ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Ζωγραφίζοντας με… ήχους

eik1
eik2
eik3

Του αρκούν η φαντασία του και… μπαταρίες αυτοκινήτου, μικρόφωνα και πολλά από τα αντικείμενα που ορίζουν την καθημερινότητά μας, ώστε να δημιουργήσει σύγχρονες εγκαταστάσεις σε δημόσιους χώρους και να κάνει έτσι μια κριτική παρέμβαση στο αστικό τοπίο. Ο εικαστικός Ζάφος Ξαγοράρης βάσισε το έργο του σε αυτή την ιδέα. Θεματικά πρωτότυπη ήταν πριν από χρόνια και η διδακτορική διατριβή του στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, όπου σήμερα διδάσκει ως αναπληρωτής καθηγητής στη Σχολή Τεχνών: είχε ερευνήσει και παρουσιάσει την «κατασκευή των θαυμάτων από τον Ηρωνα τον Αλεξανδρέα».

Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1963. Σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών και στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης. Εχει συμμετάσχει σε δεκάδες εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Τα τελευταία χρόνια έχει πραγματοποιήσει μια σειρά υπαίθριων ηχητικών εγκαταστάσεων και συμμετοχικών δράσεων σε μεγάλες πόλεις εντός και εκτός Ελλάδος, όπως η Αθήνα, ο Πειραιάς, η Κωνσταντινούπολη, το Μόναχο, το Παλέρμο, οι Συρακούσες, το Μπρούκλιν της Νέας Υόρκης, το Σάο Πάολο ή τα εγκαταλελειμμένα χωριά της Κύπρου Αγιος Σωζόμενος και Πετροφάνι.

Πώς γεννήθηκε αυτή η ιδέα
«Με έχει απασχολήσει ο τρόπος που μπορεί να βρει κανείς τα όρια της εμβέλειας σε ό,τι εκπέμπουν διαφορετικές πηγές – θερμότητας, ήχου κ.ο.κ. Μια καμπάνα, για παράδειγμα, στη μέση ενός χωριού, να ακούγεται σαν ψίθυρος».

Τα υλικά που χρησιμοποιεί
«Οι περισσότερες από τις εγκαταστάσεις μου ενεργοποιούνται από σχετικά απλούς μηχανισμούς – ηχεία, μπαταρίες αυτοκινήτου, μικρόφωνα ή ενισχυτές, καθώς και αντικείμενα που ο ήχος τους προκαλεί πολύ ισχυρές αναμνήσεις στους περισσότερους ακροατές, όπως καμπάνες ή σειρήνες. Παράλληλα χρησιμοποιώ κατασκευαστικά υλικά, καθημερινά σκεύη ή μεταφερόμενες πλατφόρμες καθώς και στοιχεία που υπάρχουν ήδη στο αστικό περιβάλλον, αποβλέποντας σε ένα “καμουφλάρισμα” των έργων στο περιβάλλον τους και αποφεύγοντας μια μνημειακή αντιμετώπιση του δημόσιου πεδίου».

Τι θέλει να πει με όλα αυτά
«Οι υπαίθριες εγκαταστάσεις επιχειρούν να ανοίξουν ένα διάλογο με διάφορες κοινωνικές ομάδες. Σε ένα βαθμό μοιράζονται τον ίδιο χώρο με τη διαφήμιση, τα κτίσματα, τα ιστορικά μνημεία, τις καθημερινές αυτοσχέδιες δράσεις των περαστικών, τις θρησκευτικές τελετές και άλλα στοιχεία της ζωής μας».

Τα «Σχέδια Ηχου» και τι σημαίνουν
«Είναι δύο διαστάσεων απεικονίσεις μορφών, τις οποίες κατά καιρούς έχω χρησιμοποιήσει, σε συνδυασμό με άλλες συνειρμικές εικόνες: ένας άνθρωπος, για παράδειγμα, που ακούει ένα σμήνος πουλιών ή ένα καμπαναριό που βρίσκεται πάνω από έναν ανεστραμμένο φάρο».

Το παιχνίδι των ήχων
«Η ανάδειξη των ήχων και η σίγαση έχουν κάτι διασκεδαστικό, κάτι παιγνιώδες… Είναι η αντίφαση από το ισχυρό στο σιγανό, ακόμη και σε πιο κρυφούς ήχους. Στη Νότια Αργεντινή, στο ακραίο σημείο όπου αισθάνεσαι πως είσαι στο τέλος της γης, τοποθέτησα το 2007 μια καμπάνα που, ανάλογα με την παλίρροια, καλυπτόταν από το νερό και εμφανιζόταν ξανά. Ηταν σαν ένας ηχητικός φάρος στο ακρωτήρι του κόσμου».

Τεχνολογία και τέχνη
«Το Κέντρο Προωθημένων Οπτικών/Εικαστικών Σπουδών (Center for Advanced Visual Studies), στις αρχές τις δεκαετίας του ’90, όπου έκανα τις μεταπτυχιακές μου σπουδές, ήταν ένα από τα ερευνητικά περιβάλλοντα του MIT που εστίαζαν στη διερεύνηση των σχέσεων τέχνης και τεχνολογίας αιχμής αλλά και τέχνης και αστικού χώρου. Είχε περισσότερο επικεντρωθεί στις σχέσεις πολιτικής, τέχνης και θεωρίας, κάτι που βρίσκεται πιο κοντά και στη δική μου καλλιτεχνική και ερευνητική κατεύθυνση. Γενικά, πάντως, πιστεύω ότι η υποκατάσταση του πρωτότυπου δημιουργικού έργου με εφαρμογές νέων τεχνολογικών εργαλείων περικλείει πολλούς κινδύνους, μεταξύ των οποίων και τον περιορισμό της αυτονομίας του καλλιτέχνη».

Οι αλήθειες της γενιάς του
«Είμαστε μια γενιά πιο “σύνθετη”, που της δόθηκε η δυνατότητα να επανεξετάσει ζητήματα – μια πιο αναλυτική και συγκριτική γενιά. Πρώτοι ασχοληθήκαμε με τα μέσα δικτύωσης, γευτήκαμε το εύρος της πληροφορίας και το μοιραστήκαμε με τους νεότερους».

Οι προσδοκίες του
«Το ενδιαφέρον για νέους τρόπους με τους οποίους θα αντιμετωπιστεί η οικονομική και πολιτιστική ασφυξία των κατοίκων της Αθήνας και άλλων ελληνικών πόλεων – οι εικαστικοί να προτείνουμε λύσεις που να βρουν ευρύτερη εφαρμογή».

Ονειρα με τίτλο
«Κάποια όνειρα είναι διαρκή αιτήματα πολλών γενεών: κοινωνική δικαιοσύνη, ισότητα. Ταυτόχρονα βέβαια υπάρχουν και τα πιο προσωπικά όνειρα, που ανανεώνονται ως αιτήματα μέσα στο χρόνο…»

Info:
«Σχέδια Ηχου», Γκαλερί Ζουμπουλάκη, Πλατεία Κολωνακίου, έως τις 24 Μαΐου