ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Χωρίς ρότα οι κεντρικές τράπεζες

Χωρίς ρότα οι κεντρικές τράπεζες

Οι κεντρικές τράπεζες σε Ευρώπη, ΗΠΑ, Βρετανία και Ιαπωνία ακολουθούν πολιτικές που ώς ένα βαθμό διαφέρουν μεταξύ τους. Εχουν όμως ένα κοινό χαρακτηριστικό: τη βαθύτατη απροθυμία να αλλάξουν ρότα. Την περασμένη Πέμπτη, η ΕΚΤ απέφυγε να αντιδράσει στις ενδείξεις αποπληθωρισμού λαμβάνοντας κάποιο σοβαρό μέτρο. Το ίδιο έκανε την ίδια ημέρα και η Τράπεζα της Αγγλίας που δεν προχώρησε σε καμία κίνηση, αδιαφορώντας για τις ανησυχητικές ενδείξεις στην αγορά στέγης και την οικονομική ανάπτυξη. Μία ημέρα νωρίτερα, η πρόεδρος της Federal Reserve, Τζάνετ Γέλεν, επικαλέσθηκε ένα καινούργιο επιχείρημα, εκείνο της σχετικά αδύναμης αγοράς στέγης, για να μην επιταχύνει τον ρυθμό με τον οποίο στρέφεται σε μια πιο περιοριστική νομισματική πολιτική. Στο μεταξύ, η Τράπεζα της Ιαπωνίας είναι αποφασισμένη να διατηρήσει μια πολιτική αρκετά επεκτατική, ώστε να υπερκαλύψει οποιαδήποτε επιβράδυνση της ζήτησης εξαιτίας του αυξημένου ΦΠΑ. Ισως η τάση αυτή της τήρησης κάποιας συνέχειας στην πολιτική των κεντρικών τραπεζών να είναι ώς ένα βαθμό ασυνείδητη. Οι αρχές που χαράσσουν νομισματική πολιτική, πάντως, μπορούν να επικαλεσθούν ένα καλό οικονομικό επιχείρημα. Το υφιστάμενο μείγμα οικονομικών, χρηματοπιστωτικών, πολιτικών και νομισματικών συνθηκών είναι τόσο εύθραυστο ώστε θα μπορούσε να το οδηγήσει σε κατάρρευση ακόμη και η μικρότερη αλλαγή. Και κανείς δεν αντιλαμβάνεται πραγματικά πως αλληλεπιδρούν ανάμεσά τους τα στοιχεία της οικονομίας.

Η χρηματοπιστωτική κρίση και η συνεπακόλουθη βαθύτατη ύφεση απαξίωσαν το τελευταίο απλουστευτικό μοντέλο της δουλειάς που κάνουν οι κεντρικές τράπεζες. Πριν από την κρίση, οι κεντρικοί τραπεζίτες μιλούσαν για μια αντίδραση στο πλαίσιο της οποίας μια συγκεκριμένη αλλαγή στα επίπεδα της ανεργίας ή του πληθωρισμού θα προκαλούσε μια δεδομένη και κατάλληλη αλλαγή πολιτικής. Στην πραγματικότητα, η νομισματική πολιτική είναι περισσότερο μια κίνηση εξισορρόπησης παρά μια μηχανική διαδικασία. Ολοι οι διοικητές ανησυχούν πως το χρηματοπιστωτικό σύστημα που τώρα ανακάμπτει θα κλονιστεί αν αλλάξουν πολύ γρήγορα τη νομισματική τους πολιτική. Το γεγονός, άλλωστε, ότι αυξάνονται οι αξίες των χρηματοπιστωτικών περιουσιακών στοιχείων ανησυχεί τους πάντες πλην της Ιαπωνίας, όπου προκαλεί μεγαλύτερη ανησυχία η υποχώρηση των τιμών.

Εξάλλου, η ΕΚΤ έχει κάθε λόγο να ανησυχεί περισσότερο για τους πολιτικούς της Γερμανίας που προβάλλουν τα εθνικά τους συμφέροντα και για τους παράλογους διαπραγματευτές κρατικού χρέους. Η Fed πέραν της υπόσχεσής της να μην επιβάλει πιο περιοριστική πολιτική, πρέπει και να ασχοληθεί με το άθλιο σύστημα χρηματοδότησης της στέγης. Σε ό,τι αφορά την Τράπεζα της Αγγλίας, γνωρίζει πως αν σκάσει κάποια «φούσκα» της αγοράς στέγης θα μπορούσε να προκαλέσει ύφεση. Ισως οι κεντρικές τράπεζες να ήταν πιο τολμηρές αν είχαν ένα μοντέλο στο οποίο να πιστεύουν πραγματικά. Μοιάζουν, όμως, χαμένες μέσα στο δάσος τη νύχτα. Μέχρις ότου ξημερώσει, συνήθως το καλύτερο που μπορεί να κάνει κανείς είναι να μένει εκεί που βρίσκεται.