοροθέατρο. Κάθεται σε μια καρέκλα. Η Ιταλίδα Aida Vainieri τον ποθεί παράφορα. Του χαϊδεύει τα μαλλιά. Αυτός κάνει ένα μορφασμό. Δεν καταλαβαίνουμε αν του αρέσει ή όχι, αλλά περισσότερο δείχνει να μην καταλαβαίνει ο ίδιος. Η ατυχώς ερωτευμένη χώνει το πρόσωπό της σε μια γαβάθα με παγάκια για να κατευνάσει τις ορέξεις της. Δεν τα καταφέρνει, συνεχίζει να τον παρενοχλεί. Αυτός αμφιταλαντεύεται, ενδίδει, τη φιλάει με πάθος. Ομως, τι κρίμα, για άγνωστο λόγο θα την αφήσει στα κρύα του λουτρού!

Σε κάποια άλλη σκηνή, ο Δάφνης Κόκκινος περπατάει αγκαζέ με την παρτενέρ του. Στην εξωτερική τσέπη του σακακιού του έχει κρυμμένο κάτι από το οποίο με ένα καλαμάκι ρουφάει νερό και το φτύνει στη μούρη της συντρόφου του. Το ίδιο κάνει και εκείνη. Σιγά σιγά μαζεύονται όλοι οι χορευτές κρατώντας μπουκάλια με νερό και πιτσιλώντας ο ένας τον άλλο. Δημιουργείται ένα πανδαιμόνιο. Στο φόντο προβάλλονται καταρράκτες και από τα ηχεία ακούγεται ο ήχος του νερού. Οι χορευτές θα καταλήξουν να λικνίζονται πάνω σε λευκά τραπεζάκια καφενείου με στρογγυλή βάση. Μια εντυπωσιακή, χαρούμενη σκηνή. Το έργο θα τελειώσει και το κοινό θα αποθεώσει ακόμα μια φορά την Πίνα Μπάους. Θα σηκωθεί όρθιο και θα χειροκροτάει πάλι και πάλι, για πολλά λεπτά. Η σεμνή χορογράφος θα εμφανιστεί, πάντα μαυροντυμένη, και μαζί με τους χορευτές της θα υποκλιθεί ελαφρά.

Στην Αθήνα

Η Πίνα Μπάους θα έρθει στην Αθήνα στις 8 και 9 Ιουλίου με το έργο «1980». Μια παράσταση που φέρνει τον τίτλο της χρονιάς που γεννήθηκε και θα παρουσιαστεί στο Ηρώδειο. Ενα έργο για το οποίο οι χορευτές μαθαίνουν πυρετωδώς ελληνικά, γιατί τα σύντομα κείμενά τους θα είναι στη γλώσσα μας. Είναι η τέταρτη φορά που το χοροθέατρο από το Βούπερταλ έρχεται στην Ελλάδα. Τελευταία φορά ήταν το 1992 με «Τα γαρύφαλα», πάλι στο Ηρώδειο.