ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Χωρίς βαπόρια σκουριάζει η «ζώνη» της ζωής

Χωρίς βαπόρια σκουριάζει η «ζώνη» της ζωής

Γ. Λαγουδάκος ή Γ. Λαγουδάκης; Μόνο ένα… φωνήεν κάνει τη διαφορά ανάμεσα στον υποψήφιο δήμαρχο της Ν.Δ. από τον υποψήφιο του ΣΥΡΙΖΑ για την πόλη του Περάματος στον Πειραιά. Ενα «α» ή ένα «η». Τουλάχιστον φαινομενικά. Διότι και οι δύο υποψήφιοι έχουν να απαριθμήσουν αρκετά επιχειρήματα που επιβεβαιώνουν τις διαφορές τους. Κι άλλοι, όπως ο φερόμενος ως ανεξάρτητος υποψήφιος δήμαρχος, ιατρός-κλινικάρχης Δ. Θεοδωρολέας, με πατρογονικές αναφορές στους πρώτους ηττημένους του Εμφυλίου που αναζήτησαν μεταπολεμικά στο Πέραμα το ξεκίνημα μιας νέας ζωής, θα σπεύσει να σημειώσει σε άρθρο του λίγες ημέρες πριν από τις εκλογές πως οι παλιές ιστορικές διαφορές που έθεταν και τις διαχωριστικές γραμμές στην πόλη του Περάματος σήμερα δεν υπάρχουν: «Το δίλημμα Αριστερά – Δεξιά είναι ψευτοδίλημμα», λέει. Τι νόημα, όμως, έχουν οι συγκλίσεις και οι διαφορές σε μια περιοχή που έχει υποστεί όσο λίγες το τίμημα της κρίσης με αποτέλεσμα το ποσοστό ανεργίας να είναι πάνω από 50% και να φτάνει το 95% μεταξύ των εργαζομένων της ναυπηγοεπισκευαστικής ζώνης;

Η αλήθεια είναι ότι όποιος επισκεφθεί σήμερα την περιοχή του Περάματος, μια από τις φτωχότερες και υπερδανεισμένες της χώρας, θα ψάξει πολύ για να βρει κάτι από την πόλη που σε περιόδους αιχμής απασχολούσε έως και 10.000 εργαζομένους και εξαιρετικά καλούς τεχνίτες σε επισκευές και μετασκευές πλοίων. Η απαξίωση της τοπικής οικονομίας των μικρών αλλά τόσο σημαντικών ναυπηγικών επιχειρήσεων -όπως η τότε ΝΑΥΣΙ – εξαφάνισε και τις διαχωριστικές γραμμές που γεννούσαν σφοδρές αντιπαραθέσεις με επίδικο το ποιος θα ορίζει τα ημερομίσθια. Απλώς, τώρα δεν υπάρχουν ημερομίσθια. Κι αυτό το χάσμα κάνει τις εγκαταστάσεις της Cosco από το λιμάνι του Πειραιά να μοιάζουν άπιαστο όνειρο.

Πριν από δύο δεκαετίες, στην πόλη υπήρχε ένας οικονομικός κορμός, η ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη, γύρω από την οποία ήταν συγκροτημένη η τοπική κοινωνία, οι συνθέσεις και οι διαφορές της. Ηταν τα χρήματα που έμπαιναν στο σπίτι, το φροντιστήριο, το χαρτζιλίκι. Γύρω από αυτήν την οικονομική δραστηριότητα διαμορφώνονταν και οι γραμμές των κομμάτων και των υποψηφίων, οι απόψεις ζωής, οι αντιπαραθέσεις. Ηταν οι συνεχείς εκκλήσεις των μικρών μονάδων για το εργατικό κόστος που τους οδηγούσε σε κλείσιμο αλλά και οι διεκδικήσεις των σωματείων για συνθήκες εργασίας που έπρεπε να βελτιωθούν ώστε να μη θρηνεί η πόλη κάθε λίγο τους μεταλλεργάτες που έχαναν τη ζωή τους μέσα στις τρομακτικές δεξαμενές των πλοίων. Αλλά όταν επιτέλους βελτιώθηκαν οι εργασιακές συνθήκες, η ζώνη βρέθηκε στο άλλο άκρο. Υψηλά ημερομίσθια που δεν μπορούσαν να ανταγωνιστούν τις νέες αγορές και καθυστερημένες προσπάθειες στήριξης από την Πολιτεία, όταν η ελληνική αγορά είχε χάσει πια το συγκριτικό της πλεονέκτημα και ούτε το κράτος ούτε τα σωματεία ούτε οι τοπικοί άρχοντες ήθελαν να αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα μιας πόλης που κινδύνευε να μετατραπεί και πάλι σε χώρο ενός κοινωνικού περιθωρίου, όπως ήταν δεκαετίες πριν. Η ζώνη, στην άνθησή της, ήταν αυτή που καθόριζε τις σχέσεις της τοπικής κοινωνίας, τις αντιθέσεις, τις διαχωριστικές γραμμές. Εχτιζε τους «ήρωές» της αλλά και τους «εχθρούς» εξασφαλίζοντας ίσως στο τέλος της μέρας μια ισορροπία ανάμεσα στο ένα και το άλλο σόι, σε οικογένειες, παρέες από τη Μάνη, την Κρήτη, τη Μικρά Ασία και τους ξένους που ήλθαν αργότερα. Αλλωστε τον τοπικισμό του εσωτερικού μετανάστη ποτέ δεν τον απέβαλε αυτή η πόλη.

Σήμερα που η ζώνη είναι σχεδόν κατεστραμμένη και σπάνια θα βρει κάποιος ημερομίσθιο στις επισκευές, τη μεγάλη επίδραση της οικονομικής δομής αντικατέστησε το αντίστροφό της, η αποβιομηχάνιση και η ανεργία. Καθώς η οικονομία υποχωρούσε και οι πραγματικές πολιτικές διαφορές ή τα «ταξικά» κριτήρια ξεθώριαζαν, η φτώχεια και τα συσσίτια άρχισαν να διαμορφώνουν ένα νέο ορμητήριο σχέσεων που χώνευε και τις εγκληματικές δράσεις της Χρυσής Αυγής.

Κι όταν η πίτα της παραγωγής εξαντλήθηκε, οι παλαιοί διαχωρισμοί «ανάμεσα στα σωματεία του ΚΚΕ και την άρχουσα τάξη» έγιναν ανενεργοί, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν άλλου τύπου αντιθέσεις. Σε αναζήτηση μιας νέας προστατευτικής «φωλιάς», οι πολίτες στράφηκαν μέσα στη γειτονιά, στην ποδοσφαιρική ομάδα και τον πρόεδρό της, στον τοπικισμό που είναι μανιάτικος ή ικαριώτικος ή εν γένει πειραιώτικος, με έναν τρόπο που δεν μπορεί να γίνει εύκολα αντιληπτός εάν δεν έχεις ζήσει σε αυτά τα μέρη.

Οι δημοτικές εκλογές στο Πέραμα δεν είναι η μικρογραφία (κι ας μην είναι επαρχία) της πόλης που έχασε τον παραγωγικό της ιστό και τώρα προσπαθεί να αυτοπροσδιοριστεί μέσα από σχέσεις που εγκυμονούν τη διαιώνιση του κοινωνικού περιθωρίου και του τυχοδιωκτισμού που τόσο καλά έχει εγγραφεί στην ιστορία της. Το γεγονός δε ότι η Χ.Α δεν τόλμησε αυτοτελή συνδυασμό εκεί όπου χρησιμοποίησε βία για την απόκτηση ελέγχου των ημερομισθίων της ζώνης ίσως να σχετίζεται με τη δυνατότητά της να διαχέεται κοινωνικά στους άλλους συνδυασμούς και, συναλλασσόμενη με αυτούς, να συντηρεί τo κενό που αφήνουν πίσω τους τα ερειπωμένα καρνάγια.