ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Αλλάζει το χρηματοπιστωτικό σύστημα η Τραπεζική Ενωση

Αλλάζει το χρηματοπιστωτικό σύστημα η Τραπεζική Ενωση

Προ των πυλών βρίσκεται πλέον η Ευρωπαϊκή Τραπεζική Eνωση, με αποτέλεσμα από τον Νοέμβριο του 2014 τουλάχιστον 128 συστημικά σημαντικά πιστωτικά ιδρύματα που εδρεύουν στα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης να υπαχθούν στην άμεση προληπτική εποπτεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) στο πλαίσιο του καθιερούμενου Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού.
Τι σημαίνει όμως στην πράξη η Ευρωπαϊκή Τραπεζική Ενωση; Τι αλλάζει σε ευρωπαϊκό και εγχώριο τραπεζικό σύστημα;

Η Ευρωπαϊκή Τραπεζική Ενωση θα έχει τρεις βασικούς άξονες:

• Τη θεσμοθέτηση μιας υπερεθνικής εποπτικής αρχής αποκλειστικά και μόνο για τον τραπεζικό τομέα, υπό την αιγίδα της ΕΚΤ, στο πλαίσιο του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού.

• Τη θεσμοθέτηση ενός υπερεθνικού φορέα διευθέτησης μη βιώσιμων πιστωτικών ιδρυμάτων καθώς και ενός υπερεθνικού ταμείου διευθέτησης για την κάλυψη των χρηματοδοτικών κενών που προκύπτουν, εφόσον αποφασιστεί η διευθέτηση τέτοιων πιστωτικών ιδρυμάτων, στο πλαίσιο του Ενιαίου Μηχανισμού Διευθέτησης, και

• Tη θεσμοθέτηση ενός υπερεθνικού συστήματος εγγύησης καταθέσεων.

Ολες αυτές οι πτυχές θα συνοδεύονται από ένα ενιαίο σύνολο κανόνων ουσιαστικού δικαίου, το οποίο θα υιοθετηθεί πλήρως από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο Ecofin και θα ορίζει ομοιόμορφα τους όρους βάσει των οποίων μεταξύ άλλων θα αδειοδοτούνται τα πιστωτικά ιδρύματα και θα είναι δυνατή η ανάκληση της αδείας τους, θα ασκείται η μικρο-προληπτική εποπτεία τους, θα ασκείται η μικρο-προληπτική και μακρο-προληπτική ρυθμιστική παρέμβαση στη λειτουργία τους, θα γίνεται η διευθέτηση μη βιώσιμων πιστωτικών ιδρυμάτων, και θα λειτουργούν τα συστήματα εγγύησης καταθέσεων.

Οπως αναφέρει στην «Κ» ο καθηγητής Διεθνούς Οικονομικού Δικαίου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Αθηνών, γενικός γραμματέας της Ελληνικής Ενωσης Τραπεζών (ΕΕΤ) Χρήστος Βλ. Γκόρτσος, με τη θέση σε εφαρμογή του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού, τον Νοέμβριο του 2014, αρχίζει μια νέα εποχή για το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα.

«Η ανάθεση στην ΕΚΤ εποπτικών καθηκόντων την καθιστά πλέον κυρίαρχη όχι μόνον στο νομισματικό αλλά και στο τραπεζικό πεδίο. Για ορισμένα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης, όπως η Γερμανία και η Αυστρία, αλλά σε ορισμένο βαθμό και η Γαλλία, είναι πρωτόγνωρο η νομισματική τους αρχή να είναι και η εποπτική των πιστωτικών ιδρυμάτων τους. Με τις διατάξεις του νέου κανονιστικού πλαισίου για την κεφαλαιακή επάρκεια των πιστωτικών ιδρυμάτων, πολλά συστημικά σημαντικά πιστωτικά ιδρύματα στα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης θα κληθούν να αντλήσουν σημαντικά ποσά ιδίων κεφαλαίων, κυρίως με τη μορφή κοινών μετοχών, πολλαπλάσια εκείνων που διαθέτουν σήμερα.

Παράλληλα, η υιοθέτηση συγκεκριμένου ενωσιακού κανονιστικού πλαισίου για τη διευθέτηση πιστωτικών ιδρυμάτων, καθώς και η θεσμοθέτηση ενός ευρωπαϊκού φορέα διευθέτησης μη βιώσιμων πιστωτικών ιδρυμάτων και ορισμένων επιχειρήσεων επενδύσεων, καθώς και ενός ευρωπαϊκού ταμείου για την κάλυψη των χρηματοδοτικών κενών που προκύπτουν σχετικά, αναδεικνύουν την απόφαση των ενωσιακών οργάνων να διασφαλιστεί ότι στο μέλλον τα κράτη-μέλη θα έχουν εξαιρετικά περιορισμένους βαθμούς ελευθερίας για τη διάσωση μη βιώσιμων πιστωτικών ιδρυμάτων και μη βιώσιμων επιχειρήσεων επενδύσεων, ιδίως των συστημικά σημαντικών, με προσφυγή σε κρατικούς πόρους (“κρατική ανακεφαλαιοποίηση”), όπως συνέβη, κατ’ ανάγκη, στη διάρκεια της περιόδου που διανύθηκε από την έναρξη της πρόσφατης (2007-2009) διεθνούς χρηματοπιστωτικής κρίσης μέχρι σήμερα. Στο τρίλημμα αναστολή της λειτουργίας μη βιώσιμων πιστωτικών ιδρυμάτων, με ενεργοποίηση του ταμείου εγγύησης καταθέσεων, ανακεφαλαιοποίηση μη βιώσιμων πιστωτικών ιδρυμάτων με κρατικούς πόρους και διευθέτηση μη βιώσιμων πιστωτικών ιδρυμάτων, το ενωσιακό δίκαιο κατατείνει, σαφώς, στην επιδίωξη, κατά προτεραιότητα, της τρίτης λύσης» αναφέρει ο κ.Γκόρτσος.

Οι επιπτώσεις στις ελληνικές τράπεζες

Σημαντικές θα είναι οι επιπτώσεις και στη λειτουργία του ελληνικού τραπεζικού συστήματος, καθώς από τον Νοέμβριο του τρέχοντος έτους η άμεση μικρο-προληπτική εποπτεία των 4 συστημικών τραπεζών (Πειραιώς, Εθνική, Alpha Bank και Eurobank) θα ασκείται από την ΕΚΤ, με τη συνδρομή της Τράπεζας της Ελλάδος. Η ΤτΕ θα έχει την αρμοδιότητα για την άμεση εποπτεία, υπό τις οδηγίες της ΕΚΤ, μόνον των μικρότερων πιστωτικών ιδρυμάτων περιλαμβανομένων των συνεταιριστικών. «Τα ειδικά καθήκοντα που θα ανατεθούν στην ΕΚΤ αναφορικά με την άμεση εποπτεία των 4 συστημικών ελληνικών πιστωτικών ιδρυμάτων, που αποτελούν περισσότερο από το 80% του ενεργητικού των ισολογισμών του συνόλου των πιστωτικών ιδρυμάτων που ασκούν δραστηριότητα στη χώρα μας, είναι ιδιαίτερα σημαντικά. Θα θέσουν σε νέα βάση τους όρους υπό τους οποίους τα πιστωτικά ιδρύματα αντλούν δανειακά κεφάλαια, χορηγούν δάνεια και προβαίνουν σε επενδύσεις στην κεφαλαιαγορά, στις αγορές ακινήτων και σε άλλες μη χρηματοπιστωτικές δραστηριότητες, πόσο μάλλον αφού έχουν καθιερωθεί και αυστηρότεροι κανόνες, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αναφορικά με τη μικρο- και μακρο-προληπτική ρυθμιστική παρέμβαση στη λειτουργία τους», αναφέρει ο κ. Χρήστος Γκόρτσος.

Εξειδικεύοντας στις επιπτώσεις της ευρωπαϊκής τραπεζικής ενοποίησης στο εγχώριο τραπεζικό σύστημα, ο κ. Γκόρτσος αναφέρει ότι βάσιμα μπορεί να υποστηριχθεί ότι, με τη θέση σε εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Τραπεζικής Ενωσης το 2014, οι συνθήκες ανταγωνιστικότητας του ελληνικού τραπεζικού συστήματος, σε ένα καθεστώς ασφαλέστερης χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, ενδέχεται να αναβαθμιστούν, και μάλιστα σημαντικά.

«Για τη χώρα μας, προϋπόθεση αποτελούν βέβαια, περαιτέρω, η σταθεροποίηση των δημοσιονομικών δεικτών και η διασφάλιση ενός σταθερού πολιτικού κλίματος, που θα επιτρέψουν: τη σταδιακά σταθερή περαιτέρω επιστροφή καταθέσεων στα ελληνικά πιστωτικά ιδρύματα, τη δυνατότητα προσφυγής των ελληνικών πιστωτικών ιδρυμάτων στις διεθνείς διατραπεζικές αγορές και στις αγορές χρήματος και κεφαλαίου για την άντληση περαιτέρω δανειακών κεφαλαίων (σε αντιστοιχία με την ανάλογη δυνατότητα του ελληνικού Δημοσίου), και κατά συνέπεια, τη δυνατότητα των πιστωτικών ιδρυμάτων να επιστρέψουν πλήρως, με απόλυτη ασφάλεια για τους καταθέτες τους, στη συνήθη δανειοδοτική τους δραστηριότητα, εφόσον εν τω μεταξύ έχει επιτευχθεί σταδιακά η ανάκαμψη του πραγματικού τομέα της οικονομίας, την υλοποίηση της οποίας τα ελληνικά πιστωτικά ιδρύματα συνδράμουν ήδη, σημαντικά δε, και στο ακόμα ισχύον υφεσιακό καθεστώς με την ιδιαίτερα σημαντική εγγυητική συνδρομή της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων», επισημαίνει.