ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Ωρα για τις δικές μας μεταρρυθμίσεις

Ωρα για τις δικές μας μεταρρυθμίσεις

Οταν κάθε μεταρρυθμιστική προσπάθεια παρουσιάζεται, με διαφορετικούς τόνους και αποχρώσεις, ως ένας σκληρός εξωτερικός καταναγκασμός για να δεχθούμε το πικρό φάρμακο που μας επιβάλλουν οι διεθνείς μας εταίροι, τότε είναι απόλυτα κατανοητό ότι έχουμε προβληματικό σχεδιασμό και αναποτελεσματική υλοποίηση.

Απαραίτητη προϋπόθεση για να πετύχει μια μεταρρύθμιση είναι να ανήκει ο σχεδιασμός και η εφαρμογή της σε όλους όσοι εμπλέκονται με τη σύλληψη και τα αποτελέσματά της. Να είναι η μεταρρυθμιστική προσπάθεια σε όλη τη διάρκειά της κτήμα της κυβέρνησης, του πολιτικού κόσμου αλλά και της κοινωνίας που θα έχει ρόλο και λόγο τόσο στον σχεδιασμό όσο και στην παρακολούθηση της εφαρμογής. Υπάρχει τέτοια πλατφόρμα μεταρρυθμίσεων και δραστηριοποιείται σε διεθνές και εθνικό επίπεδο. Είναι η Συμμαχία για την Ανοικτή Διακυβέρνηση (Open Government Partnership) και η Ελλάδα είναι μέλος της από το 2011.

Η Συμμαχία για την Ανοικτή Διακυβέρνηση είναι μια πλατφόρμα που βοηθά τις κυβερνήσεις των 69 κρατών-μελών της να συνεργαστούν συστηματικά με την εγχώρια κοινωνία των πολιτών για τον μεθοδικό σχεδιασμό και την εφαρμογή φιλόδοξων μεταρρυθμίσεων με δυνητικά αναμορφωτική επίδραση στον εκάστοτε τομέα πολιτικής. Ο ορισμός, δηλαδή, της πραγματικής μεταρρύθμισης. Η Ελλάδα μέσα από διαβούλευση με κοινωνικούς εταίρους υπέβαλε τον Ιούνιο του 2014 το δεύτερο εθνικό σχέδιο δράσης για την περίοδο 2014-2016. Το σχέδιο περιλαμβάνει 19 αυτοδεσμεύσεις που, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνουν ένα ανοικτό αξιοκρατικό σύστημα διορισμών σε θέσεις αυξημένης ευθύνης στο Δημόσιο, τα ανοικτά φορολογικά δεδομένα, τα ανοικτά δεδομένα για τις εξωχώριες εταιρείες και την κοινοβουλευτική διαφάνεια.

Αυτή την περίοδο παρουσιάζεται δημόσια η έκθεση προόδου της εφαρμογής του σχεδίου δράσης την οποία ετοίμασε, μέσα από διερεύνηση στοιχείων και γεγονότων, ο Ανεξάρτητος Μηχανισμός Αξιολόγησης (IRM) της OGP. Λόγω των ακραίων πολιτικών φαινομένων του 2015, η υλοποίηση είναι αρκετά περιορισμένη. Ωστόσο, εκτός από τις απόψεις της κυβέρνησης και των ενδιαφερομένων από την κοινωνία των πολιτών για το τι συνέβη και πόση σημασία είχε, ο IRM καταγράφει συγκεκριμένες και αρκετά εξειδικευμένες προτάσεις για τα επόμενα βήματα κάθε δέσμευσης, καθώς και ιδέες για νέες μεταρρυθμίσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν στο επόμενο σχέδιο δράσης για την περίοδο 2016-2018.

Για τη Διαύγεια, που είναι κατά κοινή ομολογία μια πετυχημένη παρέμβαση ακριβώς γιατί τη συλλάβαμε και την εφαρμόσαμε –ως χώρα– χωρίς εξωτερική επιβολή, ο IRM προτείνει μεταξύ άλλων να σταματήσουν οι εξαιρέσεις κάποιων ειδών αποφάσεων από τον γενικό κανόνα της άμεσης ανάρτησης στο Διαδίκτυο, καθώς επίσης και να συμπεριληφθεί η θεσμική της κατοχύρωση στην επόμενη συνταγματική αναθεώρηση. Για τους διορισμούς σε θέσεις ευθύνης στο Δημόσιο προτείνεται η κατάρτιση ενός σχεδίου νόμου, σε συνεργασία με οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, που θα περιλαμβάνει μια περιεκτική λίστα των θέσεων ευθύνης, των προσόντων, τη διαδικασία επιλογής και τη ρύθμιση όλων των συναφών επιχειρησιακών ζητημάτων. Η νομοθεσία αυτή θα πρέπει να αποτελέσει ένα βήμα προς την υιοθέτηση ενός περιεκτικού Κώδικα Πρακτικής Δημοσίων Διορισμών που θα επιβλέπεται από ανεξάρτητη αρχή. Περιλαμβάνονται επίσης προτάσεις διαμόρφωσης νέων δεσμεύσεων με τη συμμετοχική και διαφανή μέθοδο της OGP.

Ακανθώδη θέματα όπως είναι η δωροδοκία για απόκτηση άδειας οδήγησης, το φακελάκι στα νοσοκομεία, το γρηγορόσημο σε ορισμένες υπηρεσίες, οι επιδόσεις των σχολείων, η αδήλωτη εργασία, μπορούν να βρουν λύση αν περιγράψουμε ανοικτά το πρόβλημα και το πώς, το πότε, και με ποιους θα το αντιμετωπίσουμε. Στο ίδιο πλαίσιο, θα μπορούσαν να ρυθμιστούν με μεγαλύτερη επιτυχία και θέματα όπως η διαφανής λειτουργία του τραπεζικού συστήματος και τα κριτήρια χορήγησης δανείων, καθώς επίσης και η πολιτική κατανομής των κονδυλίων για τις αγροτικές επιδοτήσεις.

Η κυβέρνηση, τα κόμματα, ο ιδιωτικός τομέας, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και τα ενδιαφερόμενα άτομα μπορούν να βρουν μέσα από την OGP μια πλατφόρμα καλλιέργειας της συναίνεσης σε ένα πλαίσιο διαφάνειας και λογοδοσίας που τόσο δραματικά λείπει στην Ελλάδα. Δεν είναι απαραίτητο και ούτε άλλωστε είναι δυνατόν να βρεθούν μαζί και να συμφωνήσουν όλοι σε όλα. Αρκεί να βρεθούν δίπλα, και όχι στείρα απέναντι, όλοι όσοι αναγνωρίζουν τις αξίες της ανοικτότητας ως ελάχιστο κριτήριο αυτοπροσδιορισμού. Καλύτερες μέρες θα δούμε όταν αποφασίσουμε συλλογικά και ατομικά ότι είναι η ώρα να εργαστούμε ανοικτά και να σχεδιάσουμε σωστά τις δικές μας μεταρρυθμίσεις. Αν μας ανήκουν, θα τις πιστεύουμε και με αρκετή δουλειά θα πετύχουν.

* Ο κ. Αλέξανδρος Μελίδης είναι διευθύνων εταίρος της Openwise.