ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Υποβάθμιση 30 ισπανικών τραπεζών στη σκιά της κρίσης στην Πορτογαλία

Ο οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης Moody’s υποβάθμισε χθες 30 ισπανικές τράπεζες, μία ημέρα μετά την πτώση της πορτογαλικής κυβέρνησης, που φέρνει την Πορτογαλία πλησιέστερα σε μια προσφυγή στον ευρωπαϊκό μηχανισμό στήριξης.

Μολονότι άφησε αμετάβλητη τη βαθμολογία των τριών μεγαλύτερων τραπεζών της χώρας, η υποβάθμιση υπογραμμίζει τις αδυναμίες του χρηματοπιστωτικού συστήματος της Ισπανίας, δύο εβδομάδες μετά την υποβάθμιση των ομολόγων του ισπανικού δημοσίου κατά μία βαθμίδα στο Αa2. Τότε, είχε επικαλεσθεί την ανησυχία για το κόστος που ενδέχεται να έχει η αναδιάρθρωση του τραπεζικού τομέα, τις επιφυλάξεις για την ικανότητα της κυβέρνησης να επιτύχει μείωση του δανεισμού της και τις ισχνές προοπτικές της ισπανικής οικονομίας για ανάπτυξη. Κι αυτό γιατί η Moody’s υπολογίζει πως το κόστος της αύξησης κεφαλαίου των αποδυναμωμένων ισπανικών τραπεζών ανέρχεται σε 50 δισ. ευρώ, ενώ η επίσημη εκτίμηση της Τράπεζας της Ισπανίας είναι μόλις για 15,5 δισ. ευρώ.

Ανέπαφες οι τρεις μεγάλες

Τώρα, για την υποβάθμιση των ισπανικών τραπεζών η Moody’s επικαλείται την αυξημένη πίεση στα ομόλογα του ισπανικού δημοσίου και την ύπαρξη πολλών ανίσχυρων τραπεζών, την υποβάθμιση του ρόλου των μικρών και περιφερειακών τραπεζών μέσα στο τραπεζικό σύστημα και έναν ακόμη παράγοντα: τη φθίνουσα δημοτικότητα των τραπεζών σε όλη την Ευρώπη. Επιβεβαίωσε, παράλληλα, τις υφιστάμενες βαθμολογίες των τριών μεγάλων τραπεζών, Santander και BBVA και του ταμιευτηρίου La Caixa, αν και με αρνητική προοπτική.

Σε ό, τι αφορά, πάντως, την υποβάθμιση των καταθέσεων και των ομολόγων 30 ισπανικών τραπεζών, για 10 από αυτές ήταν κατά μία και πλέον βαθμίδα, για 15 κατά δύο βαθμίδες και για 5 κατά τρεις ή τέσσερις βαθμίδες.

Μέχρι στιγμής, πάντως, ούτε η υποβάθμιση της Moody’s ούτε η κατάρρευση της πορτογαλικής κυβέρνησης φαίνεται να πλήττουν την ισπανική οικονομία. Οι μετοχές ισπανικών εταιρειών σημείωσαν χθες πτώση κατά 1% στην αρχή της συνεδρίασης, αντιδρώντας στα νέα από την Πορτογαλία. Ανέκαμψαν, ωστόσο, αργότερα και κινήθηκαν ουσιαστικά στα ίδια επίπεδα με το κλείσιμο της Τετάρτης.

Ακόμη πιο σημαντικό είναι το γεγονός ότι παρέμειναν επίσης ουσιαστικά αμετάβλητες οι αποδόσεις των δεκαετών ομολόγων του ισπανικού δημοσίου στο 5,18%. Κι αυτό γιατί μερίδα αναλυτών εκτιμά πως η κατάρρευση της πορτογαλικής κυβέρνησης όχι μόνον εξωθεί την Πορτογαλία ένα βήμα πιο κοντά στον μηχανισμό στήριξης, αλλά σχεδόν αναπόφευκτα στρέφει το ενδιαφέρον των αγορών στην κατά πολύ μεγαλύτερη οικονομία της Ισπανίας, της οποίας τυχόν προσφυγή στον μηχανισμό στήριξης θα είχε καταστρεπτικές συνέπειες για την Ευρωζώνη.

Ρωσική στήριξη

Σημειωτέον πως μία ημέρα πριν από την υποβάθμιση κι ενώ στην Πορτογαλία βρισκόταν σε εξέλιξη η κρίσιμη ψηφοφορία που οδήγησε στην κατάρρευση της κυβέρνησης, η Ισπανία είδε να μειώνεται το κόστος του δανεισμού της. Οικονομικοί αναλυτές έσπευσαν να αποδώσουν τη μείωση των αποδόσεων των εντόκων γραμματίων της στην αντίληψη των αγορών σχετικά με τη διαφορά ανάμεσα στην Ισπανία και την Πορτογαλία. Είχε προηγηθεί η απόφαση της Ρωσίας να επανεντάξει την Ισπανία στον κατάλογο των χωρών στις οποίες μπορεί να επενδύσει το Εθνικό Ταμείο Κοινωνικής Πρόνοιας, από τον οποίο την είχε αφαιρέσει το φθινόπωρο του 2010 εξ αιτίας της δημοσιονομικής κρίσης της Ευρωζώνης.

Σε ερώτηση δημοσιογράφων για το πώς θα επηρεάσουν την Ισπανία οι εξελίξεις, η Ισπανίδα υπουργός Οικονομικών Ελενα Σαλγάδο δήλωσε πως «πρέπει να εξακολουθήσουμε να κάνουμε ό, τι κάνουμε ώς τώρα, να εξακολουθήσουμε να προωθούμε μεταρρυθμίσεις, να μένουμε προσηλωμένοι στις δεσμεύσεις μας και να ενισχύσουμε την οικονομία μας». Επρόκειτο για μια σαφή αναφορά στο πρόγραμμα λιτότητας που έχει εφαρμόσει η κυβέρνηση της Ισπανίας σε μια προσπάθεια να τιθασεύσει το διογκωμένο δημοσιονομικό της έλλειμμα.