ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΑ

Ολα τα μηνύματα υπενθυμίζουν πως η οικονομική δραστηριότητα, τουλάχιστον για τους επόμενους 8-14 μήνες, θα «πατήσει φρένο». Το αποτέλεσμα στην απασχόληση θα είναι εξαιρετικά δυσάρεστο. Μια οικονομία με κλειδωμένη την εξωτερική ισοτιμία του νομίσματός της, όπως συμβαίνει στην περίπτωση του ευρώ το οποίο έχει ήδη πάρει τη θέση του «εθνικού» μας νομίσματος, όταν η συγκυρία γυρνά στη δυσάρεστη πλευρά, εργατικός πληθυσμός και επιχειρήσεις «ματώνουν». Κατάσταση που μεταφράζεται σε ζημίες για τους μετόχους και σφιξίματα για τους εργαζομένους.

Οι ελληνικές επιχειρήσεις βρίσκονται ένα βήμα πριν από τη «μόδα» που κάνει θραύση στις διεθνείς αγορές. Οταν τα κέρδη συρρικνούνται και η μετοχή χάνει το λούστρο της, οι μάνατζερ ανακοινώνουν μερικές χιλιάδες απολύσεις και το κλείσιμο κάποιων εργοστασίων, ελπίζοντας πως αυτό είναι ένα καλό φάρμακο για να στηρίξουν τη μετοχή. Σε τελευταία ανάλυση, οι δικές τους αμοιβές εξαρτώνται περισσότερο από την τιμολόγηση του πακέτου των μετοχών που διαθέτουν ή από τις stock options και λιγότερο από τον κοινωνικό ισολογισμό της επιχείρησης που διευθύνουν.

Αυτά εις εσπερίαν! Η άκριτος απομίμηση που επιχειρείται ή, καλύτερα, απειλείται να μεταφερθεί στα ελληνικά δεδομένα κινδυνεύει να μοιάζει με καραγκιοζίστικη καρικατούρα.

Η ώρα της αλήθειας

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι δεκάδες επιχειρήσεις και, κυρίως, εκείνες που κοκορευόντουσαν για τις χρηματιστηριακές τους επιδόσεις, με αστρονομικές και ανυπόστατες κεφαλαιοποιήσεις, με τις συμμετοχές να διαδέχονται η μία την άλλη, υποσχόμενες φανταστικές υπεραξίες για τους μετόχους, αντιμετωπίζουν σήμερα μια, μετρώντας τα λόγια μας, τραγική εικόνα. Εικόνα που δεν βελτιώνεται, όσο κι αν οι «λογιστές» μπερδέψουν τους λογαριασμούς, όσο κι αν τα διευθυντικά στελέχη μπουρδουκλώσουν τους απολογισμούς, όσο κι αν προβεβλημένοι νομικοί απαγορεύσουν στους μετόχους τη διαμαρτυρία. Το σύστημα έχει ζημιές και θα πρέπει, είτε τώρα είτε αργότερα, να τις γράψει και να τις ομολογήσει. Και, το δυσκολότερο, θα πρέπει και να τις καλύψει.

Πολλοί εργοδότες πιστεύουν ότι αρκεί να πείσουν τους μετόχους τους ότι περικόπτοντας το εργατικό κόστος θα διασώσουν τις επιχειρήσεις. Αποκρύπτουν έτσι ότι οι ίδιες αυτές επιχειρήσεις υστερούν λόγω των ελλιπών επενδύσεων στην καλύτερη οργάνωση, την εντονότερη παραγωγή, τη βελτίωση της ποιότητας και, τελικώς, την αύξηση της ανταγωνιστικότητας των μονάδων που διευθύνουν.

Το ξεκαθάρισμα

Χρειάζεται ένα ξεκαθάρισμα της παραγωγικής διαδικασίας. Με τούτο δεδομένο και απολύσεις θα υπάρξουν και αλλαγές του επιπέδου αμοιβών, αλλά και προσλήψεις.

Δυστυχώς, όμως, είμαστε ακόμη μακριά από το σημείο αναζήτησης της πλέον λιτής και αποτελεσματικής οργάνωσης των επιχειρήσεων. Οι ζημίες που καταγράφονται στα τρίμηνα των εισηγμένων, μαζί με εκείνες που αποκρύπτονται, οφείλονται άλλωστε σε περίτρανα εσφαλμένες επιχειρηματικές αποφάσεις τοποθετήσεων του πακτωλού δωρεάν χρήματος που εμπιστεύθηκαν οι επενδυτές στις επιχειρήσεις και πολύ λιγότερο στην αναστροφή της οικονομικής συγκυρίας.

Υπάρχουν βεβαίως και οι άλλες ζημιές. Εκείνες που καταγράφονται στις επιχειρήσεις που «ξέχασαν» να προσαρμοστούν στον επερχόμενο απειλητικό ανταγωνισμό, που αγνόησαν πως η πραγματική σύγκλιση απαιτεί πραγματική επιχειρηματική ευφυΐα και παρέμειναν προσκολλημένοι στο παραδοσιακό μοντέλο της κλειστής και κρατικοδίαιτης οικονομίας.

Σε κάθε περίπτωση, οι επιχειρήσεις μας πρέπει να απαλλαγούν από νεκρούς χρόνους, περιττές δαπάνες, ανούσια προϊόντα, κοστοβόρες διαδικασίες, αναποτελεσματικές τεχνικές, απροσάρμοστους εργαζομένους, βολεμένα στελέχη και αποτυχημένα… αφεντικά.

Ολα τούτα δεν είναι καθόλου εύκολα. Σε πολλές περιπτώσεις οι επιχειρήσεις, εφόσον τίποτε δεν αλλάξει στη δομή της διοίκησής τους, δεν πρόκειται να κινηθούν κι αν το κάνουν δεν θα είναι αποτελεσματικό. Σε άλλες, πιθανόν περισσότερες, θα γίνουν κινήσεις πανικού, όπως αυτές που περιγράψαμε προηγουμένως.

Πλώρη για μεγαλύτερες επιχειρήσεις

Οι δύο αυτές κατηγορίες θα γίνουν εύκολη λεία στους «κυνηγούς επιχειρήσεων». Στελέχη ειδικευμένα στην ανακάλυψη «νεο-προβληματικών» μονάδων διαθέτουν όλες οι επενδυτικές τράπεζες. Σύντομα θα εμφανιστούν οι προτάσεις για συνεργασία, συγχώνευση, ανταλλαγές μετοχών και άλλες εξαγορές. Ο στόχος είναι καθαρός: να δημιουργηθούν μεγαλύτερου μεγέθους επιχειρήσεις, ικανές να περικόψουν τα κόστη τους, ν’ αξιοποιήσουν τις οικονομίες κλίμακας, να συνεργαστούν με ανάλογες μονάδες στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά.

Οι χρηματιστηριακές εξελίξεις είναι, από την άποψη αυτή, αποκαλυπτικές. Με τις κεφαλαιοποιήσεις να μειώνονται ραγδαία, οι διεθνείς επενδυτές θα επιχειρήσουν, σύντομα, δραστική είσοδο στην ελληνική επιχειρηματική αγορά. Το κράτος, που κάνει μέχρι στιγμής τον αδιάφορο, θα σπεύσει να διευκολύνει τις διεργασίες αυτές, με φορολογικά κίνητρα και άλλες διαρθρωτικές ρυθμίσεις.

Ολα τα παραπάνω κρύβουν τελικώς μια μεγάλη αν και ακόμη κρυφή αλήθεια. Η προσαρμογή θα είναι οδυνηρή για την επιχειρηματική τάξη: μετά (ή μήπως μαζί) με τις απολύσεις εργαζομένων θα απολυθούν και επιχειρηματίες.