ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Οι κερδισμένοι από τον σεισμό στην Ιαπωνία

Η επόμενη μέρα για την παγκόσμια αυτοκινητοβιομηχανία μετά τα καταστροφικά φαινόμενα στην Ιαπωνία είναι πολύ δύσκολο να περιγραφεί. Ο φονικός σεισμός και το ακόμα φονικότερο τσουνάμι προξένησαν τον θάνατο χιλιάδων ανθρώπων και τον εκτοπισμό εκατοντάδων χιλιάδων άλλων, διαμορφώνοντας συνθήκες χάους σε μία προηγμένη οικονομία. Η πληγείσα βορειοανατολική περιοχή της Ιαπωνίας αποτελεί την έδρα πάμπολλων εργοστασίων, οπότε οι διακοπές στην προμήθεια σημαντικών εξαρτημάτων, όπως είναι τα κιβώτια ταχυτήτων, οι μπαταρίες ηλεκτροκίνητων αυτοκινήτων και οι ημιαγωγοί, δημιουργούν σοβαρά προβλήματα με παγκόσμιο αντίκτυπο. Ως αποτέλεσμα πάμπολλα ηλεκτρονικά προϊόντα έχουν ανατιμηθεί στην Ευρώπη, ενώ αναμένεται πως το ίδιο θα συμβεί και με τα αυτοκίνητα λόγω ανυπέρβλητων εμποδίων και καθυστέρησης στην παραγωγή.

Ωφελημένες του Εγκέλαδου

Ωστόσο, υπάρχουν και οι «ωφελημένες του Εγκέλαδου», δηλαδή όσες αυτοκινητοβιομηχανίες έχουν επάρκεια ιαπωνικών εξαρτημάτων, όπως οι ευρωπαϊκές, αλλά και όσες καλύπτουν τις ανάγκες τους από ντόπιους προμηθευτές, όπως συμβαίνει με τις ιαπωνικές εταιρείες στη Βόρεια Αμερική. Αναλυτές προβλέπουν ότι ειδικά οι αυτοκινητοβιομηχανίες της Νότιας Κορέας, αλλά και των ΗΠΑ και της Ευρώπης ενδέχεται να ευνοηθούν από τις καταστάσεις και να εξασφαλίσουν μεγαλύτερο μερίδιο στη διεθνή αγορά εις βάρος των ιαπωνικών ανταγωνιστριών τους, «ειδικά εάν διακοπεί επί μακρόν η παραγωγή οχημάτων στην Ιαπωνία», όπως επισημαίνει ο Ντέιβιντ Κόουλ, πρόεδρος του ερευνητικού κέντρου Center for Automotive Research. Στελέχη της General Motors, της Ford και της Chrysler διατείνονται ότι αυτή τη στιγμή δεν τους απασχολεί το γεγονός αυτό, ενώ πολλές από τις προαναφερθείσες εταιρείες έχουν προσφέρει δωρεές για την αντιμετώπιση της ιαπωνικής κρίσης.

Βέβαια, η Toyota στη βορειοαμερικανική αγορά διαθέτει ένα καίριο πλεονέκτημα, ότι τα αποθέματά της σε αυτοκίνητα φθάνουν τις 70-80 ημέρες έναντι των 15-20 ημερών πριν από μερικά χρόνια. Επιπλέον, σε όσα μοντέλα της κατασκευάζει εκεί, χρησιμοποιεί εξαρτήματα από εγχώριους προμηθευτές. Ενδεχομένως, λοιπόν, οι Αμερικανοί καταναλωτές να σπεύσουν να αγοράσουν ένα Toyota, εφόσον μπορούν να το αποκτήσουν με μηδενική προκαταβολή και προτού παρατηρηθεί έλλειψη στην αγορά.

Ωστόσο, η μαζική ανάκληση μοντέλων της Toyota από την αμερικανική και τη διεθνή αγορά πριν από ενάμιση χρόνο έχει αμαυρώσει την εικόνα της ποιοτικής υπεροχής των ιαπωνικών αυτοκινήτων. Εάν, λοιπόν, υπό τις σημερινές συνθήκες των ελλείψεων, οι Αμερικανοί καταναλωτές το ξανασκεφθούν, ίσως δώσουν μία ευκαιρία παραπάνω στα αυτοκίνητα της General Motors, της Ford και της Chrysler. Ωστόσο, τα όποια κέρδη αποκομίσουν οι αυτοκινητοβιομηχανίες στις ΗΠΑ θα μετριαστούν από τα δυνητικά προβλήματα στην αλυσίδα προμηθειών.

Σοβαρές ελλείψεις

Οι πρώτες συνέπειες του σεισμού και του τσουνάμι στην αυτοκινητοβιομηχανία ήταν το προσωρινό κλείσιμο εργοστασίων των Toyota, Nissan, Honda, Mazda, Mistubishi και Subaru. Οι ιαπωνικές αυτοκινητοβιομηχανίες διέκοψαν την παραγωγή τους από μία εβδομάδα έως και δέκα ημέρες λόγω καταστροφής των εγκαταστάσεών τους, διακοπής της ηλεκτροδότησης, διάλυσης των υποδομών ή ανεπαρκούς τροφοδοσίας σε ανταλλακτικά, γεγονός το οποίο έχει διεθνή αντίκτυπο.

Η απώλεια, την οποία υφίσταται στην παραγωγή της η Toyota, ανέρχεται σε 40.000 οχήματα, αν και μπορεί να ανακτηθεί σύντομα. Πάντως, η εταιρεία προβληματίζεται ιδιαίτερα για δύο από τα εργοστάσιά της, που υπέστησαν βαρέα πλήγματα στη Βόρεια Ιαπωνία. Εκεί κατασκευάζονται τα μοντέλα Yaris, SxioxD και xB. H Νissaέχει έξι εργοστάσιά της πληγέντα, μεταξύ των οποίων εκείνο στην Οπάμα, όπου κατασκευάζεται το νέο ηλεκτροκίνητο μοντέλο Leaf. Αξίζει να σημειωθεί ότι σχεδόν το 80% των μοντέλων Nissan, που διατίθενται στις ΗΠΑ, παράγεται στην Ιαπωνία.

Η εταιρεία αναλύσεων IHS Automotive σε έκθεσή της χαρακτηρίζει την κατάσταση ιδιαιτέρως ρευστή με συνέπειες ανυπολόγιστες διεθνώς για όλη την οικονομική δραστηριότητα, δεδομένου ότι η Ιαπωνία τροφοδοτεί με προϊόντα και τεχνολογία την Ευρώπη, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα. Επιπλέον, όπως επισημαίνει, ακόμα και όταν αποκατασταθούν πλήρως οι υποδομές και η λειτουργία των εργοστασίων της χώρας, οι κοινότητες, οι οποίες ζούσαν δίπλα σε αυτά και τα στήριζαν, δεν θα υφίστανται πλέον με την προηγούμενη μορφή τους είτε λόγω της μαζικής απώλειας ανθρώπινων ζωών είτε λόγω εκτοπισμού των κατοίκων τους.

Οι αναλυτές και οι ειδήμονες της αυτοκινητοβιομηχανίας επισημαίνουν πόσο ευάλωτος είναι αυτός ο κλάδος σε κάθε ανωμαλία λόγω φυσικών φαινομένων. Κι ο λόγος είναι ότι πρόκειται για έναν άκρως παγκοσμιοποιημένο κλάδο. «Δεν υπάρχει ένα αποκλειστικά αμερικανικό ή ευρωπαϊκό αυτοκίνητο, εφόσον τα επιμέρους τμήματά του και τα εξαρτήματα προέρχονται από όλον τον κόσμο», επισημαίνει ο Ντέιβιντ Κόουλ του Center for Automotive Research.

Οι εταιρείες κατασκευής οχημάτων βασίζονται σε ολιγάριθμους προμηθευτές, ώστε να καλυφθούν για χιλιάδες διαφορετικά προϊόντα. «Αρκεί η έλλειψη σε ένα-δυο βασικά εξαρτήματα και δεν μπορείς να κατασκευάσεις ένα ολόκληρο αυτοκίνητο», δηλώνει ο Ρον Χάρμπορ της εταιρείας συμβούλων Oliver WymaGroup. Ωστόσο, όπως καταλήγει ο κ. Κόουλ, «οι Ιάπωνες είναι αριστοτέχνες στο να εφευρίσκουν εναλλακτικές».

Σοβαρό πρόβλημα στις ΗΠΑ

Οι ιαπωνικές εταιρείες με εργοστάσια στις ΗΠΑ ενδεχομένως να αντιμετωπίσουν το σοβαρότερο πρόβλημα, δεδομένου ότι λαμβάνουν το 15%-35% των εξαρτημάτων τους από την εγχώρια αγορά. Η αμερικανική αυτοκινητοβιομηχανία ως η μεγαλύτερη εισαγωγέας αγαθών από την Ιαπωνία στο σύνολο των ΗΠΑ θα έχει επίσης προβλήματα. Η Ford, λόγου χάριν, εξαρτάται από εργοστάσιο της Sanyo Electric στην Ιαπωνία για μπαταρίες στα μοντέλα Ford Fusion, Ford Escape και τα υβριδικά LincolMKS. Η Ford έχει επάρκεια προς το παρόν και το εργοστάσιο παρέμεινε ανέπαφο. Εντούτοις, θα ανακύψει ζήτημα, εάν η προμηθεύτρια της Sanyo δυσκολευθεί να της παράσχει εξαρτήματα για μπαταρίες. Η δε Chrysler, που καλύπτεται σε ποσοστό 2%-5% των εξαρτημάτων της από την Ιαπωνία, εκτιμά πως ελλείψεις θα παρατηρηθούν σε ένα με ενάμιση μήνα. «Ακόμα και εάν διαθέτει η αυτοκινητοβιομηχανία σωρούς ανταλλακτικών, η ταχύτητα με την οποία θα βρεθεί προ σοβαρών ελλείψεων, θα εκπλήξει πολλούς», επισημαίνει ο αναλυτής Μάικλ Ρόμπινετ, της IHS Automotive. Κατά την JP Morgan, μία παρατεταμένη έλλειψη ανταλλακτικών από την Ιαπωνία θα καταστεί ορατή στα εργοστάσια των ιαπωνικών αυτοκινητοβιομηχανιών στη Β. Αμερική εντός 15 ημερών και θα παρεμποδίσει την παραγωγή 350.000 μοντέλων, δηλαδή του ενός δωδέκατου της παραγωγής, που βασίζεται στα εν λόγω ανταλλακτικά. Οι ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες έχουν προβλέψεις για αποθέματα στο έδαφος, δεδομένου ότι η ακτοπλοϊκή μεταφορά τους από την Ιαπωνία απαιτεί έξι εβδομάδες. Κατά τους αναλυτές της Nomura, μεταξύ των ευρωπαϊκών εταιρειών μόνο η Renault θα πληγεί κατά τι από τα όσα συμβαίνουν στην Ιαπωνία λόγω της συμμετοχής της στη Νissan.