ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Από το Woodstock στο… Rockwave!

Ξαφνικά νιώθει κανείς πως βρίσκεται στη χώρα της μουσικής επαγγελίας. Κοιτώντας το πρόγραμμα των αθηναϊκών μουσικών εκδηλώσεων, διαπιστώσαμε ότι καλύπτουν σχεδόν κάθε μέρα της περιόδου Ιουνίου-Ιουλίου. Μουσική ποπ και ροκ, έθνικ απ’ όλο τον κόσμο, DJ – μάγοι των ρυθμών και φεστιβάλ κάτω από τη λαμπερή αυγουστιάτικη σελήνη. Πώς όμως φτάσαμε εδώ, από τη συναυλία του Ρόρι Γκάλαχερ -αφορμή για συζητήσεις ετών- στη σημερινή υπερπροσφορά μουσικών εκδηλώσεων;

Κάθε σοβαρή μελέτη σύγχρονης ιστορίας λαμβάνει πλέον απαραιτήτως υπόψη της τα νεολαιίστικα κινήματα και τη νεανική κουλτούρα ως βασικές συνιστώσες της εξέλιξης των δυτικών κοινωνιών. Το ίδιο ισχύει και για τη λαϊκή κουλτούρα. Κοινό τόπο στα αναλυτικά σχήματα των μελετητών της σύγχρονης κουλτούρας αποτελούν τα μεγάλα φεστιβάλ της δεκαετίας του ’60 -από το Γούντστοκ έως το Αλταμοντ- τα οποία έπαιξαν ρόλο εικονικών επαναστάσεων, τεράστιων χώρων συνεύρεσης και κοινής βίωσης εμπειριών. Ενώ όμως κοινωνιολόγοι, όπως ο George Mc Kay, συνδέουν τα γνωστά βρετανικά μουσικά φεστιβάλ του ’70 και του ’80 (από το Στόουνχετζ έως τα ρέιβ και το Γκλάστονμπερι) με την παράδοση των αγροτικών πανηγυριών της αγγλικής υπαίθρου, στη χώρα μας ούτε ανάλογη προϊστορία υπήρξε, ούτε υπήρχαν παρόμοια μεγάλα φεστιβάλ, τουλάχιστον έως πρόσφατα.

Η αποδοχή των μεγάλων φεστιβάλ της δεκαετίας του ’60 ως κορωνίδα της έκρηξης της αντικουλτούρας, τουλάχιστον σε ΗΠΑ και Βρετανία, δημιούργησε μύθους που υποσκελίζουν την παράπλευρη λειτουργία τους ως καταναλωτικών κόμβων. Σε αυτά λοιπόν καταναλώθηκαν και μουσική και συμπεριφορές και ελεύθερος χρόνος, συνολικά δηλαδή κουλτούρα. Σίγουρα το παράδειγμα των ελεύθερων βρετανικών φεστιβάλ αποτέλεσε καλοδεχούμενη εξαίρεση στη δεκαετία του ’70, σήμερα όμως οι ανάλογες, ανά την Ευρώπη, εκδηλώσεις λειτουργούν ως βασικά κέντρα της βιομηχανίας της διασκέδασης: όλες οι μπάντες περιοδεύουν ασταμάτητα κατά την καλοκαιρινή περίοδο, οι μεγάλες εταιρείες συναυλιών εντατικοποιούν τις δραστηριότητές τους, ολόκληρα εργοτάξια δημιουργούνται για να στηθούν και να ξεστηθούν οι σκηνές, πλήθη οπαδών και τεχνικών μετακινούνται, εισιτήρια κλείνονται, στρατιές εργαζομένων πωλούν μπλουζάκια, φαγητό, νερό και ποτό.

Στην Ελλάδα η βιομηχανία της διασκέδασης άργησε και να ενηλικιωθεί αλλά και να εκμεταλλευτεί τις ανάγκες μιας μερίδας της νεολαίας που αυτοπροσδιοριζόταν ως οπαδός των διάφορων κλώνων της ποπ. Φέτος όμως, πέρα από το «Rockwave» που έχει εξελιχθεί σε ευρωπαϊκό θεσμό (συγκαταλέγεται στη λίστα της πανευρωπαϊκής ένωσης φεστιβάλ «Yourope»), θα πραγματοποιηθεί και το διεθνές φεστιβάλ έθνικ μουσικής «Womad», το «3ο Jazz Weekend» και το φεστιβάλ ηλεκτρονικής μουσικής «Sola Luna», στη Σαμοθράκη -για να μην αναφερθούμε σε φεστιβάλ και συναυλίες που έχουν ήδη τελειώσει ή στο αναμενόμενο φεστιβάλ «Γαία», για το οποίο όμως δεν έχει ανακοινωθεί τίποτα επισήμως. Συναυλιακός κατακλυσμός!

Χαρτογραφώντας τα ελληνικά φεστιβάλ

Ποιοι θα γεμίσουν αυτούς τους χώρους -γιατί όλα τα φεστιβάλ θα προσελκύσουν χιλιάδες ανθρώπων. Οι διάφορες «φυλές» της νεολαίας των αστικών κέντρων προετοιμάζονται από τώρα. Οι οπαδοί του χέβι-μέταλ έχουν ήδη αγοράσει εισιτήρια για την πρώτη μέρα του «Rockwave», όταν επί σκηνής θα βρεθούν οι θρυλικοί Judas Priest, οι Megadeth, οι Savatage και οι ντόπιοι αλλά δημοφιλείς διεθνώς Rotting Christ. Οσοι, τριαντάρηδες πια, έχουν συνδέσει τις εφηβικές τους αναμνήσεις με τη μουσική του Νικ Κέιβ και των Fall θα πάνε στη δεύτερη μέρα του «Rockwave». Οι οπαδοί της σύγχρονης εναλλακτικής μουσικής θα επισκεφθούν το εν λόγω φεστιβάλ την Τρίτη ημέρα για την εμφάνιση της Ρ. J. Harvey, των Placebo και των Ash, χωρίς να παραλείψουν από την ατζέντα τους τη συναυλία του Τρίκι.

Οσοι ακούν «stoner – rock» θα είναι παρόντες στη συναυλία των Calexico και του Ιβαν Ντάντο. Οι μεγαλύτεροι, σαραντάρηδες πλέον, θα συνοδέψουν τα παιδιά τους στο Ολυμπιακό Στάδιο για να παρακολουθήσουν τον Στιγκ και τον παλαίμαχο Ρόμπερτ Πλαντ. Κοινή εμπειρία πατέρα και γιου; Δεν είναι κι άσχημη ιδέα!

Στη Σαμοθράκη

Οι ρέιβερς θα πεταχτούν μέχρι τη Σαμοθράκη για το «Sola Luna», ενώ δεν αποκλείεται να συνευρεθούν με τους πολυπληθείς οπαδούς των «μουσικών του κόσμου» για να χορέψουν με τους Afro Celt Sound System, τους Transglobal Under-ground ή τους Drummers of Burundi. Οσοι πάνε στο ίδιο φεστιβάλ για τους εγχώριους καλλιτέχνες δεν αποκλείεται να πεταχτούν και μέχρι το «Jazz Weekend», για τον Αλγερινό βασιλιά του Ράι Χαλέντ.

Η μουσική καθεαυτή δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας που έλκει τέτοια πλήθη. Το αίσθημα συμβίωσης και συμμετοχής σε κοινές εμπειρίες υποφώσκει αλλά και διαδραματίζει σημαίνοντα ρόλο. Μερικές ώρες ψυχαγωγίας συνδέονται με ένα βίωμα ελευθερίας. Τέλος, παράπλευρες εκδηλώσεις, συμβατές με την κουλτούρα του κοινού, διαδραματίζονται παράλληλα με τα μουσικά δρώμενα: Στη συναυλία του Μανού Τσάο ο κόσμος επισκέφθηκε και τα τραπεζάκια των πρωτοβουλιών «Γένοβα 2001» και «Ενα σχολείο για την Τσιάπας». Στο «Rockwave» θα υπάρχει περίπτερο της Διεθνούς Αμνηστίας καθώς και χώροι για σκέιτμπορντινγκ, bundgee jumping, ζογκλέρ και ταχυδακτυλουργοί. Στο «Womad» σερβίρεται έθνικ φαγητό.

Τέτοιοι χώροι συνεύρεσης λειτουργούν και ως χώροι επιβεβαίωσης του κοινού γούστου και των ενδυματολογικών κωδίκων. Εδώ τα σύμβολα της ένδυσης γίνονται αντιληπτά, όχι απαραιτήτως όμως και στην καθημερινότητα! Οι ρόλοι των καλλιτεχνών επί σκηνής συλλαμβάνονται από το κοινό με παρόμοιο τρόπο. Το σόου αρχίζει, τα φώτα δημιουργούν ατμόσφαιρα μαγική κι εκρηκτική. Η τελετουργία του live ξεκινά και όλοι γνωρίζουν τους κώδικες συμμετοχής…

Το ηλεκτρονικό μουσικό ιδίωμα, που ονομάστηκε «ψυχεδελικό trance» ακουγόταν μέχρι πρότινος σε μυστικά πάρτι τα οποία διεξάγονταν στην ύπαιθρο, χωρίς καμιά άδεια. Η βεντέτα μεταξύ ρέιβερ και αστυνομίας τορπίλισε το ανερχόμενο αυτό κύμα. Ετσι η εταιρεία «Νέο Ρεύμα» εκμεταλλεύτηκε την εν λόγω δυναμική και προανήγγειλε το φεστιβάλ «Sola Luna». Οι εγχώριοι και αλλοδαποί θιασώτες των ρέιβ θα μπορέσουν να απολαύσουν την τελευταία αυγουστιάτικη πανσέληνο στη Σαμοθράκη ακούγοντας, ούτε λίγο ούτε πολύ, πάνω από 30 κορυφαίους DJ. Νόμιμα όμως πλέον και «με την υποστήριξη της Γ. Γ. Νέας Γενιάς»!

Το τίμημα

Πόσο όμως κοστίζει το τίμημα μερικών ωρών ελευθερίας και συνεύρεσης; Για κάποιον που θα πάει στις δύο μέρες του «Womad» και σε μία ημέρα του «Jazz Weekend», 28.500 δρχ. Ο οπαδός του «χέβι-μέταλ» θα δώσει μόνο 14.000 για την πρώτη μέρα του «Rockwave». Τα άσχημα νέα είναι για τους οπαδούς της εναλλακτικής σκηνής, αφού για τις δύο μέρες του «Rockwave», τη συναυλία του Τρίκι και τη δεύτερη μέρα του «Jazz Weekend» (με DJ Krush και Red Snapper), χρειάζονται 37.000 δρχ.

Οσο κι αν ο κόσμος διαμαρτύρεται για τα υπερβολικά ακριβά εισιτήρια, όπως αυτά στις συναυλίες του Μανού Τσάο (11.000) ή των Depeche Mode (14.000!) φαίνεται ότι τα αγοράζει… Οσοι είναι ετών τριάντα και άνω σίγουρα θα καταθέσουν ένα μέρος από το επίδομα διακοπών τους. Οι έφηβοι και οι φοιτητές/τριες μάλλον θα προχωρήσουν σε αφαίμαξη του πατρικού (και συχνότερα του μητρικού) πορτοφολιού. Υποψιάζεστε ενδοοικογενειακά δράματα; Οχι απαραίτητα! Και ως παράδειγμα θα αναφέρω πως κατά την περίοδο 1986-87 που πρωτολειτούργησε το νέο κτίριο της Φιλοσοφικής Αθηνών, τα τρία του πάρκινγκ έμοιαζαν άχρηστα, έτσι άδεια που έχασκαν. Σήμερα δεν επαρκούν, αφού ένας μεγάλος αριθμός γονέων πριμοδοτούν την επιτυχία του γιου ή της κόρης τους, μετά τις πανελλαδικές, με ένα ολοκαίνουργιο αυτοκινητάκι, το οποίο βοηθά και στη μετακίνηση από και προς τα φεστιβάλ! Για τους υπόλοιπους απομένει η αδρεναλίνη και οι κίνδυνοι των «τζαμπατζήδων»…<

Τα αστέρια των συναυλιών

-Γνωστότερος καλλιτέχνης: Ο Στινγκ και ο Ρόμπερτ Πλαντ, σε κοινή συναυλία, παίρνουν άνετα τα σκήπτρα από τους Depeche Mode ή τους Deep Ρurple.

-Παντοτινές αγάπες: Ο Νικ Κέιβ ήρθε για πρώτη φορά στη χώρα μας ως τραγουδιστής των Birthday Party κι έκτοτε έχει γίνει πιο προσιτός από τον Σαββόπουλο, ενώ οι εμφανίσεις του είναι πυκνότερες από πολλών εγχωρίων καλλιτεχνών. Γνωρίζει καλά τα της Ελλάδος – λέτε να τον δούμε σε κανένα τηλεοπτικό παράθυρο; Γιατί στο δρόμο τον έχουμε συναντήσει δις και επί σκηνής τον έχουμε παρακολουθήσει οκτάκις!

-Νέες δυνάμεις: Ο DJ Krush και οι Red Snapper βρίσκονται στην καλύτερη φάση της καριέρας τους και απευθύνονται σε ένα εξειδικευμένο αλλά φανατικό εγχώριο κοινό, έτοιμο να τους απολαύσει σαν ώριμο, χυμώδες φρούτο και όχι ως συνταξιούχους!

Τιμοκατάλογος

-Womad: 22/23/24 Ιουνίου – Κέντρο Εκπαίδευσης Ιππασίας (Γουδί): 10.000 δρχ. η ημέρα – 24.000 όλο το τριήμερο.

-Τricky: 25 Ιουνίου – Τεχνόπολη (Γκάζι): 8.500 δρχ.

-Rockwave: 1/2/3 Ιουλίου – Ποδηλατοδρόμιο ΟΑΚΑ: Η «χέβι μέταλ» ημέρα 14.000, οι επόμενες 12.000 εκάστη ή 20.000 και οι δύο.

-3rd Jazz Weekend: 6/7 Ιουλίου – Θέατρο Βράχων Βύρωνα, Θέατρο Λυκαβηττού: 8.500 δρχ. η ημέρα.

-Calexico & EvaDando: 10 Ιουλίου – Θέατρο Λυκαβηττού: 8.000 δρχ.

-Sting – Robert Plant – Πυξ Λαξ: 11 Ιουλίου – Ολυμπιακό Στάδιο: 10.000 και 14.000 δρχ.

– Sola Luna: 31 Αυγούστου, 1-2 Σεπτεμβρίου – Δημοτικό Κάμπινγκ Σαμοθράκης: 20.000 και αυξάνεται όσο πλησιάζει η εκδήλωση.

-Depeche Mode: 28 Οκτωβρίου – ΟΑΚΑ: 14.000 δρχ.

Οδηγός επιβίωσης

Αν στα αγγλικά και στα κεντροευρωπαϊκά φεστιβάλ όλοι κοιτούν τον ουρανό και παρακαλούν να μη βρέξει, στην Ελλάδα πρέπει να θεωρήσουμε δεδομένο τον καύσωνα:

-Προνοήστε για προμήθεια νερού προτού διψάσετε – συνήθως υπάρχει συνωστισμός στα μπαρ.

-Φορέστε άνετα ρούχα. Προσοχή! Ορισμένοι οπαδοί συγκεκριμένων μουσικών ιδιωμάτων, όπως του χέβι μέταλ, έχουν την τάση να φορούν μαύρα ρούχα, μπουφάν και πολλά αξεσουάρ. «Μπρος στα κάλλη, τ’ είν’ ο πόνος» σκέφτονται και οι λιποθυμίες μπροστά στη σκηνή αρχίζουν!

-Αν είστε από τους ανθρώπους «της πρώτης γραμμής» προσέξτε τις πιέσεις που αναπτύσσονται μπροστά από τη σκηνή. Φροντίστε να μοιραστείτε την εμπειρία αυτή με παρέα και άφθονα υγρά – αν κάτι πάθει ο διπλανός σας, φροντίστε να ανοιχτεί χώρος τριγύρω και κάντε νόημα σε κάποιον από τους άντρες ασφαλείας (πάντοτε επιτηρούν τι συμβαίνει μπροστά στη σκηνή).

-Πάντοτε σε τέτοιες ανοικτές πολυπληθείς συγκεντρώσεις υπάρχουν γιατροί και ασθενοφόρα. Φροντίστε απ’ την αρχή να γνωρίζετε πού ακριβώς βρίσκονται και… αχρείαστοι να ‘ναι. Στο πλαίσιο της παρέας, ο ένας να βοηθά τον άλλον.

-Αν η εκδήλωση γίνεται κοντά σε κεντρική οδική αρτηρία, χρειάζεται μεγάλη προσοχή κατά την έξοδο. Πρόπερσι υπήρξαν ατυχήματα στο «Rockwave».