ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Η κρίση που ισχυροποίησε τους ελεγκτικούς μηχανισμούς

Το Σίτι του Λονδίνου άνθησε ακόμη περισσότερο στα τέλη της δεκαετίας του ’90 και τα πρώτα χρόνια της νέας χιλιετίας, λόγω ενός ιδιαίτερου συνδυασμού παραγόντων. Επωφελήθηκε, κατά μεγάλο μέρος, από τη σύγκλιση των ευρωπαϊκών αγορών, υποκινούμενη από τον στόχο της Ευρωπαϊκής Ενωσης για τη δημιουργία μιας κοινής αγοράς στην παροχή επενδυτικών υπηρεσιών και μια παγκόσμια τάση για απομάκρυνση διασυνοριακών εμποδίων. Παράλληλα, σύσσωμο το χρηματοοικονομικό σύστημα της Βρετανίας, συμπεριλαμβανομένου του Σίτι του Λονδίνου, λειτουργούσε με τη φιλοσοφία της χαλαρής παρακολούθησης που είχε υιοθετήσει η εποπτική αρχή του κλάδου (FSA). Εξίσου χαλαροί ήταν οι κανόνες της φορολόγησης. Η βρετανική κυβέρνηση και η κοινή γνώμη αποδέχθηκαν αυτό το ανεκτικό καθεστώς, καθώς αντιμετώπιζαν την ευημερία του Σίτι ως ένα θετικό στοιχείο για ολόκληρη την οικονομία. Και οι αρχές της Ευρωπαϊκής Ενωσης στις Βρυξέλλες ήταν, σε γενικές γραμμές, ικανοποιημένες με την ατζέντα απελευθέρωσης των αγορών, που σκόπευε στην κατάρρευση των εθνικών συνόρων μεταξύ των «27».

Αυτός ο ιδανικός συνδυασμός συνθηκών εντός Βρετανίας και στόχων σε ευρωπαϊκό επίπεδο έχασε την αίγλη του με το ξέσπασμα της χρηματοπιστωτικής κρίσης. Η προσέγγιση των πολιτικών μετατοπίσθηκε εναντίον των τραπεζιτών, οι οποίοι είναι πλέον υπεύθυνοι για τα οικονομικά προβλήματα της χώρας. Οι επικεφαλής της FSA και της Τράπεζας της Αγγλίας ηγούνται διεθνών συστάσεων για περιορισμούς στα επιχειρηματικά μοντέλα των επενδυτικών εταιρειών. Η ανεξάρτητη τραπεζική επιτροπή που δημιουργήθηκε κατόπιν πρωτοβουλίας του Ντέιβιντ Κάμερον αμέσως μετά την εκλογή του, τον Μάιο του 2010, μπορεί εν τέλει να συμπεριλάβει ριζικές αλλαγές στη λειτουργία των τραπεζών, όταν θα ολοκληρώσει την έκθεσή της, αργότερα φέτος. Την ίδια ώρα, η μεγάλη έμφαση που δίνουν οι αγορές στη μείωση των ελλειμμάτων εντείνει τις πιέσεις για την αύξηση των φορολογικών εσόδων και στο Σίτι του Λονδίνου, όπως και των εύπορων ατόμων που το περιτριγυρίζουν.

Η αλλαγή προσέγγισης, βεβαίως, δεν είναι μεμονωμένη εξέλιξη στη Βρετανία. Και η Ε. Ε. έχει εισέλθει στη δική της φάση επαναρρύθμισης. Η δραστηριότητα των τριών νέων ευρωπαϊκών εποπτικών αρχών ξεκίνησε στις αρχές Ιανουαρίου και πιθανολογείται ότι το νέο, υπό διαμόρφωση ρυθμιστικό περιβάλλον θα επηρεάσει περισσότερο το Λονδίνο σε σχέση με κάθε άλλο σημείο στην Ευρώπη. Μεταξύ των νέων αρμοδιοτήτων τους περιλαμβάνεται η εποπτεία και των οίκων πιστοληπτικής αξιολόγησης. Αρχικά, δηλαδή με το ξέσπασμα της χρηματοπιστωτικής κρίσης στην Ισλανδία το 2009, όλοι τάσσονταν υπέρ της χάραξης αυστηρότερων κανόνων. Σήμερα, οι παράγοντες του Σίτι φαίνεται πως αλλάζουν γνώμη. Αν και οι νέες εποπτικές αρχές της Ε. Ε. σήμερα έχουν περιορισμένη εμβέλεια, το Σίτι θεωρεί ότι μπορεί στο μέλλον να εξελιχθούν σε μεγαλύτερη απειλή συγκριτικά, για παράδειγμα, με τη συγχώνευση του Deutsche Borse και του NYSE Euronext. Η τραπεζική αρχή (EBA) που εγκαταστάθηκε στο Λονδίνο ενδεχομένως να γίνει στόχος επικρίσεων μετά την ολοκλήρωση των τεστ κοπώσεως στις ισχυρότερες ευρωπαϊκές τράπεζες.

* Ο κ. N. Veron είναι συνεργάτης σε Ινστιτούτο Bruegel και Peterson Institute for International Economics.