ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ

«Θεέ μου τι σου κάναμε;»: το must του καλοκαιριού

thhemou

 Ευχάριστη ταινία, έθνικ κωμωδία, εύπεπτη αλλά διόλου σαχλή, βασισμένη στη σπιρτάδα του ηθοποιού, όπως στην εποχή του Λουί ντε Φινές, και στην πένα του ευθυμογράφου. Ο μεσοαστός Κλοντ Βερνέιγ, πιστός καθολικός, μεγαλωμένος με τις ιδέες του γκολισμού, ζει τη μεγαλύτερη ψυχρολουσία της ζωής του σε δόσεις όταν έρχεται η ώρα να αποκατασταθούν οι τέσσερις θυγατέρες του. Οι γαμπροί είναι σπουδαγμένοι και με καλές δουλειές στο Παρίσι, έχουν όμως από ένα κουσούρι ο καθένας τους.

 Ο πρώτος είναι μουσουλμάνος, ο δεύτερος Εβραίος, ο τρίτος Κινέζος και ο τέταρτος είναι μεν καθολικός αλλά μαύρος σαν κατράμι. Ο ιππότης για τη στερνή θυγατέρα του Κλοντ είναι γιος απόστρατου στρατηγού από την Ακτή του Ελεφαντοστού. Ο ξεροκέφαλος Αφρικανός στρατηγός, εξαγριωμένος ήδη με τον γιο του που εγκατέλειψε το πανεπιστήμιο για να γίνει «θεατρίνος», δεν θέλει να ακούσει για συμπεθεριό με απογόνους Γάλλων αποικιοκρατών.

Νέα μεσαία τάξη

Υπάρχει μια φευγαλέα σκηνή στην οποία περιγράφεται με αμεσότητα γελοιογραφίας η στιγμή που ο Κλοντ έχει πιάσει πάτο: ένα παλιό γαλλικό τραγούδι, που ακούγεται από το τρανζίστορ-αντίκα που κουβαλάει μαζί του ο Κλοντ στο ψάρεμα, ηχεί σαν απόηχος μιας χαμένης Γαλλίας. Η ιλαροτραγωδία του Κλοντ απλώνεται στον αφρό μιας φαινομενικά αφελούς εμπορικής ταινίας.

 Προσέξτε όμως τους έξυπνους διαλόγους, τον γρήγορο ρυθμό που συμπαρασύρει στις τρελές καταστάσεις και τις παρεξηγήσεις που ζουν οι ήρωες, αλλά και την αίσθηση του μέτρου που δεν επιτρέπει στην καρικατούρα και τη σχηματοποίηση να προκαλέσουν βαρεμάρα στον θεατή. Προσέξτε και άλλες λεπτομέρειες. Τον συντηρητικό Κλοντ, φουντωμένο από θυμό, να φεύγει με το παμπάλαιο τζιπάκι του από το λιτό αρχοντικό του στη γαλλική εξοχή και να πηγαίνει για ψάρεμα σε μια λίμνη. Καθώς ξεφουσκώνει ο θυμός, ο Κλοντ φαίνεται έτοιμος για ένα σαφάρι σε πιο εξωτικά μέρη του κόσμου.

 

Το «Θεέ μου τι σου κάναμε;» δεν επιδέχεται βασανιστικές «ιδεολογικές» ερμηνείες. Επίσης θα ήταν ανόητο να μην αποδεχτούμε τη σύμβαση που τίθεται εξ αρχής για να οριστούν το πλαίσιο και ο ζωτικός χώρος της κωμωδίας: ο ρατσισμός και η ξενοφοβία αποσπώνται από την πραγματικότητα, από τις κοινωνικές τους αιτίες, για να μπουν στο κάδρο της ηθογραφίας.

Αν το καλοσκεφτούμε, το «Θεέ μου τι σου κάναμε;» βρίσκει τεχνητά ένα πρόσχημα στον ρατσισμό για να επιχειρήσει μια τοιχογραφία της νέας πολύχρωμης μεσοαστικής γαλλικής τάξης. Κάτι παρόμοιο συνέβη πριν από πολλά χρόνια στο Χόλιγουντ στο «Μάντεψε ποιος θα έρθει το βράδυ», στην εμβληματική αντιρατσιστική ταινία που έγχρωμος δεν είναι πια ο υπηρέτης του λευκού, αλλά ένας λαμπρός εκπρόσωπος μιας νέας και δυναμικής μεσαίας τάξης.

Δείτε
Θεέ μου τι σου κάναμε; ***
(Qu’ est-ce qu’ on a faite, au Bon Dieu!, 2014)
Σκηνοθεσία: Φιλίπ ντε Σοβερόν 
Παίζουν: Κριστιάν Κλαβιέ, Σαντάλ Λομπί, Φρεντερίκ Μπελ, Ελοντί Φοντάν. (Προβάλλεται στις αίθουσες)

Οι νέες ταινίες