ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Το «αραβικό χαλιφάτο» της Αθήνας

prigkipas-aloualint-2
s11_110514_arab

Για «αραβικό χαλιφάτο» στην Αθήνα κάνουν πλέον λόγο, με σκωπτική διάθεση, οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ των ξένων επενδύσεων. Αφορμή στάθηκε η επίσκεψη, αυτή την εβδομάδα, στην Αθήνα του Σαουδάραβα πρίγκιπα Αλ Ουαλίντ μπιν Ταλάλ μπιν Αμπντουλαζίζ Αλ Σαούντ, ο οποίος συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό και δήλωσε πως ενδιαφέρεται να επενδύσει στον τουριστικό κλάδο. Ειδικότερα φέρεται να διεκδικεί με τη Four Seasons, συμφερόντων του, το μάνατζμεντ του Αστέρα.

Μία μέρα μετά, ο υπουργός Εξωτερικών των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ), σεΐχης Αμπντάλα μπιν Ζαγέντ Αλ Ναγιάν, υπέγραψε με την ελληνική κυβέρνηση διακρατική συμφωνία για Αμοιβαία Προστασία των Επενδύσεων, διατυπώνοντας επισήμως την πρόθεση των Εμιράτων για νέες κινήσεις. Αυτές οι εξελίξεις αποτελούν μέρος μόνον του παζλ των αραβικών επενδύσεων που έχουν δρομολογηθεί και προέρχονται τόσο από τη Σαουδική Αραβία και τα Εμιράτα όσο και από το Κατάρ, το Κουβέιτ και το Ντουμπάι. Επενδύσεις στην ενέργεια, στο real estate, στις τράπεζες, αλλά και στα τρόφιμα και στον τουρισμό.

Από τα ΗΑΕ, άλλωστε, προέρχονται και οι επενδυτές που τοποθετήθηκαν στον Αστέρα Βουλιαγμένης αλλά και στο Ελληνικό. Ως γνωστόν, στο σχήμα που απέκτησε τον Αστέρα, έναντι 400 εκατ. ευρώ, συμμετέχει η Abu Dhabi Investment Authority, δηλαδή το κρατικό επενδυτικό όχημα του εμιράτου με υπό διαχείριση κεφάλαια περί τα 630 δισ. δολάρια. Στον Αστέρα, όμως, συμμετοχή έχουν και άλλοι Αραβες, όπως το Public Institution for Social Security State of Kuwait, που είναι το κρατικό ασφαλιστικό ταμείο του Κουβέιτ. Στο δε σχήμα για το Ελληνικό, με τη Lamda Development συντάχθηκε η Al Maabar, ο βραχίονας του κρατικού επενδυτικού οχήματος του Αμπου Ντάμπι, που ειδικεύεται στα ακίνητα.

Από το Κουβέιτ ξεκινούν επίσης επενδύσεις που δρομολογήθηκαν τον Ιανουάριο στο επιχειρηματικό Forum που έγινε εκεί, παρουσία δεκάδων Ελλήνων επιχειρηματιών, για τομείς όπως η ενέργεια, τα τρόφιμα και οι κατασκευές. Οι Kuwait Investment Authority, Kuwait Petroleum Corporation και Kuwait Travel and Tourism Agencies Association έχουν ήδη ξεκινήσει να εξετάζουν business plan που τους κατατέθηκαν σύμφωνα με ελληνικούς επιχειρηματικούς κύκλους.

Νέες επενδύσεις, αυτή τη φορά στα τρόφιμα, αναμένονται από τον αραβικό κόσμο άμεσα. Ηδη η Al Dahra Agricultural Spain, από το Αμπου Ντάμπι, έχει μπει στους Μύλους Λούλη, ενώ ο σαουδαραβικός όμιλος Olayan, που εδρεύει στη Γλυφάδα, αποτελεί εδώ και λίγα χρόνια βασικό μέτοχο της Chipita, που αναπτύσσεται πλέον στο εξωτερικό. Η οικογένεια Olayan έχει τοποθετηθεί και στην Global Finance, αλλά και σε ακίνητα και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας εντός των ελληνικών ορίων.

Την ίδια ώρα, στο μετοχικό κεφάλαιο της αλυσίδας Aquis Hotels & Resorts, που διαχειρίζεται δεκάδες ελληνικά ξενοδοχεία, φέρεται να συμμετέχει ο σεΐχης του Αμπου Ντάμπι, Sheikh Tahnoon Bin Saeed Al Nahayan, ενώ μεγάλη είναι ασφαλώς και η επενδυτική δραστηριότητα από το Κατάρ, που διερευνά ελληνικά projects που συνδέονται με το υγροποιημένο φυσικό αέριο, ακίνητα και επενδύσεις χαρτοφυλακίου. Προ ολίγων μηνών, η Qatar Petroleum International μπήκε με ποσοστό 25% έναντι 58 εκατ. δολ. στο μετοχικό κεφάλαιο της μονάδας ηλεκτροπαραγωγής ΗΡΩΝ ΙΙ. Στελέχη της που βρέθηκαν πρόσφατα στην Αθήνα αποκάλυψαν επίσης στην «Κ» ότι το Κατάρ επιχειρεί να εκμεταλλευθεί τις προοπτικές για διεθνή διαφοροποίηση μέσα από έργα και επενδύσεις στον κλάδο της ενέργειας, κυρίως δε σε έργα υποδομής LNG. Μεταξύ αυτών φέρεται να είναι και το σχετικό project της ΔΕΠΑ στην Καβάλα.

Γενικότερα, το ενδιαφέρον του Κατάρ για ελληνικά assets είναι έντονο και έμπρακτο. Πρόσφατα, συμφέροντα που συνδέονται με τη βασιλική οικογένεια του Κατάρ εξαγόρασαν ιστορικό ξενοδοχείο στην Κέρκυρα μέσω ολλανδικού επενδυτικού σχήματος, ενώ η βασιλική οικογένεια αγόρασε στο σύμπλεγμα των Εχινάδων, στο Ιόνιο, το νησί Οξιά, καθώς και γειτονικές νησίδες. Επιπλέον, πολύ καλά πληροφορημένες πηγές αναφέρουν πως διατηρεί μεγάλο ενδιαφέρον και για το ακίνητο των 83 στρεμμάτων της Εκκλησίας δίπλα στον Αστέρα Βουλιαγμένης.

Τέλος, το πλούσιο σε υδρογονάνθρακες αραβικό κρατίδιο διαθέτει θέση και στο μετοχικό κεφάλαιο της Alpha Bank, ήδη από το 2008, την οποία φέρεται να στήριξε εμπράκτως και κατά τις πρόσφατες αυξήσεις κεφαλαίου. Funds από το Ντουμπάι συμμετείχαν επίσης στις αυξήσεις κεφαλαίου σχεδόν όλων των ελληνικών τραπεζών.

Τι σχεδιάζουν οι κινεζικές τράπεζες

Την ενδυνάμωση της παρουσίας τους στην Ελλάδα δρομολογούν μεγαλες κινεζικές τράπεζες που ανοίγονται πλέον σε νέους τομείς, πέρα από τις χρηματοδοτήσεις νεότευκτων ποντοπόρων πλοίων, ελληνικών συμφερόντων, σε κινεζικά ναυπηγεία. Ειδικότερα, δρομολογείται η συμμετοχή τους σε μεγάλα κινεζικού ενδιαφέροντος projects, όπως είναι η νέα επένδυση της Cosco στον προβλήτα ΙΙΙ, η χρηματοδότηση της υποψηφιότητάς της για την εξαγορά του 67% του ΟΛΠ ή η συμμετοχή κινεζικών επιχειρήσεων σε έργα όπως οι ελληνικές σιδηροδρομικές υποδομές ή το νέο αεροδρόμιο Ηρακλείου, εφόσον βέβαια ευοδωθούν οι κινεζικές υποψηφιότητες.

Ακόμα πιθανολογούνται χρηματοδοτήσεις και σε νέα έργα στον τομέα της μεταποίησης και ειδικότερα στα business plans επιχειρήσεων όπως η ZTE Corporation, για δημιουργία γραμμών συναρμολόγησης στην Ελλάδα. Το θέμα αναμένεται να συζητηθεί και κατά τη σχεδιαζόμενη επίσκεψη του Κινέζου πρωθυπουργού Λι Κεκιάνγκ στην Αθήνα, στις αρχές Ιουνίου, οπότε και θα συναντηθεί και με τον κ. Αντώνη Σαμαρά.

Στην Αθήνα βρίσκεται από το 2010 η China Development Bank, εκ των χρηματοδοτών της Cosco στον Πειραιά, που συνεργάζεται με την ελληνική XRTC. Παρούσα είναι και η ExIm Bank, συνήθως σε συνεργασία με ξένες τράπεζες, ενώ πλέον δρομολογείται σύμφωνα με πληροφορίες και η έλευση της Bank Of China. Η προσέλκυση κινεζικών τραπεζών έχει επιδιωχθεί και σε κορυφαίο διακρατικό επίπεδο κατά τις διπλωματικές επαφές των δύο χωρών, όπως η περυσινή επίσκεψη του πρωθυπουργού στο Πεκίνο.

Απόβαση μεγάλων αμερικανικών funds

Μεγάλα αμερικανικά, και όχι μόνον, private equity funds, καθώς και hedge funds, κρατικά επενδυτικά ταμεία και μονάδες wealth management ξένων και ελληνικών τραπεζών, είναι οι βασικοί επενδυτές χαρτοφυλακίου στην Ελλάδα το τελευταίο δίμηνο. Περίοδος κατά την οποία έχουν συγκεντρωθεί, ούτε λίγο ούτε πολύ, περί τα 12 δισ. ευρώ για τις αυξήσεις κεφαλαίου των ελληνικών τραπεζών, τις ομολογιακές τους εκδόσεις και το ελληνικό κρατικό 5ετές ομόλογο, όπως και τις ομολογιακές εκδόσεις ελληνικών επιχειρήσεων.

Στο ρόστερ των ξένων επενδυτών ξεχωρίζει η Fairfax Financial, που έχει τοποθετήσει, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, άνω του ενός δισ. ευρώ κεφάλαια, συμπεριλαμβανομένων των θέσεών της στη Eurobank, τη Eurobank Properties, τη Μυτιληναίος και τα Praktiker. Η Fairfax Financial μαζί με τις γνώριμες από παλιά στην ελληνική χρηματιστηριακή αγορά Fidelity και Capital Group, όπως και τον Αμερικανό μεγαλοεπενδυτή Wilbur Ross και δύο ακόμα καναδικά funds, τα Brookfield και Mackenzie, είναι οι νέοι βασικοί μέτοχοι της Eurobank, καθώς κάλυψαν με 1,3 δισ. ευρώ το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης κεφαλαίου.

Στις τράπεζες αλλά και στο μετοχικό κεφάλαιο άλλων ελληνικών εισηγμένων, όπως η ΓΕΚ-ΤΕΡΝΑ, έχει τοποθετηθεί μαζικά και η York Capital, του James G. Dinan, που ξεκίνησε την ελληνική της «εκστρατεία» σε κοινοπραξία με την εισηγμένη στο NYSE ναυτιλιακή Costamare, συμφερόντων του ομίλου Κωσταντακόπουλου.

Το μοντέλο της αρχικής τοποθέτησης στη ναυτιλία και μετά σε εισηγμένες και ειδικότερα στις τράπεζες ακολούθησε και το Blackstone Group, του Stephen A. Schwarzman, που έχει συστήσει κοινοπραξία στη ναυτιλία, ύψους 700 εκατ. δολ. με την ελληνική ναυτιλιακή Eletson. Επενδύσεις που σύμφωνα με εκτιμήσεις τους, εξοικείωσαν με την ελληνική πραγματικότητα και οικοδόμησαν σχέσεις που προήγαγαν τις επενδύσεις στην Ελλάδα εν γένει. Οι σχέσεις αυτές καλλιεργήθηκαν ακόμα και με τον Ελληνα πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά κατά τις επισκέψεις του στη Νέα Υόρκη το περασμένο έτος.

Ομως η λίστα των μεγάλων ξένων επενδυτών που αγοράζουν Ελλάδα δεν σταματάει εδώ. Περιλαμβάνει και τον John Paulson, του οποίου το hedge fund Paulson & Co, με κεφάλαια ύψους 24 δισ. δολ., έχει τοποθετηθεί, με αυξημένη βαρύτητα κατά δήλωσή του, σε μετοχές ελληνικών τραπεζών και συγκεκριμένα των Alpha Bank και της Τράπεζας Πειραιώς.

Ακόμα το «παρών» στις αυξήσεις κεφαλαίου των ελληνικών τραπεζών έδωσαν και η Pimco, η Schroders, η JP Morgan Asset Management, η Wellington Management, η Tempelton, η Moore Capital και η BlackRock. Ομως δεν ήταν μόνον hedge funds και μεγάλοι ιδιώτες θεσμικοί διαχειριστές κεφαλαίων, όπως οι παραπάνω, οι μόνοι παίκτες στην επενδυτική αυτή φρενίτιδα του τελευταίου διαστήματος.

Στην Ελλάδα μπήκαν, σύμφωνα με τραπεζικούς κύκλους, και κρατικά επενδυτικά ταμεία, όπως της Νορβηγίας, του Ντουμπάι, του Αμπου Ντάμπι και της Σιγκαπούρης. Λίγο νωρίτερα, από τις τράπεζες το ελληνικό Δημόσιο άντλησε 3 δισ. ευρώ σε μία 5ετή ομολογιακή έκδοση που συγκέντρωσε αθροιστικά προσφορές της τάξης των 20 δισ. ευρώ. Ο Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ) έκανε γνωστό πως η ζήτηση προήλθε από το real money, δηλαδή από επενδυτές χωρίς μόχλευση και με μακροπρόθεσμο επενδυτικό ορίζοντα, όπερ σημαίνει από πραγματικά κεφάλαια και όχι δανεικά. Περίπου το 31% των ομολόγων αγοράστηκε από την Ευρώπη, εξαιρουμένου του Ηνωμένου Βασιλείου, ενώ ένα άλλο 47% από τη Βρετανία, όπου όμως έχουν την ευρωπαϊκή τους έδρα και οι μεγάλες αμερικανικές τράπεζες και οι θεσμικοί επενδυτές. Αλλο 15% είχε προέλευση εκτός ΗΠΑ και Ευρώπης, ενώ μόνον το 7% της έκδοσης διατέθηκε σε επενδυτές στην Ελλάδα. Μεταξύ των παραπάνω επενδυτών περιλαμβάνονται θεσμικοί διαχειριστές κεφαλαίων, ασφαλιστικές εταιρείες, συνταξιοδοτικά ταμεία και τράπεζες και άλλοι επενδυτές. Σε hedge funds κατευθύνθηκε περίπου το 33% έκδοσης και σε τράπεζες το 14%.

Στην αγορά ακούγονται και πολλά ακόμα ονόματα που έχουν μπει σε μετοχές και ομόλογα το τελευταίο διάστημα. Μεταξύ αυτών και οι Lazard Asset Management, Blue Crest Capital, Eagle Vale Capital, Emso Partners (θυγατρική της Citigroup), King Street Capital, NWI Management, Openhaimer, OFR Capital και BTG Punctual.