ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Οι κρατικές εγγυήσεις στις τράπεζες έφεραν έσοδα άνω των 4 δισ. στον προϋπολογισμό

Οι κρατικές εγγυήσεις στις τράπεζες έφεραν έσοδα άνω των 4 δισ. στον προϋπολογισμό

Εσοδα υψηλότερα των 4 δισ. ευρώ έχει καταγράψει ο κρατικός προϋπολογισμός από το 2008 έως και τώρα, επωφελούμενος από τη στήριξη που παρέχει το κράτος στις ελληνικές τράπεζες στο διάστημα αυτό. Πρόκειται για μερίσματα, προμήθειες και αμοιβές που έχουν καταβάλει οι εγχώριες τράπεζες στο Ελληνικό Δημόσιο ως αντάλλαγμα στη βοήθεια που τους έχει δοθεί από την πολιτεία τόσο σε ρευστότητα όσο και σε κεφάλαια. Η κρατική βοήθεια στις τράπεζες χορηγήθηκε από το 2008 με σκοπό την άμβλυνση των επιπτώσεων της διεθνούς χρηματοπιστωτικής κρίσης. Ασφαλώς δεν είχε σκοπό να αποφέρει κέρδη στον κρατικό προϋπολογισμό, ωστόσο το ποσό των 4 δισ. ευρώ έχει στηρίξει τα έσοδα του προϋπολογισμού. Μάλιστα, η έκθεση της Κομισιόν που συνοδεύει το επικαιροποιημένο Μνημόνιο αναφέρει ότι τα έσοδα του κράτους από τις τράπεζες ήταν ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που οδήγησαν στην επίτευξη των εσόδων του προϋπολογισμού και στη δημιουργία του πρωτογενούς πλεονάσματος.

Αξίζει να σημειωθεί ότι σύμφωνα με παράγοντες του οικονομικού επιτελείου, από το 2008 και τον νόμο Αλογοσκούφη που ξεκίνησε το Δημόσιο να στηρίζει τις ελληνικές τράπεζες, η βοήθεια σε ρευστότητα ξεπέρασε ακόμα και τα 140 δισ. ευρώ –στο χειρότερο σημείο της κρίσης– και αφορούσε κυρίως στην παροχή εγγυήσεων του κράτους προς τις τράπεζες. Δεδομένου ότι έως σήμερα καμία εγγύηση δεν έχει καταπέσει και όλες εξυπηρετούνται από τις ίδιες τις τράπεζες, το κράτος έχει εισπράξει για τη στήριξή του άνω των 4 δισ. ευρώ. Διευκρινίζεται ότι οι εγγυήσεις ύψους 140 δισ. ευρώ δεν αποτέλεσαν ρευστότητα του Ελληνικού Δημοσίου που διοχετεύθηκε στις τράπεζες, αλλά μια γραπτή εγγύηση του Δημοσίου με βάση την οποία οι τράπεζες αντλούσαν ρευστότητα από την ΕΚΤ. Ετσι, με τη ρευστότητα του ευρωσυστήματος αντιμετωπίστηκε η μεγάλη εκροή καταθέσεων κατά τη διάρκεια της κρίσης και ο αποκλεισμός των εγχώριων τραπεζών από τις διεθνείς χρηματαγορές.

Με βάση τα στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών, στο πρώτο τρίμηνο του 2014 το ποσό των εγγυήσεων από το ζενίθ των 140 δισ. ευρώ έχει μειωθεί αισθητά και ανέρχεται πλέον στα 48,9 δισ. ευρώ, καθώς οι τράπεζες έχουν επιστρέψει στο Δημόσιο περί τα 90 δισ. ευρώ των εγγυήσεων που έχουν λάβει. Η εξέλιξη αυτή αντανακλά τη σημαντική βελτίωση των συνθηκών ρευστότητας. Επειτα από δύο χρόνια κυβερνητικής σταθερότητας καταγράφεται σημαντική ενίσχυση των καταθέσεων, ενώ οι πρόσφατες ομολογιακές εκδόσεις και αυξήσεις κεφαλαίου σφράγισαν την επιστροφή των τραπεζών στις διεθνείς αγορές χρήματος και κεφαλαίου.

Σημειώνεται ότι το Δημόσιο εκτός από ρευστότητα ενίσχυσε τις τράπεζες και με κεφάλαια. Αρχικά με την έκδοση προνομιούχων μετοχών (συνολικού ύψους 5 δισ. ευρώ) και αργότερα, μετά το PSI, με την ανακεφαλαιοποίηση (το συνολικό πακέτο ανέρχεται σε 50 δισ. ευρώ). Μετά τις αυξήσεις κεφαλαίου Alpha Bank και Πειραιώς έχουν αποπληρώσει τις προνομιούχες μετοχές, ενώ θα ακολουθήσει και η Εθνική Τράπεζα. Σε ό,τι αφορά την ανακεφαλαιοποίηση το Δημόσιο διέθεσε 39 δισ. ευρώ, ενώ τα 11 δισ. παραμένουν στο ταμείο του ΤΧΣ. Με βάση τα σημερινά δεδομένα, το Δημόσιο θα ανακτήσει –και μάλιστα με μικρό κέρδος– το σύνολο των κεφαλαίων που διέθεσε στην Alpha (περίπου 4 δισ.) και στην Πειραιώς (6,5 δισ. ευρώ), ενώ η τρέχουσα αξία της συμμετοχής του στην Eurobank διαμορφώνεται στα 2 δισ. ευρώ και στην Εθνική Τράπεζα ξεπερνά τα 4 δισ. ευρώ. Ετσι, αν οι συνθήκες στην αγορά παραμείνουν θετικές τότε το Δημόσιο θα ανακτήσει το μεγαλύτερο μέρος των κεφαλαίων που διέθεσε για την κεφαλαιακή ενίσχυση των τραπεζών. Στο Μνημόνιο πάντως έχουν εγγραφεί έσοδα μόνον 16 δισ. από τα 39 δισ. ευρώ.