ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Ο κρίσιμος Νοέμβριος για την οικονομία

Ο κρίσιμος Νοέμβριος για την οικονομία

Από το αποτέλεσμα της κάλπης για τις ευρωεκλογές θα κριθεί εν πολλοίς εάν η Ελλάδα θα κατορθώσει να φτάσει σε συνθήκες ομαλότητας έως τον Νοέμβριο, οπότε έχει προγραμματισθεί να οριστικοποιηθούν οι αποφάσεις για τη μετά το Μνημόνιο εποχή. Για να φτάσει απρόσκοπτα η χώρα μέχρι εκεί υπάρχουν δύο προϋποθέσεις: πολιτική σταθερότητα και υλοποίηση όσων έχουν ήδη συμφωνηθεί με την τρόικα στο πλαίσιο της τελευταίας επικαιροποίησης του Μνημονίου. Και τα δύο αυτά συνδέονται, καθώς εάν η κυβέρνηση βγει τραυματισμένη από την εκλογική αναμέτρηση, ενδέχεται να ατονήσει η μεταρρυθμιστική προσπάθεια.

Τον Νοέμβριο, αφού θα έχουν ολοκληρωθεί τα στρες τεστ των τραπεζών, πρόκειται να αποφασιστούν με τη μορφή ενός ενιαίου πακέτου:

1. Τα μέτρα ελάφρυνσης του χρέους. Οι βασικοί άξονες είναι ήδη γνωστοί, δηλαδή επιμήκυνση της διάρκειας των δανείων που έχει χορηγήσει η Ευρωζώνη και μείωση των επιτοκίων. Ωστόσο, είναι ανοικτά σημαντικά ζητήματα, όπως για παράδειγμα το εάν τα νέα επιτόκια θα είναι σταθερά και για πόσα χρόνια.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτιμάται ότι δεν θα επιμείνει τελικά σε «κούρεμα» των δανείων, καθώς όπως αναφέρουν αρμόδιοι παράγοντες, σταδιακά υιοθετείται και από αυτό η προσέγγιση της Ευρωζώνης ως προς την αξιολόγηση της βιωσιμότητας. Με βάση αυτή την προσέγγιση, σημασία δεν έχει τόσο ή μόνο το μέγεθος του χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ (κατά το PSI είχε τεθεί ως στόχος η μείωση στα επίπεδα του 120% του ΑΕΠ), αλλά οι όροι εξυπηρέτησής του. Από αυτή την άποψη το ελληνικό Δημόσιο μπορεί να εξυπηρετήσει το χρέος, το μεγαλύτερο μέρος του οποίου βρίσκεται στα χέρια ευρωπαϊκών κρατών και θεσμών, ευκολότερα από το πορτογαλικό.

2. Η κάλυψη τυχόν χρηματοδοτικού κενού. Νέο δάνειο προς την Ελλάδα ούτε η Αθήνα το θέλει, ούτε καμία άλλη ευρωπαϊκή πρωτεύουσα. Σύμφωνα με υψηλόβαθμο παράγοντα του οικονομικού επιτελείου, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αναγνωρίζει ότι οι όροι με τους οποίους πραγματοποιήθηκαν τα στρες τεστ της ΤτΕ ήταν αυστηρά. Η παραδοχή αυτή, όπως και οι προοπτικές βελτίωσης της οικονομικής δραστηριότητας και της μείωσης των επισφαλών δανείων, ενισχύουν τις προσδοκίες ότι θα περισσέψουν κεφάλαια από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας ικανά για να καλύψουν τυχόν κενά χρηματοδότησης.

3. Το νέο πλαίσιο συμφωνίας με τους πιστωτές, που θα διαδεχθεί τα γνωστά Μνημόνια. Θα πρόκειται για ένα σύμφωνο μεταρρυθμίσεων, καθώς δεν πρόκειται να περιέχει δημοσιονομικά μέτρα. Ολοι παραδέχονται ότι η Ελλάδα έχει επιτύχει τη δημοσιονομική προσαρμογή και πολιτικά και κοινωνικά είναι αδύνατο να ληφθούν κι άλλα μέτρα. Το ΔΝΤ στην έκθεσή του που θα δημοσιευθεί τις πρώτες ημέρες του Ιουνίου, υπογραμμίζει ότι αυτό που πέτυχε η Ελλάδα δεν το έχει επιτύχει καμία άλλη χώρα στο παρελθόν. Συνεπώς, η νέα συμφωνία θα αφορά σε μεταρρυθμίσεις.

4. Σύμφωνα με αξιωματούχους της Κομισιόν, από την πλευρά της Ευρωζώνης εξετάζεται και η παροχή κινήτρων στην Αθήνα με τη μορφή οικονομικής στήριξης για την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων που θα συμφωνηθούν.

Ολα αυτά θα αποφασισθούν τον Νοέμβριο. Στο μεσοδιάστημα, η Αθήνα θα πρέπει:

α. Να συνεχίσει να υλοποιεί όσα έχουν συμφωνηθεί με την τρόικα, ώστε να καταβάλλονται κανονικά οι δόσεις από το ΔΝΤ (3,5 δισ. ευρώ τα οποία πρόκειται να εγκριθούν στις 30 Μαΐου) και από την Ευρωζώνη (1 δισ. ευρώ τον Ιούνιο και άλλα τόσα τον Ιούλιο). Η ομαλή εκταμίευση των δόσεων είναι αναγκαία για να καλυφθούν οι χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας, δεδομένου ότι τα επόμενα χρήματα (από το ΔΝΤ) δεν πρόκειται να έρθουν πριν από τον Δεκέμβριο.

β. Να προχωρήσει τις διαπραγματεύσεις με την τρόικα για το χρέος και τα άλλα ανοικτά ζητήματα. Στο πλαίσιο αυτής της διαπραγμάτευσης, η κυβέρνηση προσανατολίζεται να θέσει και την αλλαγή των δημοσιονομικών στόχων για τα επόμενα χρόνια. Εκτιμάται ότι ο στόχος για πρωτογενές πλεόνασμα 4,5% του ΑΕΠ από το 2016 και μετά είναι υπερβολικά φιλόδοξος αν όχι ανέφικτος. Επιπλέον, δεν θα έχει και νόημα να υπάρχει ούτε στα χαρτιά μετά την ελάφρυνση του χρέους. Επίσης, η κυβέρνηση, σε συνδυασμό με την αλλαγή των δημοσιονομικών στόχων, θα επιδιώξει να εξασφαλίσει ένα πιο σαφές χρονοδιάγραμμα μείωσης της φορολογίας. Οι διαπραγματεύσεις θα ξεκινήσουν κατά την επόμενη επίσκεψη της τρόικας, τον Ιούνιο, αλλά θα είναι σε τεχνικό επίπεδο, αφού κατά πάσα πιθανότητα δεν θα έρθουν οι επικεφαλής, αλλά μόνο κατώτερα κλιμάκια.

Υπό αυτή την έννοια, ένα θέμα που θα πρέπει να κλείσει αμέσως μετά τις ευρωεκλογές είναι ποιος είναι ο επικεφαλής της ελληνικής πλευράς σε αυτές τις διαπραγματεύσεις. Η θητεία του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος κ. Γιώργου Προβόπουλου λήγει στο τέλος Ιουνίου και επικρατέστερος για τη διαδοχή του θεωρείται σήμερα ο υπουργός Οικονομικών κ. Γιάννης Στουρνάρας. Ωστόσο, ο πρωθυπουργός κ. Αντώνης Σαμαράς θα λάβει την τελική απόφασή του τις επόμενες ημέρες με βάση και τα δεδομένα που θα διαμορφώσει το εκλογικό αποτέλεσμα.