ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Στη σκιά της Μαδρίτης η ευρω-ανάκαμψη

Με την αποκαλούμενη «διεθνή τρομοκρατία» να κάνει σαφή την αιματηρή παρουσία της στο ευρωπαϊκό έδαφος, είναι πλέον έκδηλη και η ανησυχία για τις επιπτώσεις της στην -ούτως ή άλλως- εύθραυστη ανάκαμψη της οικονομίας της περιοχής.

Βεβαίως, το ερώτημα, το οποίο ταλανίζει σε κάθε περίπτωση, είναι εάν πρόκειται για την έναρξη ενός κύκλου αίματος στη Γηραιά Ηπειρο, ή εάν οι τρομοκρατικές επιθέσεις στη Μαδρίτη θα αποτελέσουν μοναδικό γεγονός. Από την απάντηση, θα εξαρτηθούν πολλά για την πορεία της ευρωπαϊκής οικονομίας, αν και ήδη, εκφράζεται μεγάλος προβληματισμός τουλάχιστον για τις επιπτώσεις στην οικονομία της Ισπανίας. Φυσικά, η εξέλιξη αριθμού μακρο-οικονομικών δεικτών από τις χώρες – μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης θα είναι επίσης καθοριστική για τις αναπροσαρμογές της δημοσιονομικής πολιτικής των εθνικών κυβερνήσεων όπως και των θεσμικών Οργάνων της, κυρίως δε της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Θα απαντήσει η ΕΚΤ;

Με τα στοιχεία από μεγάλες οικονομίες της Ευρωζώνης να σκιαγραφούν μια αδύναμη ανάκαμψη και με τη ζήτηση και την κατανάλωση να παραμένουν υποτονικές, ενώ ο πληθωρισμός ελέγχεται πλήρως και το ευρώ διατηρεί την ισχύ του, τα βλέμματα στρέφονται άμεσα στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. H τελευταία διατηρεί από τον Ιούνιο του 2003 το βασικό επιτόκιό της δανεισμού στο 2%, για το ευρώ, ήτοι στο διπλάσιο εκείνου του δολαρίου, γεγονός το οποίο, ήδη, πριν από την 11η Μαρτίου, είχε ωθήσει ηγέτες -όπως τον καγκελάριο Σρέντερ- να ζητήσουν τη συνδρομή της για την ενίσχυση των ρυθμών ανάκαμψης της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Σε κάθε περίπτωση, η απειλή της τρομοκρατίας -ακόμη και εάν δεν υλοποιηθεί, όπως ελπίζεται φυσικά- δημιουργεί πιέσεις στη ζήτηση και στην κατανάλωση, πόσω μάλλον σε τομείς της «πρώτης γραμμής», όπως είναι ο τουρισμός και οι αερομεταφορές. Παρά δε την ισχύ του ευρώ, η Ευρωζώνη και η οικονομία της συνεχίζουν να χάνουν στο μέτωπο του κόστους παραγωγής, δεδομένων των τιμών του πετρελαίου, που παραμένουν υψηλές στη διεθνή αγορά. Είναι προφανές ότι αυτοί οι παράγοντες συνέτειναν στο να δηλώσει χθες ο επικεφαλής οικονομολόγος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Οτμαρ Ισινγκ, στο αυστριακό περιοδικό Profil: «Είναι πολύ δύσκολο να φαντασθεί κανείς μία ισχυρή ανάκαμψη διαρκείας στην Ευρωζώνη, εάν δεν σημειωθεί σαφής αύξηση της κατανάλωσης».

Αν και ο κ. Ισινγκ υποστήριξε ότι το βασικό επιτόκιο της EKT, στο 2%, αρμόζει στην Ευρωζώνη, το γεγονός ότι προέβλεψε περαιτέρω υποχώρηση των πληθωριστικών πιέσεων φέτος και το 2005, ωθεί στην εκτίμηση ότι παραμένει ανοικτό το ενδεχόμενο μείωσης των επιτοκίων του ευρώ. Αλλωστε, η τρομοκρατική απειλή βαρύνει κατά κύριο λόγο το δολάριο, το νόμισμα της χώρας, η οποία μέχρι στιγμής έχει δεχθεί το πλέον συγκλονιστικό χτύπημα και δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι η συναλλαγματική ισοτιμία του υποχώρησε και χθες τόσο έναντι του ευρώ όσο και έναντι του ελβετικού φράγκου. Οπως αναφέρεται σε χθεσινό δημοσίευμα της Wall Street Journal Europe, η τρομοκρατία μπορεί να πλήξει την οικονομία με τρεις βασικούς τρόπους. «Αυξάνοντας την αίσθηση του κινδύνου, με αποτέλεσμα την υποτονικότητα των χρηματιστηριακών συναλλαγών και της κατανάλωσης? αναγκάζοντας σε αύξηση των δαπανών -από επιχειρήσεις και εθνικές κυβερνήσεις- για την ασφάλεια και την άμυνα, με αποτέλεσμα την αύξηση του λειτουργικού κόστους και τη διοχέτευση οικονομικών πόρων για λιγότερο παραγωγικούς σκοπούς? μειώνοντας τη ζήτηση υπηρεσιών τουρισμού και μεταφορών, κυρίως διά αέρος».

Σε ό,τι αφορά τον τουρισμό, πηγές της αγοράς στη Μαδρίτη αναφέρουν ότι δεν έχουν παρατηρηθεί μαζικές ακυρώσεις κρατήσεων για το καλοκαίρι. Είναι όμως πιθανόν ότι αυτές θα ακολουθήσουν τις επόμενες εβδομάδες, όταν θα έχει ελεγχθεί η κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, ενώ προτεραιότητα έπρεπε να δοθεί και στη διεξαγωγή των γενικών εκλογών στην Ισπανία. Εν όψει αυτής της πιθανότητας, τουριστικοί πράκτορες στη Γερμανία εκφράζουν ήδη την ανησυχία τους ότι και η φετινή, θερινή σεζόν θα χαρακτηρισθεί από έναν πόλεμο τιμών, με κρατήσεις της τελευταίας στιγμής και με αποτέλεσμα τη δραματική συρρίκνωση των περιθωρίων κέρδους τους, αρχής γενομένης από την Ισπανία αλλά με επίδραση και στους άλλους βασικούς τουριστικούς προορισμούς της Ευρώπης. Μία τέτοια πιθανότητα, θα έθετε την ελληνική αγορά ανάμεσα στους ανταγωνιστικότατους πόλους της Τουρκίας και της Ισπανίας, όπου όμως εκδηλώθηκαν και τα πολύνεκρα τρομοκρατικά χτυπήματα.

Η Γερμανία δεν φοβάται οικονομικό αντίκτυπο

Κανένα σημαντικό αντίκτυπο δεν πρόκειται να επιφέρει στη γερμανική οικονομία η τρομοκρατική ενέργεια στη Μαδρίτη. Την εκτίμηση αυτή εξέφρασε χθες ο πρόεδρος του γερμανικού οικονομικού ινστιτούτου DIW, Κλάους Ζίμερμαν, με το επιχείρημα ότι «οι άνθρωποι συνήθως ξεχνούν αυτά τα πράγματα πολύ γρήγορα».

Σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε χθες στο Βερολίνο, ο κ. Ζίμερμαν προέβλεψε ότι δεν θα υπάρξουν ουσιαστικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη της γερμανικής οικονομίας «εάν και εφόσον δεν συμβεί τίποτε αντίστοιχο στη Γερμανία». Τόνισε, άλλωστε, ότι η τρομοκρατική ενέργεια στη Μαδρίτη και ο τυχόν οικονομικός της αντίκτυπος δεν πρέπει να συγκριθούν με τα τρομοκρατικά χτυπήματα της 11ης Σεπτεμβριου 2001 στις ΗΠΑ, που έπληξαν την οικονομική ανάπτυξη σε ολόκληρο τον κόσμο. Οπως υπογράμμισε, «ήταν ένα πολύ πιο σημαντικό συμβάν που καταδείκνυε ότι δεχόταν επίθεση η μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου». Ανάλογες εκτιμήσεις εξέφρασε, άλλωστε, χθες και ο επικεφαλής του γερμανικού οικονομικού ινστιτούτου Ifo, Γκέμπχαρντ Φλάιγκ, που προέβλεψε ότι «το περιστατικό θα έχει ένα βραχυπρόθεσμο αρνητικό αντίκτυπο». Οι τυχόν βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις του χτυπήματος στο οικονομικό αίσθημα ενδέχεται, πάντως, να γίνουν αισθητές στον σχετικό δείκτη του γερμανικού οικονομικού ινστιτούτου ZEW, που αναμένεται να δοθεί σήμερα στη δημοσιότητα και θα έχει στοιχειοθετηθεί κατά 40% από απαντήσεις που δόθηκαν μετά τα γεγονότα της Μαδρίτης.