ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

H ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΓΟΡΑ

…Ηστήλη δεν άντεξε στον πειρασμό και προβάλλει στον τίτλο της, τον τίτλο του άρθρου «Shackle these sado-monetarists» του κορυφαίου αρθρογράφου των «Financial Times» (Πέμπτη 25 Μαρτίου 2004). O Gerard Baker προειδοποιεί ότι πρέπει να «απομονωθούν οι σαδο-μονεταριστές» προτού βλάψουν εμάς και ολόκληρο τον κόσμο». M’ αυτήν, λοιπόν, την κραυγή αγωνίας ο Βρετανός αρθρογράφος καταδικάζει ορισμένους κεντρικούς τραπεζίτες και παράλληλα ξεφτίζει τις απόψεις του «Economist» και των «New York Times». Ενα μοναδικό άρθρο που παρουσιάζει τον κόσμο εγκλωβισμένο και παιγιδευμένο σε φαιδρές απόψεις τραπεζιτών και αναλυτών που έχουν ξεμυτίσει από τη δεκαετία του 1980 υπερασπιζόμενες τον σαδο-μονεταρισμό και ζητούν από την κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ και τον Αλαν Γκρίνσπαν να αυξήσει εδώ και τώρα τα αμερικανικά επιτόκια. Δεν παραλείπει, βεβαίως, να στιγματίσει την πείσμονα άρνηση των τραπεζιτών της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (EKT) να μειώσει το επιτόκιο του ευρώ, ενώ η οικονομία της Ζώνης του Ευρώ υποφέρει από στάσιμη ανάπτυξη.

Ο «Economist», ένας από μακρού εκπρόσωπος του σαδο-μονεταρισμού, όπως καταγγέλλει ο Gerard Baker, «υποφέρει τα τελευταία χρόνια από το «σύνδρομο της αμερικανικής φούσκας». O «Economist» βλέπει φούσκες παντού -φούσκα στις μετοχές, φούσκα στην αγορά ακινήτων, φούσκα στην αγορά ομολόγων, φούσκα του δολαρίου, πικοίλες φούσκες- και δεν επαρκούν αυτές. Αλλά και σε πρόσφατο κύριο άρθρο ο «Economist» προειδοποιεί τον Αλαν Γκρίνσπαν να αυξήσει τα επιτόκια για να αποφευχθεί η δημιουργία μιας «νέας επικίνδυνης φούσκας». Εντάξει… στο ίδιο μήκος κύματος και η δήθεν έγκυρη αμερικανική εφημερίδα «New York Times» που επικρίνει (για πολιτικούς λόγους αυτή) την πολιτική του Γκρίνσπαν.

Το δηκτικό αυτό σχόλιο του Gerard Baker είναι αρκούντως διασκεδαστικό, διδακτικό και συγχρόνως θλιβερό. Το προπύργιο αυτό της βρετανικής επιχειρηματικής τάξης -οι Financial Times- δεν φείδεται στην κριτική του για τις παγκόσμιες ευθύνες που αναλογούν στους πάντες. Ευτυχώς… Οι απόψεις της στήλης δικαιώθηκαν. Εχει υπερασπιστεί την πολιτική του Αλαν Γκρίνσπαν. Δεν είναι τυχαίο ότι το διάσημο σλόγκαν «It’s the economy, stupid» με το οποίο κέρδισε ο Μπιλ Κλίντον τον Λευκό Οίκο τον Νοέμβριο του 1992 από τον τότε πρόεδρο των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους, το έχουν παραφράσει: «It’s (AlaGreenspan) the economy, stupid»… Σε αυτόν εμπιστεύτηκαν την αναγέννηση της αμερικανικής οικονομίας, όταν οι δήθεν «έγκυροι» αναλυτές/οικονομολόγοι με επικεφαλής τον Paul Κrugmaκαι την αρθογραφία του στους «New York Times», επικρίνουν εμπαθώς τον Αλαν Γκρίνσπαν.

Ο Αλαν Γκρίνσπαν και η FED επανέλαβαν, με μεγαλύτερη έμφαση αυτή τη φορά, ότι έχουν «ακόμη υπομονή» να συνεχίσουν την τρέχουσα πολιτική των μηδενικών σχεδόν επιτοκίων. Ως εκ τούτου, χθες, η 19μελής επιτροπή της Fed’s opemarket comittee (FOMC), αποφάσισε ομόφωνα να αφήσει στα ίδια επίπεδα του 1% το βασικό επιτόκιο-κλειδί (επιτόκιο που είναι καθοριστικής σημασίας αφού προσδιορίζει το κόστος χρήματος επί της οικονομίας), που είναι τα χαμηλότερα επίπεδα 46 ετών (από τον Ιούλιο του 1958, που ήταν μόλις 0,68%). Οπως διευκρίνισαν στο σύνθετο ανακοινωθέν που εκδόθηκε μετά τη συνεδρίαση της FOMC, «τώρα έχουν μεν εξισορροπηθεί οι τάσεις των τιμών (πληθωρισμός/αποπληθωρισμός) και η οικονομική δραστηριότητα μαζί με την παραγωγή έχουν ανακτήσει ταχείς ρυθμούς, ωστόσο η αγορά εργασίας παραμένει ασθενική». Στην ουσία, δηλαδή, άλλαξαν μερικές λέξεις από το προηγούμενο ανακοινωθέν, επισημαίνοντας ότι «οι απολύσεις εργαζομένων έχουν μεν σταματήσει, όμως οι προσλήψεις υστερούν ανησυχητικά». Το ανακοινωθέν του Ιανουαρίου ήταν γραμμένο με μεγαλύτερη αισιοδοξία καθώς γινόταν αναφορά στη βελτίωση της αγοράς εργασίας.

Οντως, ο Αλαν Γκρίνσπαν δεν φαίνεται να βιάζεται να σφίξει την κάνουλα του «τζάμπα χρήματος» στο ορατό μέλλον, καθώς και τα στοιχεία για τον πληθωρισμό επιβεβαίωσαν την νομισματική πολιτική του. O δείκτης τιμών καταναλωτή έχει υποχωρήσει στα χαμηλότερα επίπεδα 38 ετών. Να επισημανθεί, επίσης, ότι ο δομικός πληθωρισμός (δηλαδή ο δείκτης, εξαιρουμένων των ασταθών τομέων τροφίμων και ενέργειας) κινήθηκε τους τελευταίους 12 μήνες με τους χαμηλότερους ρυθμούς του δωδεκάμηνου που έληξε τον Ιανουάριο του 1966. Να θυμίσω ότι εφαρμόζοντας την πλέον επιθετική τακτική και στρατηγική στη νομισματική πολιτική, από το 1987 που κρατάει τα ηνία της FED, ο Αλαν Γκρίνσπαν έχει μειώσει τα αμερικανικά επιτόκια 13 φορές από τον Ιανουάριο του 2001 μέχρι τον Ιούνιο του 2003, από το 6,5% στο 1%.

Απλώς να θυμίσω ότι ο Αλαν Γκρίνσπαν στην τελευταία συνεδρίαση της FED (16 Μαρτίου) επανέλαβε την υπόσχεση ότι έχει «ακόμη υπομονή» και ότι θα παραμείνουν τα επιτόκια στα τωρινά χαμηλά επίπεδα στο ορατό μέλλον… Στόχος της «νέας γλώσσας» ήταν να ενισχυθεί η αμερικανική οικονομία και οι επιχειρήσεις ώστε να δημιουργηθούν θέσεις απασχόλησης. Και αποφάσισαν ομοφώνως να αφήσουν στα ίδια επίπεδα του 1% το βασικό επιτόκιο-κλειδί, που είναι τα χαμηλότερα επίπεδα 46 ετών. Ηδη ο Αλαν Γκρίνσπαν έχει μειώσει τα αμερικανικά επιτόκια 13 φορές από τον Ιανουάριο του 2001 ώς τον περασμένο Ιούνιο, από το 6,5% στο 1%. Στο σύνθετο ανακοινωθέν που εκδόθηκε μετά τη συνεδρίαση του συμβουλίου της FOMC, επισημαίνεται ότι: «Τώρα έχουν μεν εξισορροπηθεί οι τάσεις των τιμών (πληθωρισμός/αποπληθωρισμός) και η οικονομική δραστηριότητα μαζί με την παραγωγή έχουν ανακτήσει ταχείς ρυθμούς, ωστόσο η αγορά εργασίας παραμένει ασθενική».

Η πολιτική του Αλαν Γκρίνσπαν δικαιώνεται πλήρως και από τις εισροές κεφαλαίων στις ΗΠΑ για επενδύσεις στις αμερικανικές αξίες που είναι ιδαίτερα υψηλές. Τα επίσημα στοιχεία έδειξαν ότι οι ξένες καθαρές εισροές για επενδύσεις σε αμερικανικές αξίες εκτοξεύθηκαν στα 100,2 δισ. δολάρια τον Ιανουάριο, δηλαδή τα διπλάσια κεφάλαια που χρειάζονται για να καλύψουν το μηνιαίο έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών των 45,2 δισ. δολαρίων ανά μήνα. Οι εισροές ξεπέρασαν κατά πολύ τα 80,8 δισ. δολάρια του Δεκεμβρίου και τα 87,5 δισ. δολάρια του Νοεμβρίου, και σημαντικώς πολύ περισσότερα από τα 27,8 δισ. δολάρια του Οκτωβρίου και απείρως περισσότερα από τα 4,3 δισ. δολάρια του Σεπτεμβρίου. Αξίζει να επισημανθεί ότι στο σύνολο του περασμένου έτους οι εισροές κεφαλαίων στις ΗΠΑ ανήλθαν κατά μέσον όρο στα 59 δισ. δολάρια ανά μήνα, έναντι 47,9 δισ. δολαρίων το 2002.

Αντίθετα, θλιβερή είναι η επίδοση της φυγής των κεφαλαίων από τη Ζώνη του Ευρώ τον Ιανουάριο, με διπλάσιους κατά μέσον όρο ρυθμούς έναντι των τελευταίων έξι μηνών. Δεν είναι, λοιπόν, τυχαίο ότι τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (EKT) επιβεβαίωσαν τις φήμες για ένταση της φυγής των κεφαλαίων από την Ευρωζώνη. Οπως ανακοίνωσε η EKT, οι καθαρές εκροές των άμεσων επενδύσεων και των επενδύσεων χαρτοφυλακίου στο σύνολό τους ανήλθαν στο ύψος των 22,4 δισ. ευρώ τον Ιανουάριο, έναντι 9,8 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο. Οι εκροές αυτές των επενδυτικών κεφαλαίων από τη Ζώνη του Ευρώ είχαν ως συνέπεια να καταγραφεί καθαρό έλλειμμα 5,3 δισ. ευρώ στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών τον Ιανουάριο, έναντι πλεονάσματος τον Δεκέμβριο!

Βεβαίως, παρακολουθώ με θλίψη την τραπεζική ηγεσία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (EKT)… που αντιμέτωπη με την ώρα της αλήθειας για πολλοστή φορά υφίσταται την «ταπείνωση» των υποδείξεων. Οταν η EKT χρησιμοποιεί το επιτόκιο του ευρώ ως μοχλό για τη δημοσιονομική σύνεση των πολιτικών, αδιαφορώντας για τις συνέπειες, τότε είναι άξιοι των «ταπεινώσεων» αυτών. Ηδη η κρίση εμπιστοσύνης προς την πορεία της μααστριχτικής οικονομίας, οι επιπτώσεις από την τραπεζική κρίση στη Γερμανία και η αποτυχία της πολιτικής της EKT, αποτελούν τις κυρίες αιτίες. H δομική ανεπάρκεια των οικονομιών της Ζώνης του Ευρώ και η αποτυχία των κυβερνήσεων κυρίως στη δημοσιονομική πολιτική(!) αλλά και την απουσία μεταρρυθμίσεων στην αγορά εργασίας, δεν δικαιολογεί με τίποτε την τιμωρία των λαών εκ μέρους της EKT. Εντάξει… H EKT θα «συμμορφωθεί» με τις πολλαπλές πολιτικές πιέσεις και θα μειώσει το επιτόκιο του ευρώ από το τρέχον 2%. Ομως, κάποτε, θα πρέπει να το καταλάβουν και οι τραπεζίτες της EKT πως πρέπει να «προστατεύσουν» την οικονομία της Ζώνης του Ευρώ και να αποτρέψουν τους κινδύνους που την απειλούν.