ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Οι «κάνουλες» είναι ανοιχτές αλλά η «δεξαμενή» είναι άδεια, λένε οι τράπεζες

Επιστολές προς τις διοικήσεις των τραπεζών, σχετικά με το πρόγραμμα ενίσχυσης των τραπεζών, απέστειλε χθες ο υπουργός Οικονομικών, Γιώργος Παπακωνσταντίνου σε συνέχεια των αντιδράσεων που σημειώθηκαν την προηγούμενη εβδομάδα στο υπουργικό συμβούλιο για την αναποτελεσματική χρηματοδότηση της οικονομίας από το τραπεζικό σύστημα. Με την επιστολή του ζητεί αναλυτική παρουσίαση του τρόπου αξιοποίησης των μορφών ενίσχυσης που έχει λάβει κάθε τράπεζα και ειδικότερα του τρόπου με τον οποίο αυτό αντανακλάται στα μεγέθη της πραγματικής οικονομίας, προκειμένου να διασφαλιστεί η ορθή και αποτελεσματική εφαρμογή του προγράμματος ενίσχυσης, ώστε η δημιουργούμενη ρευστότητα να χρησιμοποιηθεί προς όφελος των καταθετών, των δανειοληπτών και γενικότερα της ελληνικής οικονομίας. Παράλληλα, ο υπουργός με τις επιστολές ενημερώνει τις διοικήσεις των τραπεζών για την επέκταση των εγγυήσεων του Δημοσίου κατά 30 δισ. ευρώ.

Απο την πλευρά τους στελέχη τραπεζών χαρακτηρίζουν τις αιτιάσεις περί μη διοχέτευσης ρευστότητας ως εκτός πραγματικότητας. Οι «κάνουλες» είναι ανοιχτές αλλά η «δεξαμενή» είναι άδεια, σημειώνουν χαρακτηριστικά. Τονίζουν ότι παρά τη βύθιση της οικονομίας κατά -4,5% το 2010, οι χορηγήσεις αυξήθηκαν κατά 3,1% και ανήλθαν στο τέλος του 2010 στα 257,9 δισ. ευρώ. Ωστόσο, η εικόνα διαρκώς επιδεινώνεται: η ροή των νέων δανείων περιορίζεται, καθώς η δημοσιονομική κρίση, μήνα με τον μήνα εξασθενίζει τις αντοχές των τραπεζών και φέρνει πιο κοντό το φάσμα της πιστωτικής ασφυξίας, η οποία μπορεί να επιτείνει ακόμα περισσότερο την ένταση της ύφεσης, οδηγώντας την οικονομία σε φαύλο κύκλο. Με τις αγορές να παραμένουν ερμητικά κλειστές για την ανάληψη ελληνικού κινδύνου και τις καταθέσεις να μειώνονται σταθερά, η μεγάλη αγωνία των διοικήσεων και του ευρωσυστήματος είναι η αποτροπή ατυχήματος ρευστότητας που θα μπορούσε να έχει συστημικές επιπτώσεις. Υπογραμμίζεται ότι τους τελευταίους μήνες, η σταθερότητα των εγχωρίων τραπεζών εξασφαλίζεται με την άπλετη ρευστότητα που παρέχει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ). Ωστόσο, η ρευστότητα αυτή χορηγείται για τη διασφάλιση των καταθετών και όχι για τη δημιουργία νέων δανείων. Αν οι τράπεζες δεν μπορέσουν να αντλήσουν οι ίδιες κεφάλαια από τις αγορές -κάτι που είναι αδύνατο όσο οι αγορές είναι κλειστές για τη χώρα- η κουβέντα περί ομαλοποίησης της χρηματοδότησης προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις δεν έχει νόημα, τονίζει επιτελικό στέλεχος τράπεζας. Αλλωστε, με την οικονομία να βυθίζεται στην ύφεση, μεγάλη είναι η πτώση της ζήτησης. Σύμφωνα με στοιχεία των τραπεζών, την τελευταία διετία οι αιτήσεις για νέα δάνεια καταγράφουν πτώση κατά 40%. Εν πολλοίς τους τελευταίους μήνες οι επενδύσεις έχουν παγώσει, η αξιοποίηση της περιουσίας του Δημοσίου παραμένει ζήτημα ταμπού, ενώ οι όποιες διστακτικές προσπάθειες του ιδιωτικού τομέα σκοντάφτουν στην αναποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης. Επιπλέον, οι τράπεζες έχουν διαθέσει κεφάλαια άνω των 10 δισ. ευρώ τη διετία 2009-2010 για την αντιμετώπιση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Το παράδοξο είναι ότι η ρευστότητα των 30 δισ. στα οποία αναφέρεται η επιστολή του κ. Παπακωνσταντίνου δίνεται στις τράπεζες υπό την προϋπόθεση ότι θα προχωρήσουν σε απομόχλευση των ισολογισμών με μείωση δανείων και πωλήσεις θυγατρικών. Οπως προβλέπει το «τραπεζικό μνημόνιο», οι τράπεζες θα εξασφαλίζουν την αναγκαία ρευστότητα μόνο αν προχωρούν στις δράσεις που έχουν δεσμευτεί στο πλαίσιο των σχεδίων χρηματοδότησης που θα καταθέσουν μέχρι τα μέσα Απριλίου. Το ζητούμενο, όπως τονίζει το ΔΝΤ, είναι η μείωση των δανείων να γίνει σταδιακά ώστε να μη δημιουργηθεί σοκ στην οικονομία.