ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Το 20,1% του ΑΕΠ έως το 2004 θα συνεισφέρουν οι κατασκευές – σημαντική αύξηση θέσεων εργασίας

Στο ποσό των 3,5 τρισ. δρχ. (ενίσχυση κατά 20,1% έναντι του 1999) υπολογίζεται για το 2000 η συνολική αξία του κλάδου των κατασκευών, σύμφωνα με σχετική μελέτη του ΙΟΒΕ, στοιχείο που αφενός μεν αποδεικνύει τη μεγάλη συμβολή του στο ΑΕΠ της Ελλάδας, αφετέρου δε αποκαλύπτει το μικρό μέγεθος της ελληνικής αγοράς. Χαρακτηριστικά, αναφέρουμε ότι ο κύκλος εργασιών της γερμανικής Hochtief κατά το 2000 ανήλθε στο ποσό των 4,42 τρισ. δρχ., εκ των οποίων το 75% προήλθε από δραστηριότητες εκτός Γερμανίας. Ο κλάδος στο σύνολό του προβλέπεται να ενισχύσει τη συμμετοχή του στο ΑΕΠ της χώρας, από το 16,54% που ήταν το 2000 στο 21% το 2004, όταν και θα κορυφώνονται τα έργα για τους Ολυμπιακούς Αγώνες.

Τα δημόσια έργα κατά το 2000 συνεισέφεραν 1,8 τρισ. δρχ., ενώ το υπόλοιπο 1,7 τρισ. δρχ. αφορά ιδιωτικά έργα. Οπως προκύπτει από τη μελέτη, από το 1995 παρατηρείται σταθερή ανάπτυξη και διόγκωση της ιδιωτικής οικοδομικής δραστηριότητας, η οποία κατά το 2000 ενισχύθηκε κατά 9,31%.

Απόδειξη του κατακερματισμού της αγοράς με ό,τι αυτή συνεπάγεται (υπερβολικές εκπτώσεις των έργων, χαμηλή ποιότητα έργων, έλλειψη ανταγωνιστικότητας) είναι η δραστηριοποίηση στον τομέα των δημοσίων έργων περίπου 12.000 κατασκευαστικών εταιρείων, εκ των οποίων μόλις οι 600 (5%) έχουν νομική μορφή Α.Ε. ή ΕΠΕ. Αντίστοιχα, στα ιδιωτικά έργα ο αριθμός των δραστηριοποιούμενων εταιρειών αυξάνεται σε 30.000, εκ των οποίων νομική μορφή διατηρούν μόλις οι 950 (3%). Η έρευνα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι «ο αριθμός των δραστηριοποιούμενων παραγωγικών μονάδων (42.130 στα δημόσια και ιδιωτικά έργα) είναι υπερβολικά μεγάλος και δυσανάλογος με το μέγεθος της αγοράς».

Σημαντικό πρόβλημα για τον κλάδο θεωρείται και το στοιχείο των υπερβολικά μεγάλων απαιτήσεων των εταιρειών ως τμήμα του ενεργητικού τους, απόρροια των εκκρεμών κοινοπραξιών και άλλων επισφαλών μεγεθών. Ως εκ τούτου, η χρηματοδοτική διάρθρωση των επιχειρήσεων παραμένει προβληματική, ειδικά αν συνεκτιμηθεί το γεγονός ότι σημαντικό τμήμα των Ιδίων Κεφαλαίων τους αφορά τα Ειδικά Αποθεματικά Τεχνικών Επιχειρήσεων, τα οποία αφορούν τη διαφορά τεκμαρτής και λογιστικής φορολόγησης και στην ουσία δεν είναι υπαρκτά μεγέθη.

Αύξηση απασχόλησης

Αισιοδοξία επιτρέπει, ωστόσο, η αυξανόμενη εμπλοκή των τραπεζών στον κλάδο (ειδικά μέσω των αυτοχρηματοδοτούμενων έργων με σύμβαση παραχώρησης και της ανάπτυξης ακινήτων), εξέλιξη που αναμένεται να βελτιώσει τη χρηματοοικονομική διάρθρωση των επιχειρήσεων, προσφέροντας τα απαραίτητα κεφάλαια κίνησης.Τι μέλλει γενέσθαι όμως με την απασχόληση στον κλάδο; Σήμερα, στις κατασκευές απασχολούνται 300.000 άτομα, αριθμός που αντιστοιχεί στο 7,5% της συνολικής απασχόλησης στην Ελλάδα και κινείται στον μέσο όρο του αντίστοιχου ευρωπαϊκού μεγέθους. Να σημειώσουμε ότι στον εν λόγω αριθμό δεν περιλαμβάνονται τα φυσικά πρόσωπα (επιτηδευματίες) που «ασκούν μεμονωμένα κατασκευαστική δραστηριότητα και οι αυτοαπασχολούμενοι στη βιομηχανία δομικών υλικών, (εγκατεστημένα επαγγέλματα, τα οποία ανήκουν στη βιομηχανία δομικών υλικών, αλλά συμμετέχουν ως υπεργολάβοι στην υλοποίηση των έργων), που συνιστούν την έμμεση απασχόληση στον κλάδο.

Το ΙΟΒΕ εκτιμά ότι κατά την προσεχή πενταετία και έως ότου ολοκληρωθεί το Γ’ ΚΠΣ, οι όροι τήρησης του οποίου είναι αρκετά αυστηροί, η άμεση απασχόληση στον κλάδο πρόκειται να αυξηθεί σε 350.000 άτομα, απορροφώντας σημαντικό αριθμό ανέργων, εφόσον πραγματοποιηθούν οι κατάλληλες διαρθρωτικές παρεμβάσεις στην αγορά εργασίας και αξιοποιηθούν οι προβλεπόμενοι πόροι για την εκπαίδευση και κατάρτιση στον κλάδο.

Η έρευνα επισημαίνει το μόνιμο πρόβλημα της αδυναμίας προσλήψεων και της διατήρησης των απασχολούμενων με επαρκή επαγγελματικά προσόντα και δεξιότητες, ιδιαίτερα για την εκτέλεση έργων στα εργοτάξια. Οπως τονίζεται χαρακτηριστικά «σε περιόδους υψηλής ζήτησης παρατηρείται αθρόα είσοδος απασχολούμενων ειδικευμένων και ανειδίκευτων στον κλάδο και όταν ολοκληρωθεί ο κύκλος της οικονομικής συγκυρίας παρατηρείται το αντίστροφο φαινόμενο, δηλαδή της ομαδικής εξόδου τους». Ταυτόχρονα, διαπιστώνεται αυξημένη συμμετοχή οικονομικών μεταναστών και εξειδικευμένου αλλοδαπού δυναμικού για συγκεκριμένο χρόνο. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να είναι συνεχής η βελτίωση της επαγγελματικής κατάρτισης και των συνθηκών απασχόλησης σε όλα τα επίπεδα, ενώ εντεινόμενη θα πρέπει να είναι και η προσαρμογή του δυναμικού στη μεταβαλλόμενη τεχνολογία.

Σύμφωνα με τη μελέτη, η κατάσταση προβλέπεται να επιδεινωθεί λόγω του πρόσφατου νόμου 2874/2000 του υπουργείου Εργασίας, που ουσιαστικά καταργεί τον θεσμό της υπερωριακής εργασίας, γεγονός που θα δυσχεράνει σημαντικά την απόπειρα υλοποίησης του συνόλου των έργων εντός της διετίας 2002-2003 στους απαιτούμενους κατασκευαστικούς ρυθμούς.