ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Το ιρλανδικό «όχι» στη διεύρυνση

Οι Ιρλανδοί ψηφοφόροι απέρριψαν σε δημοψήφισμα τη συνθήκη της Νίκαιας, το πακέτο δηλαδή θεσμικών μεταρρυθμίσεων που προορίζεται ν’ ανοίξει τον δρόμο για τη διεύρυνση της Ε.Ε. Αυτό είναι κάτι περισσότερο από ταπεινωτικό για την κυβέρνηση τη Ιρλανδίας, η οποία είχε οργανώσει εκστρατεία υπέρ του «ναι». Θα πρέπει επίσης να λειτουργήσει ως «κώδωνας κινδύνου» για τα υπόλοιπα 14 κράτη-μέλη της Ε.Ε.

Το γεγονός ότι λιγότεροι από το ένα τρίτο των Ιρλανδών ψηφοφόρων προσήλθε στις κάλπες αντικατοπτρίζει σε μεγάλο βαθμό την περιπλοκότητα και την προφανή αδιαφορία γι’ αυτό που τους ζητήθηκε να ψηφίσουν. Η συνθήκη της Νίκαιας είναι ένας θλιβερός συμβιβασμός, αποτέλεσμα του χειρότερου είδους διακυβερνητικής συναλλαγής. Αποπειράται την υιοθέτηση ιδιαίτερα περίπλοκων εκλογικών διαδικασιών στη διευρυμένη Ε.Ε. και έναν ατυχή συμβιβασμό σε ό,τι αφορά το μελλοντικό μέγεθος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ουδείς ψηφοφόρος θα την κατανοήσει, πόσο μάλλον να ενθουσιαστεί μ’ αυτήν.

Οι υπέρμαχοι της συνθήκης διατείνονται ότι είναι απαραίτητη για τη δημιουργία κατάλληλων συνθηκών, ώστε οι αναδυόμενες δημοκρατίες της ανατολικής και κεντρικής Ευρώπης να μπορέσουν να γίνουν μέλη της Ε.Ε. Το επιχείρημα αυτό δεν κατόρθωσε να πείσει την πλειοψηφία των Ιρλανδών ψηφοφόρων. Οπως και πολλοί άλλοι εντός της Ε.Ε., εξακολουθούν ν’ αμφισβητούν τα οφέλη της διεύρυνσης και να διστάζουν λόγω του κόστους της.

Οι πολιτικοί ηγέτες της Ε.Ε. απέτυχαν να παρουσιάσουν πειστικά το ιστορικό βήμα τους. Επέλεξαν την αναβλητικότητα, ενώ ο ενθουσιασμός εξαντλήθηκε. Αν η διεύρυνση πραγματοποιηθεί, όπως άλλωστε οφείλει, το ζήτημα πρέπει να παρουσιασθεί αποτελεσματικά στη Βρετανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Ισπανία, όπως και στην Ιρλανδία.

Η συνθήκη της Νίκαιας αφορά βασικούς συνταγματικούς θεσμούς της Ενωσης. Πρέπει να εγκριθεί και από τα 15 κράτη-μέλη, αν και η Ιρλανδία ήταν η μόνη που θεώρησε ότι χρειάζεται να θέσει το ζήτημα σε δημοψήφισμα. Οι αντιρρήσεις των Ιρλανδών ήταν, όμως, πολλές και ποικίλες και η αντιμετώπισή τους δεν θα είναι εύκολη.

Ορισμένοι ψήφισαν «όχι» επειδή φοβήθηκαν ότι η ιρλανδική ουδετερότητα θα κινδυνεύσει από τις προτάσεις για δημιουργία ευρωπαϊκής ειρηνευτικής δύναμης. Αλλοι πιστεύουν ότι διακυβεύεται η εθνική κυριαρχία της Ιρλανδίας, φοβούμενοι ότι η χώρα θα καταστεί ασήμαντη μέσα σε μια διευρυμένη Ε.Ε., κυριαρχούμενη από τα μεγάλα κράτη-μέλη. Ορισμένοι ζητούν η Ιρλανδία να απολαμβάνει όλα τα οφέλη του μέλους της Ε.Ε. χωρίς κανένα κόστος.

Απλές διαβεβαιώσεις ή μικρές τροποποιήσεις της συνθήκης δεν θα τους ικανοποιήσουν. Αν και η επαναδιαπραγμάτευση της συνθήκης της Νίκαιας δεν είναι επιθυμητή λύση από κανέναν Ευρωπαίο ηγέτη, δεν πρέπει να αποκλεισθεί. Η παρούσα συνθήκη είναι φτωχός συμβιβασμός, ο οποίος θα μπορούσε να βελτιωθεί σημαντικά. Αυτό, όμως, δεν πρέπει να αποτελέσει δικαιολογία για περαιτέρω αναβλητικότητα, η οποία θα αποσταθεροποιούσε τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες και θα προκαλούσε κίνδυνο νέας υποχώρησης της λαϊκής υποστήριξης των υπαρχόντων κρατών-μελών της Ε.Ε. προς τη διεύρυνση.

Το δεύτερο τρίμηνο του 2001 διαμορφώνεται ως ένα από τα χειρότερα στα χρονικά της βιομηχανίας ημιαγωγών. Ωστόσο, τίποτα απ’ όλα αυτά δεν μοιάζει να πτοεί τους επενδυτές. Από τις 4 Απριλίου, ο σχετικός δείκτης του Χρηματιστηρίου της Φιλαδέλφειας έχει αυξηθεί κατά 50%.