ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Σκιές πάνω από την Ε.Ε.

Μπορεί στις Βρυξέλλες και στις περισσότερες κοινοτικές πρωτεύουσες να δηλώνουν «business as usual», αλλά το κλίμα έχει σαφώς αλλάξει και βαρύνει μετά το αποτέλεσμα που έβγαλε το ιρλανδικό δημοψήφισμα την περασμένη Παρασκευή για την επικύρωση της Συνθήκης της Νίκαιας.

Και η κατάσταση αυτή δεν διευθετείται με απλές ανακοινώσεις του Συμβουλίου ΥΠΕΞ ότι «δεν πρόκειται να τροποποιηθεί η Συνθήκη και η διαδικασία επικύρωσής της από τις χώρες-μέλη… και πως υπάρχει εμπιστοσύνη στην κυβέρνηση της Ιρλανδίας για την ολοκλήρωση της εν λόγω διαδικασίας». Πολλές εξελίξεις στην Ε.Ε. μπορεί να διαταραχθούν, στις υποψήφιες χώρες της ΚΑ και ΝΑ Ευρώπης -καθώς και στις αγορές τους- ήδη επικρατεί ανησυχία, ενώ το πλαίσιο αυτό δεν είναι το καλύτερο δυνατό για να συναντηθούν οι Ευρωπαίοι ηγέτες με τον Τζ. Μπους αύριο (Πέμπτη) στην πρώτη ευρωαμερικανική σύνοδο κορυφής επί της θητείας του τελευταίου. Το μόνο «απτόητο» από την όλη τροπή δείχνει να είναι το ευρώ, το οποίο δεν υποχώρησε περαιτέρω μετά το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος…

Οι αγορές δείχνουν να μην ενδιαφέρονται για το αν θα γίνει η μεγάλη διεύρυνση -μάλιστα μοιάζουν να προτιμούν το αντίθετο- και για το αν θα προχωρήσουν τα σχέδια για μια πιο ομοσπονδιακή δομή της Ενωσης διαμέσου μιας νέας Συνθήκης περί το 2004. Μετά, όμως, την απόρριψη του κειμένου της Νίκαιας από τους Ιρλανδούς και τα δύο αυτά θέματα βρίσκονται στον αέρα, με ό,τι αυτό σημαίνει…

Οι λύσεις που έχουν διαφανεί μέχρι στιγμής είναι δύο: η πρώτη, να επαναληφθεί το δημοψήφισμα στην Ιρλανδία -ενδεχομένως σε ένα περίπου χρόνο που θα γίνονται και οι βουλευτικές εκλογές της- και αφού θα έχουν προηγηθεί δηλώσεις του Συμβουλίου με τις οποίες θα απαλλάσσεται η χώρα αυτή από την υποχρέωση να μετέχει στον ευρωστρατό -διαφυλάττοντας την ουδετερότητά της- και θα σιγουρεύεται για τη συνέχιση των πολιτικών συνοχής η δεύτερη, να κηρυχθεί έπειτα από μερικούς μήνες «άγονη» η διαδικασία επικύρωσης της Νίκαιας και να ενσωματωθούν τα θέματα που διαχειρίστηκε με τη «μεγάλη» Συνθήκη σε δύο τρία χρόνια.

Και τα δύο, όμως, αυτά σενάρια παρουσιάζουν δυσκολίες και πιθανές παρενέργειες. Και οι κυριότερες έχουν να κάνουν με την επικράτηση περισσότερης αβεβαιότητας για το -ήδη ασαφές- χρονοδιάγραμμα της διεύρυνσης (με επιπτώσεις στο Κυπριακό και τα Βαλκανικά που μας ενδιαφέρουν περισσότερο στην Ελλάδα), αλλά και με την προβληματική συνέχεια του «Διαλόγου για το Μέλλον της Ευρώπης» που υποτίθεται ότι έχει ξεκινήσει. Πώς να συζητάς για την επόμενη Συνθήκη της Ε.Ε. όταν ακόμη δεν θα έχει επικυρωθεί η προηγούμενη; Προβληματισμό, επίσης, δημιουργεί το γεγονός ότι ένας από τους πλέον φιλοευρωπαϊκούς λαούς στην Ε.Ε., αυτός της Ιρλανδίας, είπε όχι στη Νίκαια, παρά τη στήριξή της από τα τέσσερα μεγαλύτερα κόμματα της χώρας (συμπολίτευσης και αντιπολίτευσης). Π.χ. στην τελευταία έρευνα του Ευρωβαρομέτρου, το 75% των Ιρλανδών υποστήριζε την Ε.Ε. (έναντι μέσου όρου 50% στις χώρες-μέλη) και το 59% τασσόταν υπέρ της διεύρυνσης (έναντι μέσου όρου 44%). Πρόκειται για ένα «αίνιγμα»που μπορεί να λυθεί από τη μεγαλύτερη ενεργοποίηση που παρουσιάζουν πάντα -και όχι μόνο στην Ιρλανδία- οι «αντι-ευρωπαϊστές» και την παθητικότητα των «φιλο-ευρωπαϊστών» που παίρνουν πολλές εξελίξεις ως δεδομένες. Ετσι, οι «αντι» αποτέλεσαν μια μικρή πλειοψηφία στο 32% των Ιρλανδών που αποφάσισε να συμμετέχει στο δημοψήφισμα. Ακόμη, είναι σαφής η αδυναμία που έχουν οι πολιτικοοικονομικές ελίτ που διαμορφώνουν τις Συνθήκες και τα άλλα κείμενα της Ε.Ε. να κάνουν τους απλούς πολίτες κοινωνούς των αποφάσεών τους, γεγονός που ισχύει ακόμη περισσότερο με τις εντελώς μπερδεμένες δομές που καθιερώνει η Νίκαια για τις ψήφους του Συμβουλίου.