ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Με περισσότερη δημοκρατία να αντιμετωπίσουμε τους εχθρούς της

Πώς θα παλέψουμε ενάντια στην τρομοκρατία; Οπωσδήποτε όχι με περισσότερο εθνικισμό, την ώρα που εντείνεται στις χώρες μας ο πειρασμός της αναδίπλωσης και του προστατευτισμού. Περισσότερο παρά ποτέ πρέπει να επιδιώξουμε την οικοδόμηση μιας ανανεωμένης σχέσης μεταξύ των ΗΠΑ και της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Η αμερικανική ισχύς, με την προϋπόθεση ότι θα αντικαταστήσει το σημερινό της ηγεμονισμό με την αποδοχή μιας εταιρικής σχέσης, παραμένει πράγματι στον πυρήνα της διεθνούς σταθερότητας. Αλλά η εξαιρετική πολυπλοκότητα του πλαισίου θα έπρεπε να αποκλείει απλουστευτικά συνθήματα και να αποτρέπει μια φορτισμένη κινητοποίηση της κοινής γνώμης.

Η πάλη ενάντια σε έναν τέτοιο αντίπαλο οργανώνεται πάντως σε πολλά μέτωπα: συνεργασία σε αστυνομικό, δικαστικό, στρατιωτικό επίπεδο, αλλά και πολιτική προστασία. Θα μας επιβάλει συνθήκες, προφυλάξεις, που θα έρχονται σε αντίθεση με τις ελπίδες μας, τους τρόπους ζωής μας και την κινητικότητα που απαιτεί η σύγχρονη οικονομία, όπου οι μεταφορές παίζουν κεντρικό ρόλο. Θέτει αμέσως το ζήτημα των πολιτικών ελευθεριών, ακριβέστερα της διαφύλαξής τους. Μας επιβάλλει να αναρωτηθούμε: Την επομένη μιας επίθεσης σε ένα μεγάλο σταθμό του Παρισιού, τόσο φονικής σαν αυτήν που έπληξε τη Μαδρίτη, θα απέρριπταν οι βουλευτές μας ένα «Patriot Act» αλά γαλλικά;

Πρόκειται εδώ για μια θεμελιώδη συζήτηση. Αντιδρώντας στις επιθέσεις, θα θελήσει η Ευρώπη να επανορίσει την αντίληψή της για τις ελευθερίες; Είδαμε στις ίδιες τις ΗΠΑ να ξεπροβάλλει ένας πειρασμός απομόνωσης, η άνοδος των ξενόφοβων τάσεων και η ψύχωση της ασφάλειας. Στο σημερινό κόσμο υπάρχει ένα κράτος που προεικονίζει ένα ενδεχόμενο μέλλον: το Ισραήλ. Το Ισραήλ είναι δημοκρατικό κράτος. Αλλά για να αμυνθεί εγκλείεται ολοένα περισσότερο, σε βαθμό που να χτίζει ένα «τείχος». Η λύση αυτή θα έχει στις χώρες μας πιθανώς όλο και περισσότερους οπαδούς. Ευτυχώς ο βασιλιάς της Ισπανίας απάντησε προκαταβολικά και για λογαριασμό όλων των ευρωπαϊκών χωρών: «Θα πρέπει να παλέψουμε», είπε, «με τα μέσα του κράτους δικαίου». Και ο συνάδελφός μας Χουάν Λουίς Θεμπριάν, ιδρυτής της εφημερίδας El Pais βεβαίωσε επίσης ότι «ενάντια στους εχθρούς της δημοκρατίας, η μόνη απάντηση είναι περισσότερη δημοκρατία». Αυτές τις τόσο δύσκολες στιγμές, που αποκαλύπτουν την περίοδο στην οποία εισήλθαμε στις 11 Σεπτεμβρίου 2001, ο ένας και ο άλλος μπόρεσαν να ενσαρκώσουν την κοινή μας ταυτότητα. Μαζί θα πρέπει να τη διαφυλάξουμε.

Απόσπασμα άρθρου που δημοσιεύθηκε στη Le Monde στις 16.3.2004.