ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Ο καλός ο καπετάνιος στη φουρτούνα φαίνεται…

Ο καλός ο καπετάνιος στη φουρτούνα φαίνεται…

Στο σημερινό δείπνο των Ευρωπαίων ηγετών στις Βρυξέλλες είναι πολύ πιθανό η συζήτηση να περιστραφεί γύρω από τρία θέματα, δηλαδή τις εκλογές, τις προτεραιότητες και τους ανθρώπους. Πολλοί από τους συνδαιτυμόνες και κυρίως ο Γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ και ο πρωθυπουργός της Βρετανίας, Ντέιβιντ Κάμερον, δέχθηκαν πλήγματα στις ευρωεκλογές. Θα εξετάσουν την άνοδο του ευρωσκεπτικισμού σε πολλές χώρες της Ε.Ε. και τους κατάλληλους τρόπους να υπάρξει απάντηση σε αυτόν. Οι επιλογές είναι κατά βάση τέσσερις: να διατηρήσουν αμετάβλητο το στάτους κβο, να ζητήσουν εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, να καταργήσουν μέρος της ενοποίησης που έχει επιτευχθεί, και να εφαρμόσουν μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας. Πάντως, βασικός λόγος δυσαρέσκειας είναι η ύφεση, στη δίνη της οποίας βρίσκεται μέρος της Ευρώπης. Με δεδομένα τα υψηλά επίπεδα ανεργίας και ειδικότερα μεταξύ των νέων σε συνδυασμό με τον αργό ρυθμό ανάκαμψης, η διατήρηση της καθεστηκυίας τάξης αποκλείεται πολύ γρήγορα.

Κάποιοι ηγέτες φαίνονται προσκολλημένοι στην προοπτική της βαθύτερης ενοποίησης της Ευρωζώνης, όπως τα παιδιά γαντζώνονται στην αγαπημένη τους κουβέρτα ασφαλείας. Ωστόσο είναι σκληρό να αντιληφθεί κανείς πως η ενοποίηση χρεών και η θέσπιση ευρωπαϊκού υπουργείου Οικονομικών θα δημιουργήσει θέσεις εργασίας και ανάπτυξη. Είναι δε ακόμα δυσκολότερο να αντιληφθεί κανείς πως οι κυβερνήσεις θα εξασφαλίσουν τη δημοκρατική νομιμοποίηση για περαιτέρω συγκέντρωση εξουσιών, όταν ο ευρωσκεπτικισμός οξύνεται και επιδεινώνονται οι δύσκολες καταστάσεις που προκλήθηκαν με την εφαρμογή του τελευταίου μεγάλου τους σχεδίου, δηλαδή του ενιαίου νομίσματος.

Τι θα συνέβαινε εάν διαλυόταν μέρος της ενοποίησης, η οποία ήδη έχει συντελεσθεί; Η αποκέντρωση εξουσιών θα ανταποκρινόταν κατευθείαν στο βασικό μέλημα των ευρωσκεπτικιστών, το ότι δηλαδή η Ε.Ε. αναμειγνύεται σε ζητήματα που θα ήταν καλύτερο να εναποτεθούν στα εθνικά κράτη. Τα παράπονά τους έχουν αιτία. Ωστόσο, τι είναι ακριβώς αυτό, το οποίο πρέπει να αποκεντρωθεί; Ενα δημοφιλές αίτημα μέρους των ψηφοφόρων των αντι-ευρωπαϊκών κομμάτων είναι να ανακληθούν οι ρυθμίσεις, οι οποίες επιτρέπουν την ελεύθερη μετακίνηση ανθρώπων εντός Ε.Ε. Αυτό όμως θα ήταν τραγικό σφάλμα, καθώς η ανεμπόδιστη ροή πολιτών εντός της Ε.Ε. ήταν μία από τις αρχές της Ε.Ε., η οποία απέτρεψε την εκτράχυνση της κρίσης. Αντιθέτως, μία αποφασιστική επίθεση κατά της γραφειοκρατίας θα ήταν σημαντική οικονομική προτεραιότητα. Η ανάμειξη της Ε.Ε. σε θέματα που θεωρούνται ότι αποτελούν αρμοδιότητα των εθνικών κρατών πρέπει να σταματήσει, όχι μόνον επειδή δεν είναι δημοφιλής ή έχει οικονομικό κόστος, αλλά και επειδή η Ε.Ε. αποπροσανατολίζεται από όσα πράγματα πρέπει να κάνει καλά και δεν τα κάνει.

Μία προτεραιότητά της θα ήταν η τόνωση της ανταγωνιστικότητας με βασικά θέματα προσοχής την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς ειδικά στον κλάδο των υπηρεσιών και τη σύναψη εμπορικών συμφωνιών με την Ιαπωνία, την Κίνα και τις ΗΠΑ. Επιπλέον, η Ε.Ε. θα πρέπει να οικοδομήσει ένα σύγχρονο χρηματοπιστωτικό σύστημα, το οποίο θα βασίζεται περισσότερο στις κεφαλαιαγορές παρά στις τράπεζες. Οι τράπεζες κάνουν απομόχλευση, δηλαδή μειώνουν τον δανεισμό τους και δεν είναι σε θέση να χρηματοδοτήσουν θέσεις εργασίας και ανάπτυξης από μόνες τους. Το να επιτευχθεί συναίνεση επί των προτεραιοτήτων αυτών είναι δύσκολο, αλλά όχι ανέφικτο. Ούτως ή άλλως, η Βρετανία, οι σκανδιναβικές χώρες και οι ανατολικοευρωπαϊκές επίσης τάσσονται κατά παράδοση υπέρ των αγορών, ενώ ακόμα και χώρες χειμαζόμενες από την κρίση έχουν αναγκαστεί να επιβάλουν ανάλογες μεταρρυθμίσεις ακούσια ή εκούσια. Η Γαλλία θα είναι ίσως η μόνη μεγάλη χώρα στην Ε.Ε. που θα δυσαρεστηθεί με την ατζέντα. Ακόμα κι αν επέλθει συμφωνία, πάντως, παραμένει το ερώτημα των ανθρώπων. Ποιοι θα εφαρμόσουν την ατζέντα; Η Ε.Ε. χρειάζεται μία ομάδα ρηξικέλευθων στελεχών να διοικήσουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.