ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

«Καθαρές» οι πέντε μεγάλες τράπεζες

Τα «ψιλά» γράμματα των ισολογισμών, οι σημειώσεις και οι παρατηρήσεις των ορκωτών λογιστών, αποτελούν ιδιαίτερα σημαντικά σημεία των λογιστικών καταστάσεων και συχνά κρύβουν κρίσιμες λεπτομέρειες.

Σε κάθε περίπτωση η μελέτη των σημειώσεων και των παρατηρήσεων των ορκωτών λογιστών βοηθούν καθοριστικά τους επενδυτές και τους αναλυτές να αποκτήσουν μια πιο ξεκάθαρη εικόνα για την κατάσταση της εταιρείας και να εντοπίσουν τυχών κρούσματα εκτεταμένης δημιουργικής λογιστικής.

Η «K» σήμερα παρουσιάζει τα «ψιλά» γράμματα των ισολογισμών (σε ενοποιημένο επίπεδο) των πέντε μεγάλων τραπεζών, της Εθνικής Τράπεζας, της Alpha Bank, της EFG Eurobank – Ergasias, της Emporiki Bank και της Τράπεζας Πειραιώς.

Κοινό στοιχείο των ισολογισμών και των πέντε παραπάνω τραπεζών είναι ότι τα πιστοποιητικά των ορκωτών λογιστών είναι «καθαρά» και ασυνήθιστα μικρής έκτασης σε σχέση με τα πιστοποιητικά των ορκωτών άλλων εισηγμένων εταιρειών.

Αντίθετα εκτενείς είναι οι σημειώσεις των ίδιων των τραπεζών στη μεθοδολογία, λογιστικούς χειρισμούς ή παρεκλίσεις που σημειώθηκαν και άλλες κρίσιμες λεπτομέρειες. Με λίγα λόγια οι ίδιες οι τράπεζες «αποκαλύπτουν» στο ευρύ επενδυτικό όλα εκείνα τα «σκοτεινά σημεία» τα οποία θα μπορούσαν να αποτελέσουν γκρίζες ζώνες (από άποψης λογιστικών χειρισμών) με στόχο τη διαφάνεια και την πληρέστερη ενημέρωση των επενδυτών.

Εθνική Τράπεζα

Στην ενοποίηση περιλαμβάνονται 39 εταιρείες, οι οποίες ενοποιήθηκαν με τη μέθοδο της καθαρής θέσης και εκ των οποίων 2 (NBG Funding Ltd και Banca Romaneasca) ενοποιούνται για πρώτη φορά. Επιπλέον στον ισολογισμό του 2003 περιλαμβάνονται για πρώτη φορά 19 θυγατρικές εταιρείες, οι οποίες επίσης ενοποιούνται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης.

Η Εθνική εν όψει της εφαρμογής των ΔΛΠ προχώρησε στην αναπροσαρμογή της αξίας των ακινήτων της στην εύλογη αξία, από την οποία προέκυψε υπεραξία ύψους 437 εκατ. ευρώ. Μέρος της συμψηφίστηκε με αρνητικές διαφορές αποτίμησης και η εναπομένουσα υπεραξία ύψους 383 εκατ. ευρώ εμφανίζεται σε λογαριασμό ειδικού αφορολόγητου αποθεματικού.

Μετά τον συμψηφισμό η υπεραξία του επενδυτικού και του εμπορικού χαρτοφυλακίου του Ομίλου, συμπεριλαμβανομένων και των θέσεων σε παράγωγα, ανέρχεται σε 21 εκατ. ευρώ και 20,1 εκατ. ευρώ αντίστοιχα.

Αlpha Βank

Ενοποιήθηκαν 26 εταιρείες του χρηματοπιστωτικού τομέα με τη μέθοδο της ολικής ενοποίησης εκ των οποίων Alpha EF EuropeaCapital Investement για πρώτη φορά.

Κατά τη διάρκεια της χρήσεως 2003 απορροφήθηκαν από την Τράπεζα οι εταιρείες Alpha Επενδύσεων Α.Ε. και Alpha Συμμετοχών Ρουμανίας Α.Ε. ενώ εκκαθαρίστηκε η εταιρεία Alpha Επαγγελματικών Ακινήτων Α.Ε.

Με τη μέθοδο της καθαρής θέσης ενοποιήθηκαν 15 θυγατρικές και συνδεδεμένες επιχειρήσεις του μη χρηματοπιστωτικού τομέα. Την περασμένη χρονιά αυξήθηκε το μετοχικό κεφάλαιο της τράπεζας κατά 185,3 εκατ. ευρώ εκ των οποίων τα 184,5 προήλθαν από την απορρόφηση της Alpha Επενδύσεων και 0,5 εκατ. ευρώ από εξάσκηση δικαιωμάτων προαιρέσεως (stock options).

Και η Alpha προχώρησε στην αναπροσαρμογή της αξίας των ακινήτων της και προέκυψε υπεραξία 445 εκατ. περίπου ευρώ η οποία εμφανίζεται (μετά την αφαίρεση 29 εκατ. ευρώ που είναι φόρος και συμψηφισμός με αρνητικές αποτιμήσεις) στους λογαριασμούς των ιδίων κεφαλαίων «Υπεραξία από την αναπροσαρμογή ακινήτων» και «Αναλογία τρίτων».

Η τράπεζα έκανε χρήση της δυνατότητας επιλογής συντελεστών αποσβέσεων παγίων με αποτέλεσμα (λόγω της μεταβολής) η τράπεζα να πραγματοποιήσει για το 2003 μειωμένες αποσβέσεις κατά 9,7 εκατ. ευρώ περίπου.

Σύμφωνα με αναλογιστική μελέτη του έτους 2002, υπολογίστηκε ότι απαιτείται για την πλήρη κάλυψη των μελλοντικών υποχρεώσεων της Τραπέζης προς το Ταμείο Αλληλοβοηθείας του προσωπικού της, ποσό ευρώ 133,7 εκατ. περίπου (αποφορολογημένο). Η Τράπεζα προκειμένου να διατηρήσει σταθερή την υποχρέωσή της, επιβάρυνε τα αποτελέσματα της χρήσεως 2003 με ποσό ευρώ 55,3 εκατ.

ΕFG Eurobank Εrgasias

Οπως προκύπτει από τις σημειώσεις της τράπεζας στην ενοποίηση περιλαμβάνονται 37 εταιρίες οι οποίες ενσωματώθηκαν με τη μέθοδο της ολικής ενοποίησης και 8 οι οποίες ενσωματώθηκαν στη λογιστική κατάσταση με τη μέθοδο της καθαρής θέσης.

Το 2003 η EFG Eurobank Ergasias A.E., απορρόφησε λόγω συγχωνεύσεως τις ακόλουθες εταιρείες: Επενδύσεις Εργασίας, Σύμβουλοι Επενδύσεων Εργασίας, Επενδύσεις Αναπτύξεως και την Τράπεζα Unit Bank. Επίσης, ξεκίνησε η διαδικασία συγχώνευσης της Τράπεζας με απορρόφηση της Α.Ε. Q-μεταχείριση Συστημάτων και Υπηρεσιών Ολικής Ποιότητας, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του Μαρτίου 2004. Οι παραπάνω συγχωνεύσεις επέφεραν την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου κατά 18,9 εκατ. ευρώ, τη μείωση της διαφοράς από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο κατά 40,3 εκατ. ευρώ, τη μείωση των ιδίων μετοχών κατά 28,7 εκατ. ευρώ, και τη μείωση των ειδικών αποθεματικών κατά 35,9 εκατ. ευρώ. Επιπλέον προέκυψαν διαφορές μετασχηματισμού ύψους 34,8 εκατ. ευρώ, οι οποίες συμψηφίστηκαν με το λογαριασμό «διαφορά από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο».

Την προηγούμενη χρονιά το μετοχικό κεφάλαιο της τράπεζας αυξήθηκε κατά 2,8 εκατ. ευρώ (και κατά 3,4 εκατ. ευρώ η διαφορά από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο) λόγω ασκήσεως δικαιωμάτων προαιρέσεως αγοράς μετοχών από το προσωπικό, συνολικά 933.952 νέων μετοχών.

Και η EFG Eurobank, κάνοντας χρήση των σχετικών δυνατοτήτων επέλεξε νέους καταλληλότερους συντελεστές απόσβεσης με αποτέλεσμα οι αποσβέσεις που πραγματοποίησε το 2003 να μειωθούν κατά 13,5 εκατ. ευρώ.

Η EFG Eurobank Ergasias δεν προχώρησε στον υπολογισμό της υπεραξίας (goodwill) θυγατρικής εξωτερικού καθώς αναφέρεται ότι αυτή δεν είναι ακόμα οριστική λόγω μη ολοκλήρωσης της εκτίμησης της εύλογης αξίας της.

Η Τράπεζα κατά παρέκκλιση των σημερινών διατάξεων εφαρμόζει (κατά πάγια τακτική) τα διεθνή Λογιστικά Πρότυπα στις ακόλουθες περιπτώσεις: α) στο τέλος κάθε χρήσεως υπολογίζεται «αναβαλλόμενος» φόρος εισοδήματος (στις 31.12.03 ήταν 47,9 εκατ.), β) ο λογαριασμός «ίδιες μετοχές» ποσού 129,5 εκατ. ευρώ εμφανίζεται αφαιρετικά από τα ίδια κεφάλαια και γ) το εμπορικό χαρτοφυλάκιο αποτιμάται σε τρέχουσες τιμές και κατά τη χρήση 2003, προέκυψε αρνητική διαφορά αποτίμησης ποσού 17,1 εκ. η οποία επιβάρυνε τα αποτελέσματα.

Κατά τη διάρκεια του 2003 η Τράπεζα προχώρησε σε πώληση και επαναγορά ορισμένων μετοχών και καταχώρησε το αρνητικό αποτέλεσμα ύψους 56,3 εκ. απευθείας στα ειδικά αποθεματικά.

Εmporik Βank

Στο λογαριασμό «Συμμετοχές σε μη ενοποιούμενες επιχειρήσεις» εμφανίζεται συνολικό ποσό 93 εκατ. ευρώ εκ των οποίων τα 13 εκατ. ευρώ αφορούσαν θυγατρικές εταιρείες εκτός του χρηματοοικονομικού τομέα, οι οποίες ενσωματώθηκαν με τη μέθοδο της καθαρής θέσης και 80 εκατ. ευρώ θυγατρικές εταιρείες εκτός χρηματοοικονομικού τομέα οι οποίες αποτιμήθηκαν στην αξία κτήσης.

Στο λογαρισμό του ενεργητικού Συμμετοχές σε μη συνδεδεμένες επιχειρήσεις περιλαμβάνονται συμμετοχές εισηγμένων στο ΧΑ εταιρειών, οι οποίες αποτιμήθηκαν στην αξία κτήσης τους τα 21,7 εκατ. ευρώ καθώς συνδέονται με συμφωνίες επαναπώλησης. Στο λογαριασμό των ιδίων κεφαλαίων Αποθεματικά περιλαμβάνεται χρεωστικό υπόλοιπο 19 εκατ. ευρώ που αφορά διαφορές φορολογικού ελέγχου.