ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Ενιαίο μισθολόγιο. Δίκαιο μισθολόγιο;

Νέες περικοπές μισθών κρέμονται πάνω από τα κεφάλια «ευνοημένων» δημοσίων υπαλλήλων. Ηδη μέσα στην περασμένη εβδομάδα η τρόικα ζήτησε 20% περαιτέρω μείωση στους μισθούς των ΔΕΚΟ. Παράλληλα, ο κ. Ραγκούσης επιβεβαίωσε την κατάργηση των ειδικών μισθολογίων που αφορούν 15 κατηγορίες υπαλλήλων (γιατροί, δικαστικοί, διπλωματικοί, ακαδημαϊκοί κ. ά.), με ανακατανομές βασικών μισθών και επιδομάτων προς όφελος των χαμηλόμισθων. Ολα αυτά συμβαίνουν εν μέσω αποκαλύψεων πως ορισμένες ΔΕΚΟ αποφεύγουν με διάφορα τεχνάσματα να εφαρμόσουν το υπάρχον πρόγραμμα περικοπών, ενώ νέα έκθεση του υπουργείου Εσωτερικών προβάλλει τρανταχτές αδικίες στο ευρύτερο μισθολογικό σύστημα του Δημοσίου.

Σε κάθε ευκαιρία, η κυβέρνηση τονίζει πως τα νέα μέτρα έχουν έντονο το στοιχείο της δικαιοσύνης. Το σύνθημα είναι: ίδιες αποδοχές για τα ίδια προσόντα. Πόσο άδικες είναι όμως οι αμοιβές του Δημοσίου; Υπάρχουν δύο τρόποι να απαντήσει κανείς αυτήν την ερώτηση. Ο πρώτος είναι να συγκρίνει τους μισθούς του Δημοσίου με αντίστοιχους μισθούς του ιδιωτικού τομέα, μετρώντας έτσι αδικίες εις βάρος του 70% του δυναμικού της χώρας που δεν εργάζεται στο Δημόσιο. Ο δεύτερος είναι να συγκρίνει αντίστοιχους μισθούς ανάμεσα σε διαφορετικούς κλάδους του Δημοσίου, μετρώντας αδικίες μέσα στο υπόλοιπο 30%. Δυστυχώς, τις διαφορές αυτές δεν τις γνωρίζει με ακρίβεια ούτε η ίδια η κυβέρνηση. Ακόμα και η έκθεση που πρόσφατα έδωσε στη δημοσιότητα ο κ. Ραγκούσης περιγραφικά αναλύει μόνο το ένα τρίτο των δημοσίων υπαλλήλων. Αναζητήσαμε απαντήσεις σε στοιχεία του 2007 από την Ερευνά Εργατικού Δυναμικού της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής. Μετά οικονομετρική ανάλυση προέκυψε ότι, πριν από την κρίση, ένας δημόσιος υπάλληλος αμειβόταν κατά μέσο όρο 12% περισσότερο από έναν ιδιωτικό υπάλληλο με τα ίδια ακριβώς χαρακτηριστικά (εκπαίδευση, προϋπηρεσία, οικογενειακή κατάσταση, τόπος διαμονής, αντικείμενο απασχόλησης κ. τ. λ.). Οι πιο κερδισμένοι ήταν οι υπάλληλοι των ΔΕΚΟ, οι οποίοι αμειβόταν 16% περισσότερο από ιδιωτικούς υπάλληλους με τα ίδια προσόντα. Ακολουθούν κατά σειρά οι εργαζόμενοι σε υπουργεία (14%), σε ΝΠΔΔ και οργανισμούς (11%), σε δημόσιες εταιρείες (10%), σε δημόσιες τράπεζες (7%), και στην Τοπική Αυτοδιοίκηση (6%).

Σύμφωνα με αυτά τα αποτελέσματα, οι περικοπές του 2010 (οριζόντιες μειώσεις 10% σε βασικούς μισθούς και περικοπές των επιδομάτων αδείας), κάλυψαν ήδη τη μέση διαφορά μεταξύ δημοσίων και ιδιωτικών μισθών. Επιπλέον, η αντιστοίχηση μισθών-προσόντων σε όλους τους κλάδους του Δημοσίου που μόλις αποφάσισε η κυβέρνηση, εάν εφαρμοστεί σωστά, τείνει να καλύψει ανισότητες μεταξύ δημοσίων υπαλλήλων. Ετσι, το μήνυμα της κυβέρνησης επιβεβαιώνεται: οι μέχρι τώρα περικοπές εξαλείφουν αδικίες που διατηρούνταν στην αγορά εργασίας για δεκαετίες. Από εδώ και στο εξής, όμως, το επιχείρημα της δικαιοσύνης δεν μπορεί να συνοδεύει περαιτέρω περικοπές. Νέες μειώσεις στους μισθούς του Δημοσίου θα αντιστρέψουν τις ανισότητες που υπήρχαν στο παρελθόν και θα αποσκοπούν ξεκάθαρα σε μείωση του δημοσίου χρέους. Και το σημαντικότερο, θα οδηγήσουν πιθανώς σε συμπίεση των μισθών και στον ιδιωτικό τομέα, καθιστώντας τη χώρα όλο και περισσότερο μια οικονομία «χαμηλού κόστους» και χαμηλής παραγωγικότητας.

* Η δρ Ρεβέκκα Χριστοπούλου είναι ειδική ερευνήτρια στο Κολέγιο Ανθρώπινης Οικολογίας του Πανεπιστημίου Cornell. Ο δρ Βασίλης Μοναστηριώτης είναι επίκουρος καθηγητής στο Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο της Οικονομικής Σχολής του Λονδίνου και ερευνητής του Ελληνικού Παρατηρητηρίου του LSE.