ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Οι ευρωπαϊκές τράπεζες δεν δανείζουν

Οι ευρωπαϊκές τράπεζες δεν δανείζουν

Από τον Ιούνιο του 2014 η ΕΚΤ έχει αρχίσει να χρεώνει τις εμπορικές τράπεζες που επιλέγουν να τοποθετήσουν τα χρήματά τους στην κεντρική τράπεζα. Στόχος του μέτρου είναι να τις ενθαρρύνει να αυξήσουν τον δανεισμό προς τη λεγόμενη πραγματική οικονομία, δηλαδή προς επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Η αύξηση του τραπεζικού δανεισμού συνδέεται με την αύξηση των επενδύσεων και συνήθως οδηγεί σε αύξηση της παραγωγής και της απασχόλησης. Δυστυχώς, μέχρι σήμερα το μέτρο των αρνητικών επιτοκίων για τις καταθέσεις των τραπεζών δεν έχει αποδώσει τα αναμενόμενα.

Χρεώσεις

Από τον Ιούνιο του 2014, οπότε και η ΕΚΤ είχε αρχίσει να χρεώνει τις τράπεζες με 0,1% για τις καταθέσεις τους, αυτές έχουν εξαπλασιαστεί. Αντιθέτως, ο δανεισμός προς νοικοκυριά και επιχειρήσεις έχει αυξηθεί ελάχιστα. Από τα 646 δισ. ευρώ που έχουν προσθέσει οι τράπεζες στα περιουσιακά τους στοιχεία στο μεσοδιάστημα, το 85% το έχουν τοποθετήσει στα θησαυροφυλάκια της κεντρικής τράπεζας στη Φρανκφούρτη. Βασικός λόγος για τον οποίον οι τράπεζες προτιμούν να πληρώνουν την ΕΚΤ για να φυλάσσει τα χρήματά τους είναι η έλλειψη ζήτησης για δάνεια. Με τη σειρά της η έλλειψη ζήτησης οφείλεται κατά κύριο λόγο στο ότι η οικονομία της Ευρωζώνης εξακολουθεί να είναι αδύναμη μετά τη διπλή ύφεση της περιόδου 2009-2013 και την κρίση δημοσίου χρέους. Εξίσου σημαντικοί λόγοι ώστε οι τράπεζες να μη δανείζουν την πραγματική οικονομία είναι τα χαμηλά επίπεδα κεφαλαιοποίησής τους και το μεγάλο ύψος των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Αυτά ανέρχονταν στα τέλη του 2014 σχεδόν στο ένα τρισ. ευρώ, σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Τραπεζικής Αρχής (EBA). Στις 10 Μαρτίου η ΕΚΤ μείωσε ακόμη περισσότερο, στο -0,4%, το επιτόκιο καταθέσεων για τράπεζες και εξήγγειλε τέσσερα νέα προγράμματα μακροπρόθεσμου δανεισμού προς τις τράπεζες (TLTRO). Τα νέα δάνεια θα χορηγούνται από τον Ιούνιο, αρχικά με μηδενικό επιτόκιο δανεισμού, ενώ αν οι τράπεζες αποδείξουν ότι έχουν δανείσει τα χρήματα σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά, τότε η ΕΚΤ θα τις πληρώνει μέχρι και 0,4%. Με λίγα λόγια, τόσο μεγάλη είναι η αγωνία της ΕΚΤ να αυξήσει τον τραπεζικό δανεισμό ώστε θα πληρώνει τις τράπεζες αρκεί αυτές να δανείζουν τα χρήματα που θα παίρνουν από τη Φρανκφούρτη. «Δεν έχουν επαρκή κερδοφορία για να αυξήσουν σημαντικά τον δανεισμό. Οπότε ακόμη και το αρνητικό επιτόκιο με το οποίο θα δανείζονται από την ΕΚΤ πιθανότατα δεν θα βοηθήσει πολύ», σχολιάζει στο Bloomberg ο κ. Γιαν Σίλντμπαχ, επικεφαλής αναλυτής τραπεζικών και χρηματοπιστωτικών αγορών της Deutsche Bank. «Δεν είναι το πρόβλημα η έλλειψη ρευστότητας, ούτε το κόστος της χρηματοδότησης», συμπληρώνει.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΚΤ το ύψος των δανείων προς νοικοκυριά και μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις (εξαιρουμένων των στεγαστικών δανείων) έχει παραμένει σχεδόν σταθερό στα 6,8 τρισ. ευρώ από τον Ιούνιο του 2014. «Φαίνεται ότι η ΕΚΤ απλώς προσπαθεί να σταματήσει την αιμορραγία», λέει η κ. Σίλβια Μέρλερ, επιστημονική συνεργάτις του οικονομικού ερευνητικού κέντρου Bruegel στις Βρυξέλλες. «Είχαν προσπαθήσει να κάνουν το ίδιο και με τα προηγούμενα προγράμματα ρευστότητας (LTRO). Δεν έχουν καταφέρει να αυξήσουν τη χορήγηση πιστώσεων, αλλά τουλάχιστον έχουν καταφέρει να σταματήσουν την πιστωτική συρρίκνωση».

Η Κύπρος δεν έχει ανάγκη το QE της ΕΚΤ

Από την 1η Απριλίου η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα σταματήσει να αγοράζει κυπριακά κρατικά ομόλογα στο πλαίσιο της πολιτικής της ποσοτικής χαλάρωσης. Ο λόγος είναι ότι η Κύπρος ολοκλήρωσε το πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής, δηλαδή το μνημόνιο, χάρη στο οποίο η ΕΚΤ αγόραζε τα κυπριακά ομόλογα παρά το γεγονός ότι δεν ανήκουν στη λεγόμενη επενδυτική βαθμίδα. Ενας από τους (πολλούς) όρους που έχει συντάξει η ΕΚΤ για την ποσοτική χαλάρωση είναι ότι επιτρέπεται να αγοράζει κρατικά ομόλογα μόνο όταν αυτά βαθμολογούνται από έναν τουλάχιστον από τους τέσσερις οίκους πιστοληπτικής αξιολόγησης στην επενδυτική βαθμίδα. Στην περίπτωση της Κύπρου αυτό δεν ισχύει, αφού και οι τέσσερις οίκοι τα βαθμολογούν ως ανήκοντα στη λεγόμενη κερδοσκοπική βαθμίδα ή αλλιώς «σκουπίδια» στην αργκό των αγορών. Από τις 9 Μαρτίου του 2015 μέχρι τις 29 Φεβρουαρίου 2016 η ΕΚΤ είχε αγοράσει κρατικά ομόλογα της Κύπρου ύψους 285 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο της ποσοτικής χαλάρωσης.