ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Σε κατάσταση ύφεσης η ιαπωνική οικονομία

Η εντύπωση που έχει επικρατήσει είναι ότι οι κεντρικοί τραπεζίτες βγαίνουν από το ίδιο κουκούλι, με τα ίδια ένστικτα επιφυλακτικότητας. Ωστόσο, η αντίθεση ανάμεσα στην Τράπεζα της Ιαπωνίας και της Κεντρικής Τράπεζας των ΗΠΑ ποτέ δεν θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερη. Μετά την κατάρρευση του χρηματιστηρίου στην Ιαπωνία, τον Ιανουάριο του 1990, η Τράπεζα της Ιαπωνίας συνέχιζε να αυξάνει τα επιτόκια. Δεν άρχισε τη διαδικασία μείωσής τους νωρίτερα, από τον Ιούλιο του 1991. Ακόμα και τότε η μείωσή τους ήταν περιορισμένη. Εν αντιθέσει, η Fed έχει ήδη μειώσει τα επιτόκιά της κατά δυόμισι εκατοστιαίες μονάδες τους τελευταίους πέντε μήνες. Είναι ξεκάθαρο πως ο Αλαν Γκρίνσπαν, ο πρόεδρος της Fed, δεν έχει καμία πρόθεση να αντιγράψει τη σφιχτή πολιτική της Τράπεζας της Ιαπωνίας, διατηρώντας στο ίδιο επίπεδο τα επιτόκια για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα.

Αυτό ήταν ένα από μια μεγάλη λίστα λαθών των Ιαπώνων αξιωματούχων. Δεν ήταν μόνον πολύ σφικτή η νομισματική πολιτική στις αρχές της δεκαετίας του ’90. Πρόσφατα η Τράπεζα της Ιαπωνίας έχει αποτύχει να υιοθετήσει μια σταθερή πολιτική για την αντιμετώπιση του αποπληθωρισμού. Οι διαδοχικές κυβερνήσεις είχαν επεκτείνει τη δημοσιονομική πολιτική, αλλά σε μια μορφή πολυδάπανων δημοσίων έργων, αντί να προχωρήσουν σε μειώσεις των συντελεστών φόρου εισοδήματος, οι οποίοι πιθανότατα να βελτίωναν τα οικονομικά κίνητρα. Τα επισφαλή δάνεια της τράπεζας έχουν αφεθεί να «αναπτυχθούν», ενώ η απελευθέρωση και οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις έχουν επιβραδυνθεί.

Τα λάθη αυτά είχαν υψηλό κόστος. Το ξέσπασμα μιας φούσκας τόσο υπερβολικού μεγέθους όπως εκείνη της Ιαπωνίας, κατά κανόνα, θα έχει επιπτώσεις. Αλλά, με μια ευαισθητοποιημένη πολιτική η οικονομία θα έπρεπε να είχε ανάκαμψη μέχρι τώρα. Αντί των προαναφερομένων, η Ιαπωνία έχει περάσει μια δεκαετία στάσης-κίνησης, με τον μέσο όρο ανάπτυξης να φθάνει το 1%, το χαμηλότερο της Ομάδας των Επτά (G7). Η Ιαπωνία δεν υποφέρει μόνον από την κυκλική πτώση της ζήτησης η προοπτική μακροπρόθεσμης ανάπτυξης έχει μειωθεί, επίσης, σημαντικά, στο 1% με 1,5%, χάρη, κατά μεγάλο ποσοστό, στην αδρανή παραγωγικότητα. Σήμερα, η οικονομία φαίνεται ότι, για μια ακόμη φορά, βρίσκεται σε κατάσταση ύφεσης.

Μέρος των προβλημάτων της Ιαπωνίας οφείλεται στους πολιτικούς της. Οι πολιτικοί του Φιλελεύθερου Δημοκρατικού Κόμματος έχουν εμποδίσει την εφαρμογή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, λόγω συγκρουόμενων συμφερόντων. Ο νέος πρωθυπουργός της χώρας, Γιουνισίρο Καοζίμι, δίνει, σήμερα, την ελπίδα, ότι η Ιαπωνία θα προχωρήσει στις μεταρρυθμίσεις που είναι αναγκαίες για την εξασφάλιση μακροπρόθεσμης ανάπτυξης. Αλλά η Τράπεζα της Ιαπωνίας παραμένει ένοχη για το πρόβλημα του αποπληθωρισμού.