ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Ενδείξεις αισιοδοξίας για την Ισπανία

ispaniakataskeves

Οι μαζικές πωλήσεις διαμερισμάτων σε ένα υπό ανέγερση κτίριο στην Αραβάκα είναι ελπιδοφόρες. Σε ένα ωραίο προάστιο της Μαδρίτης, πωλούνται καινούργια διαμερίσματα σε υπό ανέγερση πενταώροφη πολυκατοικία που αναμένεται να ολοκληρωθεί σε δύο χρόνια. Οι πωλήσεις αυτές μοιάζουν με παραφροσύνη σε μια χώρα στην οποία παραμένουν κενά 500.000 καινούργια διαμερίσματα μετά τη θεαματική έκρηξη της φούσκας των ακινήτων. Και όμως οι εργολάβοι επιστρέφουν σε μια σειρά από επίλεκτες περιοχές.

Επειτα από μια πενταετία διπλής ύφεσης και ολέθριας ανόδου της ανεργίας, έχει σταματήσει ο κατήφορος της Ισπανίας. Η ανάπτυξη επέστρεψε. Ο πρωθυπουργός, Μαριάνο Ραχόι, δηλώνει ότι ήρθε για να μείνει. Στο χρηματιστήριο της Μαδρίτης επικρατεί ευφορία, οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων έχουν υποχωρήσει στα προ της κρίσης επίπεδα και οι ξένοι επενδυτές διαπραγματεύονται καλές αγορές. «Η Ισπανία επέστρεψε» υποστηρίζει η JPMorgan Chase σε πρόσφατη έκθεσή της. Ωστόσο, η αύξηση του ισπανικού ΑΕΠ, που εκτιμάται στο 0,3% για το τέταρτο τρίμηνο του έτους, δεν είναι ούτε τόσο σημαντική ούτε τόσο συμπαγής όσο ισχυρίζεται ο κ. Ραχόι. Οι αναλυτές προβλέπουν ισχνή ανάπτυξη 1% για το 2014 καθώς η οικονομία επιβαρύνεται από ένα δυσθεώρητο ιδιωτικό χρέος. Το ΔΝΤ τοποθετεί την Ισπανία στις τελευταίες θέσεις του παγκόσμιου χάρτη ανάπτυξης για δύο χρόνια. Και οι Ισπανοί δεν έχουν ακόμη αισθανθεί κάποια βελτίωση καθώς οι μισθοί εξακολουθούν να μειώνονται και το 25% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού παραμένει εκτός αγοράς εργασίας.

Δεν είναι, βέβαια, πιθανή μια νέα περίοδος δραματικής υποχώρησης εκτός κι οι αγορές κλονισθούν ξανά από την κρίση της Ευρωζώνης. Παραμένουν, όμως, πολλοί ανασταλτικοί παράγοντες που αποτρέπουν την ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας. Τράπεζες, επιχειρήσεις και οικογένειες εξακολουθούν να αποπληρώνουν τα χρέη τους κρατώντας χρήματα έξω από την οικονομία. Eτσι μειώνονται τα ιδιωτικά χρέη αλλά αυξάνεται το δημόσιο χρέος. Η κυβέρνηση μάλλον απέτυχε ακόμη και στον ελαστικότερο στόχο του 6,5% που είχε θέσει για το δημοσιονομικό έλλειμμα του 2013. Το δημόσιο χρέος, που βρισκόταν κάτω από το 40% του ΑΕΠ όταν ξέσπασε η κρίση, θα υπερβεί το 100% το επόμενο έτος και η Ισπανία θα είναι πιο ευάλωτη σε νέους κραδασμούς.

Το χειρότερο όλων είναι, σύμφωνα με τον Ανγχελ Λαμπόρντα του ερευνητικού ινστιτούτου Funcas, ότι η κυβέρνηση δεν διαθέτει μεσοπρόθεσμη στρατηγική για τη μείωση του χρέους και οδεύει προς μια προεκλογική περίοδο που μοιραία θα αποθαρρύνει τις μεταρρυθμίσεις. Οι μισθοί υποχωρούν και εφόσον είναι τόσο υψηλή η ανεργία δεν αναμένεται να ανακάμψουν σύντομα με αποτέλεσμα να πλήττονται η ζήτηση και η ανάπτυξη. Ο οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης Fitch προβλέπει πως θα αυξηθούν τα εκπρόθεσμα στεγαστικά δάνεια το επόμενο έτος ενώ υποχωρούν οι τιμές των κατοικιών.

Οι Ισπανοί συνηθίζουν να επιρρίπτουν την ευθύνη για τα δεινά τους στην ηγεσία της Ευρωζώνης, που στην πραγματικότητα έχει βοηθήσει την Ισπανία να ανακάμψει. Της έδωσαν χρόνο για να μειώσει το έλλειμμά της. Τη μεγαλύτερη βοήθεια της προσέφερε ο επικεφαλής της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, που καταβάλλοντας προσπάθειες για να επαναφέρει το ευρώ από τα πρόθυρα κατάρρευσης μείωσε την πίεση στα ισπανικά ομόλογα. Επίσης, τόνωσε τις χρηματαγορές. Δεδομένου ότι είναι σε χαμηλά επίπεδα οι αποδόσεις των ισπανικών ομολόγων, οι ισπανικές τράπεζες ετοιμάζονται να προχωρήσουν σε νέο δανεισμό προς τις μικρές επιχειρήσεις.

Η ανεργία παραμένει βασικό πρόβλημα. Δεδομένου ότι οι μισθοί είναι καθηλωμένοι, η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας είναι ο καλύτερος τρόπος για να τονωθεί η καταναλωτική ζήτηση. Μπορεί, άλλωστε, να βοηθήσει καθώς μειώνει τις δαπάνες για επιδόματα ανεργίας. Μια επιτυχής τουριστική περίοδος και μια καλή σοδειά βοήθησαν να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας το καλοκαίρι και το φθινόπωρο και το μισθολόγιο του δημοσίου τομέα αυξήθηκε στους κλάδους της παιδείας και της υγείας, παρά το έλλειμμα. Ωστόσο, η ανεργία θα παραμείνει στάσιμη σε επίπεδα πάνω από το 20% για πολλά χρόνια. Ισως η ανάκαμψη να έχει αρχίσει αλλά θα χρειαστεί πολύς καιρός ακόμη για να χαρούμε.