ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Δομημένο ομόλογο για τη νεανική εγκληματικότητα από την Goldman

Δομημένο ομόλογο για τη νεανική εγκληματικότητα από την Goldman

Η επενδυτική τράπεζα Goldman Sachs, η οποία πέρυσι στοιχημάτισε περισσότερα από 300 δισ. δολάρια σε πράγματα όπως η συναλλαγματική ισοτιμία του γιεν και τα σπρεντ ομολόγων, μόλις στοιχημάτισε ότι τύποι σαν τον Νέλσον «Τζόνι» Αγκιλάρ θα καταφέρουν να μείνουν μακριά από τη φυλακή. Ενα Σαββατόβραδο του Μαρτίου, ο Αγκιλάρ βρισκόταν έξω από ένα κατάστημα στη Βοστώνη όταν ένας 21χρονος τραυματίστηκε στην κοιλιά κατά τη διάρκεια ανταλλαγής πυροβολισμών, σύμφωνα με την αστυνομία. Λιγό μετά ο 19χρονος Αγκιλάρ, μέλος συμμορίας με ποινικό μητρώο και ένα τατουάζ που λέει «Η ζωή είναι ένα στοίχημα», συλλαμβανόταν από την αστυνομία. Πλέον, παρόμοια περιστατικά ενδιαφέρουν την Goldman Sachs λόγω ενός χρηματοπιστωτικού προϊόντος που ονομάζεται ομόλογο κοινωνικής επίπτωσης. H GS συγχρηματοδοτεί ένα πρόγραμμα ύψους 21 εκατ. δολαρίων, που έχει στόχο να βοηθήσει τη Roca, μια μη κερδοσκοπική οργάνωση της Βοστώνης, να αποτρέψει νέους όπως ο Αγκιλάρ από την εμπορία ναρκωτικών, την κλοπή αυτοκινήτων ή τη διάπραξη ανθρωποκτονιών. Η συμφωνία προβλέπει ότι αν οι νεαροί που συμμετέχουν στο πρόγραμμα της Roca καταφέρουν να περάσουν 22% λιγότερες ημέρες στις φυλακές απ’ ό,τι οι υπόλοιποι, τότε η Πολιτεία της Μασαχουσέτης θα εξοικονομήσει αρκετά χρήματα ώστε να αποπληρώσει το δάνειο ύψους εννέα εκατ. δολαρίων που έχει λάβει από την Goldman Sachs. Αν οι υποτροπές μειωθούν ακόμη περισσότερο, τότε η Goldman θα μπορούσε να κερδίσει μέχρι και ένα εκατομμύριο. Αν η Roca αποτύχει και πολλοί νεαροί καταλήξουν στη φυλακή, τότε η Goldman Sachs θα χάσει σχεδόν το σύνολο της επένδυσής της. «Δεν διαφέρει τόσο πολύ απ’ όταν εξετάζεις αν θα επενδύσεις σε μια εταιρεία», εξηγεί η κ. Αντρέα Φίλιπς, αντιπρόεδρος της μονάδας της Goldman Sachs που χειρίζεται τα ομόλογα κοινωνικής επίπτωσης. «Βασίζεσαι σε μια ομάδα διαχείρισης. Βασίζεσαι στο ανθρώπινο δυναμικό τους, στους ανθρώπους που δουλεύουν στην εταιρεία και κάνουν αυτά που θα πρέπει να κάνουν». Κάθε νεαρός που συμμετέχει στο πρόγραμμα της Roca και μένει εκτός φυλακής εξοικονομεί στην Πολιτεία της Μασαχουσέτης 12.400 δολάρια (8.944 ευρώ) τον χρόνο. Η ομορφιά των ομολόγων κοινωνικής επίπτωσης, λένε οι υποστηρικτές τους, είναι ότι όλοι κερδίζουν.

Οι Πολιτείες και οι δήμοι κερδίζουν προγράμματα που βοηθούν ανθρώπους να μένουν μακριά από τη φυλακή, προγράμματα που υπό άλλες συνθήκες δεν θα μπορούσαν ή δεν θα ήθελαν να χρηματοδοτήσουν. Οι μη κερδοσκοπικές οργανώσεις κερδίζουν σταθερή, πολυετή, χρηματοδότηση χάρη στην οποία μπορούν να επιφέρουν μεγάλες αλλαγές στις τοπικές κοινωνίες. Οι επενδυτές έχουν μια ευκαιρία να χρηματοδοτήσουν κάτι καλό και αυτό να γίνει γνωστό. Αν το πρόγραμμα αποτύχει, την αποτυχία δεν θα την πληρώσουν οι φορολογούμενοι. Οσο για τους νεαρούς που συμμετέχουν στα προγράμματα της Roca, πολλοί από αυτούς κατάφεραν να γλιτώσουν τη φυλακή. Τα ομόλογα κοινωνικής επίπτωσης αποτελούν όλο και μεγαλύτερο μερίδιο των λεγόμενων «κοινωνικών» επενδύσεων που συνολικά ανέρχονται σε σχεδόν 40 δισ. δολ. (28,8 δισ. ευρώ), τα οποία επιτρέπουν στον επενδυτή να στοιχηματίσει υπέρ ηθικών αξιών. Το πρώτο ομόλογο κοινωνικής επίπτωσης εκδόθηκε το 2010 από την εταιρεία Apax Partners. Λίγο αργότερα, η Πολιτεία της Μασαχουσέτης, η οποία ακόμη προσπαθούσε να ξεπεράσει τις συνέπειες της ύφεσης του 2009 και περιέκοπτε δαπάνες για άσυλα αστέγων νηπιαγωγεία κ.τ.λ., ζήτησε την υποβολή προτάσεων ώστε να εκμεταλλευθεί τα ομόλογα κοινωνικής επίπτωσης. Η Πολιτεία επέλεξε να καταπολεμήσει τη νεανική εγκληματικότητα και έτσι επέλεξε τη μη κερδοσκοπική οργάνωση Roca, η οποία διακρίθηκε χάρη στα επιτεύγματά της, τη συλλογή στοιχείων και τις αναλύσεις της. Η Goldman Sachs ερεύνησε επί μήνες τη Roca, πραγματοποίησε επισκέψεις στα γραφεία της και ερεύνησε τις μεθόδους που χρησιμοποιεί προτού αποφασίσει να συμμετέχει στο ομόλογο.

«Ομόλογα θανάτου»

Η ευρηματικότητα των Αμερικανών επενδυτών δεν περιορίζεται στα ομόλογα κοινωνικής επίπτωσης. Περίπου το 2001 πρωτοκυκλοφόρησαν τα λεγόμενα «ομόλογα θανάτου». Παρά το μακάβριο όνομα, πρόκειται για ομόλογο που υποστηρίζεται από μεταβιβάσιμα συμβόλαια ασφάλειας ζωής. Οπως γίνεται και με τα τιτλοποιημένα ενυπόθηκα δάνεια, έτσι και σε αυτήν την περίπτωση συγκεντρώνονται οι μεταβιβάσιμες ασφάλειες ζωής και στη συνέχεια πακετάρονται σε ομόλογα, τα οποία πωλούνται σε επενδυτές. Σύμφωνα με ορισμένους οικονομικούς αναλυτές, τα «ομόλογα θανάτου» δεν απειλούνται τόσο πολύ από τους συνηθισμένους χρηματοπιστωτικούς κινδύνους. Ο μόνος κίνδυνος για ένα τέτοιο ομόλογο προέρχεται από τον άνθρωπο που κατέχει την ασφάλεια ζωής. Αν αυτός ο άνθρωπος ζήσει περισσότερο από τομ μέσο όρο, τότε αρχίζει να μειώνεται η απόδοση του ομολόγου. Παρ’ όλα αυτά επειδή τα ομόλογα θανάτου βασίζονται σε πολλές διαφορετικές ασφάλειες ζωής, το ρίσκο μοιράζεται και το ομόλογο θεωρείται περισσότερο σταθερό.