ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Στάνλεϊ Κιούμπρικ, ο φιλόζωος καλλιτέχνης

Τον Στάνλεϊ Κιούμπρικ ο κόσμος του κινηματογράφου δεν τον μνημονεύει μόνο για τη σκηνοθετική μαεστρία του αλλά και για το μυστήριο που πάντα τον περιέβαλλε. Μακριά από τις κοσμικότητες, ο αινιγματικός σκηνοθέτης ζούσε απομονωμένος και είχε τη φήμη ενός εξαιρετικά δύσκολου συνεργάτη. Οι εφημερίδες δεν δίσταζαν να τον χαρακτηρίσουν «τυραννικό», «ερημίτη», «παρανοϊκό», «εκκεντρικό» και «μισογύνη». Σήμερα, δύο χρόνια μετά το θάνατό του, η οικογένειά του κάνει μια απόπειρα να αποκαλύψει στο ευρύ κοινό τον «πραγματικό Κιούμπρικ».

«Ο Στάνλεϊ καταλάβαινε ότι επειδή δεν μιλούσε στον Τύπο, δεν θα πήγαιναν οι δημοσιογράφοι με τα νερά του. Ουσιαστικά τον τιμώρησαν επειδή ήταν ντροπαλός», ισχυρίζεται η 41 ετών σύζυγός του Κριστιάν. Πολλά μέλη της οικογένειας Κιούμπρικ συμφώνησαν να εμφανιστούν και να μιλήσουν στο ντοκιμαντέρ που ετοιμάστηκε πριν από λίγο καιρό με τίτλο «Στάνλεϊ Κιούμπρικ: Η ζωή του σε εικόνες». Το ντοκιμαντέρ αυτό συνόδευε μια σειρά ταινιών (βίντεο) που κυκλοφόρησε αυτήν την εβδομάδα η Γουόρνερ και θα προβληθεί στο αμερικανικό συνδρομητικό κανάλι Cinemax.

Ο Κιούμπρικ, που πέθανε σε ηλικία 70 ετών έχοντας μόλις ολοκληρώσει την ταινία «Μάτια ερμητικά κλειστά» με τον Τομ Κρουζ και τη Νικόλ Κίντμαν, είχε δώσει ελάχιστες συνεντεύξεις σε ολόκληρη τη ζωή του. Σε αντίθεση με άλλους σκηνοθέτες, κρατούσε απόλυτη μυστικότητα μέχρι να βγουν οι ταινίες του στις αίθουσες και αυτό είχε ως επακόλουθο να κυκλοφορούν απίστευτες φήμες για το άτομό του. Κάποτε είχε διαδοθεί ότι είχε πυροβολήσει έναν περαστικό επειδή πάτησε το γρασίδι του και ότι έμπαινε σε αυτοκίνητο μόνον αν ο οδηγός πήγαινε πολύ αργά και ο ίδιος φορούσε κράνος ράγκμπι.

Ο Jan Harlan, γαμπρός του Κιούμπρικ και παραγωγός των ταινιών του, που επιμελήθηκε το ντοκιμαντέρ, ισχυρίζεται σήμερα ότι όλα αυτά είναι γελοιότητες αφού ο σκηνοθέτης αγαπούσε τα σπορ αυτοκίνητα ενώ άνοιγε την πόρτα του σπιτιού του σε θαυμαστές. «Μπορεί όμως να έλεγε ο Στάνλεϊ δεν είναι σπίτι και καθώς το πρόσωπό του δεν ήταν πολυφωτογραφημένο, οι περισσότεροι το πίστευαν», θυμάται γελώντας ο Ηarlan.

Ο Μακντάουελ από το «Κουρδιστό πορτοκάλι», ο Τζακ Νίκολσον, ο οποίος πρωταγωνιστούσε στη «Λάμψη», ο Σπίλμπεργκ, ο Σκορσέζε και ο Γούντι Αλεν εμφανίζονται στο ντοκιμαντέρ και φωτίζουν διάφορες πτυχές του σκηνοθέτη. Ο Harlan εστιάζει τη δουλειά αυτή σε καθημερινές στιγμές του Κιούμπρικ, δείχνοντας έναν άνθρωπο αξιαγάπητο, με έμφυτη περιέργεια, που αγαπούσε το σκάκι και τα ζώα, αλλά ήταν πολύ ευερέθιστος. Αυτό που τον εκνεύριζε περισσότερο ήταν να του λένε ψέματα οι ηθοποιοί ή τα μέλη του συνεργείου, ότι όλα ήταν έτοιμα για γύρισμα ενώ υπήρχαν προβλήματα. Ο θυμός του ξεχείλιζε και οι εκρήξεις του ήταν μοναδικές, επειδή ένιωθε ότι ανατρεπόταν το πρόγραμμα που είχε στο μυαλό του.

Η οικογένειά του δηλώνει, πάντως, ότι όσο γρήγορα θύμωνε τόσο γρήγορα ηρεμούσε και ότι οι κακές σχέσεις που είχε με ηθοποιούς, όπως ο Μακντάουελ ή ο Ράιαν Ο’ Νιλ, ήταν η εξαίρεση και οφείλονταν στο πείσμα του σκηνοθέτη. Η σύζυγός του απορρίπτει και τον χαρακτηρισμό του «ερημίτη», λέγοντας ότι ο βέρος Νεοϋορκέζος Κιούμπρικ -παρότι ζούσε σε μιαν αγροτική περιοχή της Αγγλίας- δεν ήταν αντικοινωνικός. Μιλούσαν με τον Σπίλμπεργκ και τον Τέρι Σέμελ της Γουόρνερ για ώρες στο τηλέφωνο σχετικά με νέες τεχνολογίες και σενάρια, αφού του «άρεσε πολύ να χρησιμοποιεί τις ιδέες των άλλων». Ο σκηνοθέτης βίαιων και σκληρών ταινιών όπως το «Φουλ Μέταλ Τζάκετ» έτρεφε μεγάλη συμπάθεια στα ζώα και ιδιαίτερα στα γέρικα γαϊδουράκια, τα οποία μάζευε στο σπίτι του όταν τα αφεντικά τους τα εγκατέλειπαν. Ο Γούντι Αλεν αποκάλυψε επίσης ότι ο Κιούμπρικ τού εδινε συχνά συμβουλές για το πώς να περιποιείται τα γατιά του. Οσο για τις ταινίες που έβλεπε, του άρεσαν όλες: από Ινγκμαρ Μπέργκμαν μέχρι φιλμ του Στιβ Μάρτιν.

Στη Γιορτή της Μουσικής συμμετέχει και το Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών με ένα αφιέρωμα στον Ζορζ Μπρασένς (συμπληρώνονται 20 χρόνια από το θάνατό του). Στις 8 το βράδυ, στην αυλή του Ινστιτούτου θα συγκεντρωθούν Ελληνες και Γάλλοι φίλοι του καλλιτέχνη και θα τραγουδήσουν επιτυχίες του (και στα ελληνικά, μεταφρασμένες από τον Γιάννη Βαρβέρη). Επίσης, ο Ιβ Ουζουρό θα παρουσιάσει τη γνωστή παράσταση του Μπρασένς «Πρώτα ο φίλος». Η εκδήλωση είναι ανοικτή και οι διοργανωτές της περιμένουν κυριολεκτικά μέχρι την τελευταία στιγμή (κ. Μαρία Ρενιέρη-Γιαννοπούλου, τηλ. 72.93.868) για όσους φίλους του Μπρασένς θα επιθυμούσαν να λάβουν με οποιοδήποτε τρόπο μέρος στο αφιέρωμα της ερχόμενης Πέμπτης.