ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Αποψη: Η ακροδεξιά, το τέλμα, ο φόβος και το έλλειμμα των ηγετών

Αποψη: Η ακροδεξιά, το τέλμα, ο φόβος και το έλλειμμα των ηγετών

Ο​​ι τοπικές εκλογές στη Γερμανία κατέδειξαν ότι η άνοδος της ακροδεξιάς και η αναβίωση των εθνικιστικών πολιτικών ρευμάτων δεν είναι αποτέλεσμα μόνο της παρατεταμένης οικονομικής ύφεσης και του αυξανόμενου αριθμού των ανέργων. Είναι συνέπεια, επίσης, μιας γενικότερης κρίσης αντιπροσώπευσης μεταξύ του παραδοσιακού κομματικού συστήματος και της κοινωνίας, η οποία, αιφνιδιασμένη από τις εξελίξεις, αναζητεί με αγωνία λύσεις σε εντελώς νέα προβλήματα. Η οικονομική κρίση αφενός, αλλά παράλληλα η γεωπολιτική μετατόπιση και η αλλαγή του συσχετισμού των διεθνών συμφερόντων, που γεννούν τους πολέμους και τη μαζική μετανάστευση, έχουν αλλάξει ριζικά τα δεδομένα πάνω στα οποία στηρίχτηκε το σύστημα της Δύσης κατά τα τελευταία 50 χρόνια, οικονομικά και πολιτικά. Τις επιπτώσεις της κολοσσιαίας αυτής ανατροπής βιώνουμε τώρα, ειδικότερα στην Ευρώπη.

Το πολιτικό σύστημα βρίσκεται σε εμφανή αδυναμία επειδή δεν μπορεί να προσφέρει δημόσια αγαθά με την ίδια σχετική ευκολία που τα πρόσφερε κατά τις προηγούμενες δεκαετίες. Παρ’ όλα αυτά, όμως, οι πολιτικοί ηγέτες και τα μεγάλα παραδοσιακά κόμματα, παραμένοντας σε πελατειακή ακόμη λογική απέναντι στο εκλογικό σώμα, εξακολουθούν να υπόσχονται λύσεις και παροχές δηλαδή τις οποίες όμως είναι αδύνατον να εξυπηρετήσουν στη συνέχεια. Διότι, απλά, οι συνθήκες έχουν αλλάξει. Αυτή είναι μία πολύ σοβαρή αναντιστοιχία, που δημιουργεί και επιτείνει την κρίση εμπιστοσύνης και αντιπροσώπευσης. Η οικονομική κρίση είναι το ένα μεγάλο πρόβλημα, αλλά αναπτύσσονται παράλληλα και άλλα, τα οποία διαρκώς διογκώνονται, γίνονται απειλητικά, φοβίζουν και αποσταθεροποιούν τη μεσαία τάξη που αποτελούσε δομικά τον κεντρικό άξονα του πολιτικού και κοινωνικού συστήματος. Είναι η μαζική μετανάστευση, η τυφλή τρομοκρατία, το δέος το οποίο προκαλούν οι αγορές σε έναν κόσμο χωρίς σύνορα, κ.λπ., που έχουν οδηγήσει μεγάλα τμήματα των ψηφοφόρων στην απόλυτη αβεβαιότητα. Αυτός ο φόβος και η ανασφάλεια οδηγούν στα πολιτικά άκρα, στην άνοδο των εθνικιστικών κινημάτων, στην έξαρση του λαϊκισμού και του φασισμού, στην εξάπλωση του ευρωσκεπτικισμού.

Είναι χαρακτηριστικό ότι τα πιο παραδοσιακά κόμματα και, κυρίως, τα κόμματα του πολιτικού κέντρου χάνουν διαρκώς δυνάμεις. Ο συντηρητισμός και ο εθνικισμός αναπτύσσονται απειλώντας να γκρεμίσουν τα ιδεώδη της ανοικτής κοινωνίας και της δημοκρατίας στην Ευρώπη. Τρομακτική οπισθοδρόμηση, πολλές δεκαετίες πίσω. Θα ήταν λάθος, όμως, να μείνει κανείς μόνο στην πιο εύκολη ανάγνωση όσον αφορά τις αιτίες, την κρίση την οικονομική δηλαδή και την ανεργία, τη μείωση του κοινωνικού κράτους, την κρίση του έθνους-κράτους, τη γεωπολιτική ανακατάταξη, τη μετανάστευση, το προσφυγικό πρόβλημα, κ.λπ., εάν δεν συμπεριλάβει στον πυρήνα και το τεράστιο έλλειμμα πολιτικών ηγετών, ειδικότερα στην Ευρώπη. Ηγετών μεγάλου πολιτικού διαμετρήματος, οι οποίοι θα επιδείξουν γενναιότητα αποφάσεων και, κυρίως, θα εμπνεύσουν τους λαούς για το μέλλον, για το αύριο που οι ίδιοι θα πρέπει να χτίσουν με τις δικές τους δυνάμεις. Πολιτικών προσωπικοτήτων που θα έχουν την ειλικρίνεια και τη δύναμη να εξηγήσουν τις συγκλονιστικές αλλαγές που σημειώνονται σήμερα στην καρδιά και στο εποικοδόμημα των κοινωνιών, παγκοσμίως, στη βάση των νέων εντελώς δεδομένων. Ηγέτες που θα κινητοποιήσουν δημιουργικά τις νέες γενιές, θα δείξουν τον δρόμο καταπολεμώντας τα επικίνδυνα άκρα της πολιτικής, το τέλμα και την ανασφάλεια.