ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Το επιστημονικό θαύμα των βιονικών τεχνητών μελών

Αναπηρικά αμαξίδια που ελέγχονται από τη σκέψη και τεχνητά μέλη που μπορούν να κινηθούν με εντολές που δέχονται από τα υπάρχοντα νεύρα του άκρου που ακρωτηριάστηκε δεν ανήκουν στον κόσμο της επιστημονικής φαντασίας. Αντιθέτως, είναι κάποια από τα τεχνολογικά επιτεύγματα που παρουσιάστηκαν πρόσφατα σε συνέδριο τεχνολογίας που πραγματοποιήθηκε πριν από μερικές ημέρες στην Ουάσιγκτον.

Το αναπηρικό αμαξίδιο δημιουργήθηκε από τους επιστήμονες της Ecole Polytechnic Federale de Lausanne στην Ελβετία και μπορεί να κινηθεί προς την κατεύθυνση που επιθυμεί ο χρήστης του, λαμβάνοντας τη σχετική εντολή από τον ίδιο. Το μόνο που χρειάζεται να κάνει αυτός είναι να φοράει τον ειδικό «σκούφο» ακριβώς σαν αυτόν που χρησιμοποιείται στα ηλεκτροεγκεφαλογραφήματα, και βέβαια να σκεφτεί πού θέλει να πάει. Πρόκειται για μία εφαρμογή της δυνατότητας ελέγχου συσκευών μέσω των εγκεφαλικών σημάτων, η οποία αναμένεται να βοηθήσει εκατομμύρια ανθρώπους με έντονα προβλήματα κινητικότητας, χαρίζοντάς τους αυτονομία, ανεξαρτησία και κυρίως αξιοπρέπεια.

Γενικότερα, στόχος της λεγόμενης «επιστήμης της βιονικής» είναι η κατασκευή τεχνητών μελών που θα μπορούν να λειτουργούν και να ελέγχονται με τη βοήθεια νευρικών σημάτων στο άκρο που παραμένει μετά τον ακρωτηριασμό. Τα σήματα αυτά μπορούν να αιχμαλωτιστούν με τη βοήθεια ηλεκτρικών αισθητήρων πάνω στο δέρμα τού έχοντος το τεχνητό μέλος. Ετσι, μπορούν να αποκτήσουν τέτοια βιονικά μοσχεύματα όσοι είχαν την ατυχία να ακρωτηριαστούν πάνω από τον αγκώνα. Η τεχνική που χρησιμοποιείται ονομάζεται Targeted Muscle Reinnervation.

Το επόμενο βήμα

Η επέμβαση επιβάλλει την επανατοποθέτηση των νεύρων σε μη χρησιμοποιούμενους μυς γύρω από τον υπόλοιπο βραχίονα ή ώμο, ώστε οι νευρικές ώσεις να μπορούν να δημιουργηθούν και να κινήσουν το τεχνητό μέλος.

Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Ενωσης για την Εξέλιξη της Επιστήμης, ο καθηγητής Τοντ Κουίκεν του Ινστιτούτου Επανένταξης του Σικάγου, ο πρωτοπόρος της νέας τεχνικής τόνισε ότι το επόμενο βήμα είναι τα βιονικά άκρα που θα μπορούν να νιώθουν.

«Εάν αγγίξεις έναν άνθρωπο που έχει υποβληθεί στη συγκεκριμένη θεραπεία, θα σου πει ότι έχει κάποια αίσθηση στο ακρωτηριασμένο άκρο, ότι νιώθει το άγγιγμα. Πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα οδό μετάδοσης των μηνυμάτων. Μπορούμε, ίσως, να τοποθετήσουμε στο βιονικό χέρι αισθητήρες για να μετρήσουμε τη δύναμη που ασκείται σε αυτό, να διαπιστώσουμε, παραδείγματος χάριν, πόσο νιώθει την πίεση όταν κάποιος το ακουμπήσει».

Οι ερευνητές, εξάλλου, προσπαθούν να κατασκευάσουν βιονικά άκρα που θα ανταποκρίνονται σε χιλιάδες μηνύματα από το σώμα. Κάποιοι οραματίζονται την κατασκευή βιονικών χεριών με δάχτυλα που ελέγχονται ανεξάρτητα το ένα από το άλλο.

Αλλά ακόμα και αν τέτοια επιτεύγματα ανήκουν στο μέλλον, η πραγματικότητα γεννά πολλές ελπίδες για τη σημαντική βελτίωση ανθρώπων με κινητικά προβλήματα κάθε είδους. Σήμερα, δηλαδή, έχει αυξηθεί σημαντικά η δυνατότητα κατασκευής διαφόρων συσκευών και βοηθημάτων για τετραπληγικούς, επειδή είναι πλέον εφικτός ο έλεγχος ηλεκτρονικών συσκευών με τη δύναμη της σκέψης. Βέβαια, τα επόμενα χρόνια θα εξελιχθούν πολύ και θα είναι δυνατή η ευρύτερη χρήση τους, όχι μόνο σε πειραματικά προγράμματα. Ολα τους αναμένεται να βελτιώσουν σημαντικά τη ζωή όσων είναι καθηλωμένοι στο κρεβάτι.

Ο καθηγητής Χοσέ ντελ Ρ. Μιλάν και οι συνάδελφοί του στο ελβετικό πανεπιστήμιο, που συμμετείχαν στο συνέδριο της Ουάσιγκτον, παρουσίασαν ένα ρομπότ που ελέγχεται πλήρως με τη δύναμη της σκέψης.

Προτίμησε την επέμβαση

Τόσο ταχεία είναι η εξέλιξη της βιονικής επιστήμης ώστε σήμερα πολλοί είναι αυτοί που επιλέγουν να αποκτήσουν ένα βιονικό μέλος. Τη χρονιά που πέρασε ένα νεαρός Αυστριακός υπέστη σοβαρό τραυματισμό στην εργασία του, με αποτέλεσμα να χάσει τη λειτουργία του χεριού του. Προτίμησε να υποστεί ακρωτηριασμό και να του τοποθετήσουν βιονικό χέρι, με το οποίο σήμερα μπορεί να πιάνει και να σηκώνει αντικείμενα χρησιμοποιώντας τα νευρικά σήματα από τον ακρωτηριασμένο βραχίονά του. Ο χειρουργός του, καθηγητής Οσκαρ Ασμαν, του ιατρικού πανεπιστημίου της Βιέννης, λέει ότι τα καλά αποτελέσματα του εμφυτεύματος/υβριδικού βιονικού χεριού τον έπεισαν να προχωρήσει στην επέμβαση.