ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Στο μικροσκόπιο των ΗΠΑ το ελβετικό τραπεζικό απόρρητο

Πρακτικές των ελβετικών τραπεζών με παρελθόν 75ετίας, οπότε θεσμοθετήθηκε το καθεστώς του τραπεζικού απορρήτου, μπαίνουν πλέον στο μικροσκόπιο των αμερικανικών αρχών, με το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ να μη διστάζει να προχωρήσει στη σύλληψη στελεχών που φέρεται να βοήθησαν πελάτες να αποκρύψουν περιουσιακά στοιχεία από την εφορία. Η σύλληψη και προφυλάκιση του Χρίστου Μπάτζιου, στελέχους της Credit Suisse, στις ΗΠΑ, με την κατηγορία ότι παρείχε συμβουλές για τη φοροδιαφυγή 150 εύπορων Αμερικανών πολιτών, είναι ενδεικτική της αποφασιστικότητας του Λευκού Οίκου να μη στερήσει ούτε ένα σεντ από φορολογικά έσοδα σε μια κρίσιμη συγκυρία για την οικονομία. Τελικά, ο κ. Μπάτζιος αφέθηκε ελεύθερος με εγγύηση άνω του μισού εκατομμυρίου δολαρίων. Καλείται, όμως, να απολογηθεί ενώπιον της Δικαιοσύνης για «πράξεις που ουδέποτε πίστευε ότι ήταν αξιόποινες» όσο εργαζόταν στη UBS, δήλωσε ο συνήγορός του, Αρθουρ Γκρίνσπαν. Η υπόθεση του κ. Μπάτζιου συμβολίζει τη σύγκρουση της τραπεζικής κουλτούρας στην Ελβετία, όπου το καθεστώς του απορρήτου είναι το συγκριτικό πλεονέκτημα της οικονομίας, με τις ισχυρές χώρες όπως οι ΗΠΑ και η Γερμανία, οι οποίες προχωρούν επιθετικά και με κάθε μέσο για την πάταξη της φοροδιαφυγής.

Το Βερολίνο, μάλιστα, δεν δίστασε να καταφύγει σε αντισυμβατικές μεθόδους – αγοράζοντας το cd με στοιχεία δικαιούχων συγκεκριμένης τράπεζας στη Γενεύη, με την καγκελάριο Αγκελα Μέρκελ να δηλώνει πέρυσι, εμμέσως πλην σαφώς, πως είναι διατεθειμένη να πληρώσει 2,5 εκατ. ευρώ για να αυξήσει τα έσοδα του κράτους κατά…100 εκατ. ευρώ και πλέον. Το πείραμα είχε ήδη επαναληφθεί το 2008, όταν η κ. Μέρκελ κατάβαλε 5 εκατ. ευρώ για να αποκτήσει κλεμμένο cd με στοιχεία μυστικών λογαριασμών από Γερμανούς υπηκόους. Το ηθικό δίδαγμα που προκύπτει είναι ότι, πράγματι, τα κρατικά έσοδα αυξάνονται καθώς οι ύποπτοι για φοροδιαφυγή καταφεύγουν σε συμβιβαστικές λύσεις για να αποφύγουν ποινικές διώξεις. Ετσι έπραξε, εξάλλου, και η UBS. Πλήρωσε 780 εκατ. δολάρια στο αμερικανικό κράτος πέρυσι τον Οκτώβριο και παρέδωσε τραπεζικά στοιχεία 4.450 Αμερικανών πελατών της στο πλαίσιο συμβιβαστικής λύσης με το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ.

Η Ελβετία, παρά τις αντιδράσεις που έχουν διατυπωθεί από ανώτατα μέλη της κυβέρνησης, φαίνεται πως συνειδητοποιεί πλέον ότι δεν θα μπορούσε επ’ άπειρον να φιλοξενεί «incognito» τις καταθέσεις ξένων πολιτών χωρίς να στοχοποιηθεί κάποια στιγμή. Η κρίση δημιούργησε τις «κατάλληλες» συνθήκες για μια τέτοια εξέλιξη. Τόσο οι ΗΠΑ όσο και οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καταβάλλουν προσπάθειες για να μειώσουν τεράστια δημοσιονομικά ελλείμματα που διογκώθηκαν, μεταξύ άλλων, από τις δαπάνες για τη στήριξη των τραπεζών τους. Δεν είναι τυχαίο που, από το 2009, η ελβετική κυβέρνηση έχει υπογράψει 70 διμερείς συμφωνίες για την αποφυγή διπλής φορολόγησης DTAs, με βάση τις οποίες γίνεται ανταλλαγή φορολογικών δεδομένων σε πάσης φύσεως συναλλαγές όπως επιβάλλεται από το άρθρο 26 του ΟΟΣΑ. Και η Ελλάδα έχει υπογράψει νέα συμφωνία με την Ελβετία για την άρση του τραπεζικού απορρήτου σε περιπτώσεις φοροδιαφυγής, υπό την προϋπόθεση ότι διεξάγεται έρευνα από τις δικαστικές αρχές με συγκεκριμένα αιτήματα από την εκάστοτε τράπεζα, βάζοντας στο στόχαστρο τόσο ιδιώτες όσο και εταιρείες. Σε αυτό το πλαίσιο μπορούν να τεθούν υπόλογες στη Δικαιοσύνη offshore εταιρείες με λογαριασμούς σε ελβετικές τράπεζες.

Τώρα, όμως, που οι ΗΠΑ έχουν θέσει στο στόχαστρο ισραηλινές και ασιατικές τράπεζες μέσα από τις οποίες διοχετεύθηκαν μυστικοί λογαριασμοί με ανάλογες πρακτικές, απομένει να διευκρινιστεί εάν θα πρέπει να βάλουν νερό στο κρασί τους και άλλοι φορολογικοί παράδεισοι.