ΒΙΒΛΙΟ

«Προσωπική τέχνη» με ατυχείς συμπτώσεις

«Προσωπική τέχνη» με ατυχείς συμπτώσεις

Μια ανάρτηση έφερε ένα σχόλιο, το σχόλιο μια επόμενη ανάρτηση και εκείνη ένα άλλο σχόλιο. Ολα ξεκίνησαν όμως από μια «κακή μετάφραση», όπως μας λέει ο συγγραφέας Νίκος Σαραντάκος που εντόπισε στο άρθρο «Ανάγνωση: η προσωπική τέχνη» του συγγραφέα Αλέξη Σταμάτη. Το άρθρο δημοσιεύθηκε στον ελληνικό Τύπο τον περασμένο Φεβρουάριο και επιλέχθηκε ως θέμα της Εκθεσης των φετινών Πανελλαδικών (για τους υποψηφίους με το παλαιό σύστημα) με αποτέλεσμα να έρθει στο προσκήνιο. Ωστόσο στην παρακάτω πρόταση δύο φράσεις ξένισαν τον κ. Σαραντάκο: «Οι τεχνολογίες κειμένου, όπως ο κινητός τύπος, και η άνοδος της λαϊκής γραφής βοήθησαν στην προώθηση της πρακτικής που αγαπάμε σήμερα».

Οπως επισημαίνει στην «Κ», η πρόταση και κατ’ επέκταση δύο παράγραφοι από το άρθρο του κ. Σταμάτη προέρχονται σχεδόν αυτούσιες από το άρθρο «The beginning of silent reading changed Westerners’ interior life», της δημοσιογράφου και συγγραφέως Θου Χουονγκ Χα (Thu-Huong Ha) που δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα Quartz στις 19 Νοεμβρίου 2017. H φράση «moveable type», η οποία αναφέρεται στα κινούμενα τυπογραφικά στοιχεία, έγινε «κινητός τύπος», ενώ το «vernacular writing» που ίσως είχε καλύτερη τύχη ως «καθομιλουμένη (γλώσσα)» έγινε «λαϊκή γραφή» στο κείμενο του κ. Σταμάτη. Αν προσθέσουμε σε αυτά παρατηρήσεις για άλλα σημεία του άρθρου με «επιρροές» από φράσεις του συγγραφέα Αλαν Μπένετ και του ιστορικού Τόμας Κάρλαϊλ, τότε δημιουργείται μια συρραφή απόψεων και μια σειρά από «ατυχείς συμπτώσεις» που διερωτάται ο κ. Σαραντάκος αν παραπέμπουν σε λογοκλοπή.

Η «Κ» έχει αναδείξει το ευαίσθητο θέμα της λογοκλοπής στο παρελθόν (14/4/2013) και τη δυσκολία αναγνώρισής της. Αμέτρητες υποθέσεις έχουν φτάσει στα δικαστήρια και έχουν αφαιρεθεί διδακτορικά (π.χ. της πρώην υπουργού Παιδείας της Γερμανίας Ανέτ Σάβαν), ενώ ο κ. Σταμάτης είχε κατηγορηθεί και στο παρελθόν για δανεισμούς στο βιβλίο του «Βίλα Κομπρέ» που σε ορισμένα σημεία έφταναν το «κανονικό copy-paste», σύμφωνα με τον συγγραφέα και κριτικό Κώστα Κατσουλάρη που είχε αναδείξει το σχετικό θέμα το 2008.

Βέβαια ένα άρθρο δεν είναι το ίδιο με ένα βιβλίο ή μια επιστημονική εργασία. Μπορεί να λέει κάτι για όσα γράφονται σε μια εποχή ταχύτητας, ποιοτικών ελλειμμάτων και άφθονου copy-paste στην πλειονότητα των κειμένων που (ανα)δημοσιεύονται. Σίγουρα δεν είναι κάτι που χρήζει περαιτέρω «λογοδιάρροιας».

Ο κ. Σταμάτης δεν επιθυμεί, όπως είπε στην «Κ», να εμπλακεί σε αυτή τη συζήτηση.