ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Η αργή θεραπεία του κ. Γκρίνσπαν

Μέσα στην όλο και πιο ζοφερή ατμόσφαιρα εμφανίζεται ένα ψήγμα ελπίδας ότι το κίνητρο των 250 βασικών μονάδων, το οποίο παρέσχε φέτος η Fed, θα κατορθώσει να επαναφέρει στη ζωή την οικονομία των ΗΠΑ. Ωστόσο, καθώς εντείνονται οι δυνάμεις της ύφεσης, δύσκολα αισιοδοξεί κανείς ότι θα υπάρξει επιτυχία. Νέα μείωση των επιτοκίων φαίνεται στον ορίζοντα. Η πολιτική επιθετικής μείωσης επιτοκίων της Fed βοήθησε στη στήριξη της καταναλωτικής εμπιστοσύνης. Δεν κατόρθωσε, όμως, ακόμα να τροφοδοτήσει την υπόλοιπη οικονομία. Ο κατασκευαστικός τομέας συρρικνούται με ταχείς ρυθμούς, οι κεφαλαιουχικές δαπάνες υποχωρούν και οι αμερικανικές εξαγωγές υποφέρουν από το ισχυρό δολάριο. Αν και παρατηρήθηκε χαλάρωση της προσαρμογής των αποθεμάτων, η εξέλιξη αυτή αποτελεί πιθανότατα διάλειμμα. Ο κλάδος υψηλής τεχνολογίας έχει ακόμη πολύ δρόμο μπροστά του για τη μείωση των αποθεμάτων, όπως έδειξαν και οι πληγείσες εταιρείες κατασκευής υλικών κινητής τηλεφωνίας. Οι πιέσεις επί των επιχειρηματικών κερδών θα συνεχίσουν ν’ ασκούν πιέσεις στις επενδύσεις.

Παρότι οι ΗΠΑ δεν βρίσκονται σε κατάσταση πραγματικής ύφεσης, η οικονομία τους ενδέχεται να εμφανίσει μηδενικούς ρυθμούς ανάπτυξης γι’ αυτό το τρίμηνο, έχοντας σημειώσει ρυθμούς ανάπτυξης της τάξης του 1,3% για τους πρώτους τρεις μήνες του τρέχοντος έτους. Αυτό δεν μπορεί να παρηγορήσει μία χώρα συνηθισμένη σε ρυθμούς ανάπτυξης της τάξης του 4%.

Παρ’ όλα αυτά, η καταναλωτική εμπιστοσύνη παραμένει ισχυρή, υποβοηθούμενη από την υγιή αγορά ακινήτων, σημαντικές μισθολογικές αυξήσεις, την προοπτική φορολογικών περικοπών και την πρόσφατη υποχώρηση των τιμών των καυσίμων. Η βουτιά των τιμών των μετοχών δεν έχει μεταφραστεί ακόμη σε μείωση της καταναλωτικής ζήτησης, αν και υπάρχει συνάφεια μεταξύ του περιορισμού της τιμής των μετοχών και των συρρικνούμενων καταναλωτικών δαπανών. Οι εβδομαδιαίες αιτήσεις επιδομάτων ανεργίας έχουν φθάσει στο υψηλότερο σημείο τους από το 1992. Αν η ανεργία συνεχίσει να αυξάνεται με τέτοιους ρυθμούς, η καταναλωτική εμπιστοσύνη κινδυνεύει να υποχωρήσει ταχέως. Στη στάσιμη αμερικανική οικονομία, τα επίπεδα επιχειρηματικών επενδύσεων και απασχόλησης παραμένουν ιδιαίτερα υψηλά. Περαιτέρω υποχώρηση, όμως, της επιχειρηματικής εμπιστοσύνης θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντική περιχαράκωση. Λαμβάνοντας τα παραπάνω υπ’ όψιν, η Fed όφειλε να μελετήσει τη μείωση των επιτοκίων κατά 50 βασικές μονάδες στη χθεσινή της σύσκεψη.

Ο πληθωρισμός πρόκειται να αποτελέσει μακροχρόνια αφορμή ανησυχίας, ιδιαίτερα εφόσον οι συνδυασμένες θετικές επιπτώσεις της νομισματικής χαλάρωσης της Fed και των φορολογικών περικοπών του προέδρου Μπους δεν θα γίνουν αισθητές για αρκετούς μήνες ακόμη. Ο Αλαν Γκρίνσπαν μπορεί, όμως, να διατηρήσει βραχυπρόθεσμα την ψυχραιμία του. Οι υποχωρούσες τιμές των καυσίμων, η ελαφρώς χαλαρότερη αγορά εργασίας, η χαμηλή αξιοποίηση του παραγωγικού δυναμικού της βιομηχανίας και το ισχυρό δολάριο θα βοηθήσουν στη διατήρηση του ελέγχου στις τιμές. Η αντίθετη ανησυχία αφορά την ενδεχόμενη αναποτελεσματικότητα των μέτρων της Fed. Η αμερικανική νομισματική πολιτική δεν είναι δραματικά χαλαρή. Οσο περισσότερο προσπαθεί, όμως, η Fed, τόσο οι ενέργειές της θα παίζουν ολοένα και μικρότερο ρόλο στην καταναλωτική και επιχειρηματική ψυχολογία. Η τυφλή εμπιστοσύνη στις ικανότητες της Fed αποδεικνύεται εσφαλμένη. Ο κόσμος πρέπει να ελπίζει ότι το «φάρμακο» του κ. Γκρίνσπαν θα επενεργήσει σύντομα.