ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Πολυσήμαντες οι εξαγγελίες της ΕΚΤ για τα επιτόκια

Επικαλούμενη την άνοδο του πληθωρισμού, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (EKT) ουσιαστικά προανήγγειλε αύξηση των επιτοκίων του ευρώ κατά 25 μονάδες βάσης για τον Απρίλιο, αν και τα άφησε προς το παρόν αμετάβλητα για 23ο μήνα, στα ιστορικά χαμηλά επίπεδα του 1%. Δεδομένου ότι οι αγορές προεξοφλούσαν ότι τα επιτόκια θα παρέμεναν καθηλωμένα μέχρι τα τέλη του έτους, η ανακοίνωση αιφνιδίασε και προκάλεσε άνοδο του ευρώ σε επίπεδα κοντά στα 1,40 δολάρια.

Ο πρόεδρος της ΕΚΤ, Ζαν-Κλοντ Τρισέ, δεσμεύθηκε για «στενή παρακολούθηση» των πληθωριστικών πιέσεων, για τις οποίες προεξόφλησε ότι θα ενταθούν, δεδομένης και της ανόδου των τιμών του πετρελαίου. Παρέθεσε τις προβλέψεις της Τράπεζας για περαιτέρω επιτάχυνση του πληθωρισμού σε επίπεδα από 2,0% ώς 2,6% το τρέχον έτος και από 1,0% ώς 2,4% για το επόμενο. Τόνισε, ωστόσο, πως οι προβλέψεις αυτές έγιναν στα μέσα Φεβρουαρίου και δεν έχουν λάβει υπόψη την κούρσα του πετρελαίου σε επίπεδα που πλησιάζουν επικινδύνως τα 120 δολάρια το βαρέλι. Αναφέρθηκε μάλιστα στο «σοκ» που έχει να αντιμετωπίσει η ΕΚΤ εν μέσω των επιπτώσεων της κρίσης στη Λιβύη αλλά και στην ευθύνη που φέρει να αποτρέψει τις «δευτερογενείς επιπτώσεις», δηλαδή τις αυξήσεις των μισθών που τροφοδοτούν με τη σειρά τους νέες αυξήσεις τιμών. Σημειωτέον ότι ο πληθωρισμός της Ευρωζώνης έχει ήδη επιταχυνθεί από τον Φεβρουάριο στο 2,4%, υπερβαίνοντας τον στόχο του 2%.

Η Τράπεζα δεσμεύθηκε, επίσης, πως θα εξακολουθήσει να παρέχει απεριόριστη ρευστότητα στις ευρωπαϊκές τράπεζες τουλάχιστον μέχρι τις 12 Ιουλίου, ενώ για το επίμαχο πρόγραμμα της αγοράς ομολόγων, ο κ. Τρισέ τόνισε πως πρόκειται για προσωρινό μέτρο. Αναφορικά με τις σχετικές διαφωνίες από την Bundesbank και τον απερχόμενο πρόεδρό της, Αξελ Βέμπερ, προσέθεσε πως «υπάρχει μια ΕΚΤ και ένα διοικητικό συμβούλιο».

Μια άλλη ερμηνεία

Παρά την έμφαση που έδωσε ο πρόεδρος της ΕΚΤ στον κίνδυνο όξυνσης των πληθωριστικών πιέσεων, μια ενδιαφέρουσα ερμηνεία της στάσης του δίνει η ιστοσελίδα eurointelligence: Κίνητρο της ΕΚΤ είναι να εξωθήσει ανοδικά την ισοτιμία του ευρώ έναντι του δολαρίου, ώστε να περιορίσει το σοκ από τις τιμές των εμπορευμάτων και να αναχαιτίσει την υπερθέρμανση του τομέα των εξαγωγών. Σύμφωνα με την εν λόγω ανάλυση, στόχος της ΕΚΤ είναι να υπογραμμίσει τη διαφορά ανάμεσα στη δική της πολιτική και εκείνη της Federal Reserve, ώστε να ωθήσει υψηλότερα το ευρώ έναντι του δολαρίου. Οπως εκτιμά, η ΕΚΤ δεν έχει την πρόθεση να αυξήσει σημαντικά τα επιτόκια ή τουλάχιστον να μην υπερβεί το 2% μέχρι τα τέλη του τρέχοντος έτους. Επικαλείται, μάλιστα, ανάλυση του Μαρκ Σέριτζ στη Herdentrieb, που συμπεραίνει πως δεν είναι τυχαία η χρονική στιγμή των ανακοινώσεων αυτών από την ΕΚΤ, που στοχεύουν να δώσουν σαφές μήνυμα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο πως η Τράπεζα είναι πρόθυμη να παρέμβει.

Σε ό,τι αφορά το επίμαχο πρόγραμμα αγοράς ομολόγων, είναι χαρακτηριστικό το σχόλιο της Financial Times Deutschland σχετικά με τον εκνευρισμό που προκάλεσε στον κ. Τρισέ η στάση του προέδρου της Bundesbank, Αξελ Βέμπερ. Ο κ. Βέμπερ δημοσίευσε σχόλιό του στη Frankfurter Allgemeine Zeitung, με το οποίο κατήγγειλε την τακτική της ΕΚΤ, την ημέρα της συνεδρίασης του δ.σ. της, στο οποίο απαξίωσε να παραστεί. Ερμηνεύεται, έτσι, η λακωνική τοποθέτηση του κ. Τρισέ πως «ξεκάθαρα», η ΕΚΤ είναι μόνον μία.

Δεν τιθασεύονται εύκολα οι τιμές τροφίμων

Τις ανησυχίες του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για διατήρηση των τιμών τροφίμων σε υψηλά επίπεδα ρεκόρ παγκοσμίως, λόγω του χρόνου που απαιτείται για την αύξηση της παραγωγής προκειμένου να εξυπηρετηθεί η ζήτηση, εκφράζει σε έκθεσή του. Η αύξηση των εισοδημάτων στις αναπτυσσόμενες χώρες έχει τονώσει τη ζήτηση για κρέατα και γαλακτοκομικά, που με τη σειρά του ενισχύει τη ζήτηση των σιτηρών για την κτηνοτροφία αλλά και της γης, σύμφωνα με άρθρο του συμβούλου του τμήματος ανάλυσης του ΔΝΤ, Τόμας Χέλμπλινγκ, και του οικονομολόγου Σον Ρόουτς. Εκτός αυτού, εκτιμούν ότι στη μείωση των αποθεμάτων τροφίμων έχει συμβάλει τόσο η αυξανόμενη ζήτηση για βιοκαύσιμα όσο και οι αντίξοες καιρικές συνθήκες. «Οι βασικοί λόγοι για την ενίσχυση της ζήτησης για τρόφιμα αντικατοπτρίζουν τις διαρθρωτικές αλλαγές στην παγκόσμια οικονομία». Η τιμή των προθεσμιακών συμβολαίων καλαμποκιού έχουν ανέλθει κατά 93% το τελευταίο έτος στο χρηματιστήριο του Σικάγου, ενώ η τιμή του σιταριού καταγράφει στο ίδιο διάστημα άνοδο 65%, καθώς τα φαινόμενα ξηρασίας σε Ρωσία και ανατολική Ευρώπη ανάγκασαν κάποιες χώρες να προβούν σε περιορισμό των εξαγωγών.

«Υπάρχει κίνδυνος ότι το τρέχον άλμα των τιμών θα συνεχιστεί για περισσότερο διάστημα από ό,τι η κρίση του 2007-2008», επισημαίνει ο αναλυτής εμπορευμάτων της Commonwealth Bank of Australia, Λουκ Μάθιους. «Υπάρχει μεγαλύτερος αριθμός προϊόντων που εμπλέκονται στην παρούσα ραγδαία άνοδο, και αυτό σημαίνει ότι θα χρειασθεί περισσότερος χρόνος για την αποκατάσταση των αποθεμάτων». Η αύξηση στις τιμές των τροφίμων το 2008 διεκόπη όταν η οικονομική κρίση ώθησε την παγκόσμια οικονομία σε ύφεση, επιβραδύνοντας με αυτόν τον τρόπο τη ζήτηση, συμπληρώνει ο κ. Μάθιους. Οπως εκτιμά, θα χρειαστεί ανάλογου «τύπου οικονομική καταστροφή» προκειμένου να περιοριστεί η ζήτηση για τα τρόφιμα και να επιτραπεί στους γεωργούς να συμβαδίσουν με την παραγωγή.