ΑΠΟΨΕΙΣ

Σκέψεις στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο

Υπάρχουν εκείνες οι στιγμές που βλέπεις ανάγλυφο μπροστά σου αυτό που υπάρχει ολόγυρα. Και αυτό που υπάρχει, σαν ένας λύχνος δημιουργίας και ανάτασης, συχνά, σχεδόν πάντα, υποτιμάται. Δεν θα έγραφα αυτές τις γραμμές, αν και πάντα πιστεύω στους αφανείς εργάτες και δημιουργούς, εάν δεν είχα νωπή την εντύπωση από τη νέα έκθεση στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, στην Παλιά Βουλή.

Το πλήθος που είχε συρρεύσει στα εγκαίνια για την έκθεση με τον τίτλο «Ξόμπλια. Πλουμίδια & Στολίσματα» προχωρούσε, σχεδόν υπνωτισμένο, ανάμεσα στις παραδοσιακές φορεσιές από τη μοναδική συλλογή της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος. Από τη μια έστεκε κανείς βουβός μπροστά στην ανυπέρβλητη ομορφιά και στον ύψιστο πολιτισμό των σχεδίων, των χρωμάτων, των υφασμάτων, μιας Ελλάδας που δούλεψε πολύ και πίστεψε άλλο τόσο, και από την άλλη φούντωνε η φαντασία από τη δύναμη της νέας, σύγχρονής μας, δημιουργίας.

Γιατί τα «Ξόμπλια», ένας άθλος επινόησης και αποτελέσματος, που έφερε εις πέρας η Ιρις Κρητικού, φέρνει σε συνομιλία και εναργή διάλογο θραύσματα από τις παλιές φορεσιές με καινούργια έργα σχεδόν 40 σύγχρονων εικαστικών που εμπνεύστηκαν από όσα είδαν, όσα μελέτησαν, όσα ένιωσαν, όσα θέλησαν να περάσουν στο τώρα.

Θα ήταν ακόμη μία καλή έκθεση, που ούτως ή άλλως φανερώνει το ανοικτό πνεύμα του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου με όλη εκείνη την αστική πίστη στη δημιουργία, αλλά τα «Ξόμπλια» είναι κάτι παραπάνω. Μου αποκαλύφθηκαν και με μία επιπλέον πολιτική παράμετρο, σαν να φανέρωναν στα ναρκωμένα –από την πλύση εγκεφάλου– μυαλά μας τη δύναμη του ανθρώπινου νου, τη δύναμη της ανθρώπινης ευαισθησίας. Μπροστά στο εντυπωσιακό ταλέντο, που αναβλύζει σε αυτήν την πολυεπίπεδη έκθεση, μπροστά στην υπέρτατη ομορφιά του ξεχασμένου λαϊκού πολιτισμού, όπως φανερώνεται στις φορεσιές του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου, ένιωσα δυναμωμένος.

Εφερα στον νου το έξοχο άρθρο του διανοητή Λευτέρη Κουσούλη (στο «Βήμα», 9/12/18), όπου μας συστήνει τον όρο «μειοψηφικά ηφαίστεια». Μιλάει για όλους αυτούς τους συντελεστές «της νέας κυοφορίας, τους εργάτες της ανήσυχης και δημιουργικής προετοιμασίας, τους αρνητές του συμβιβασμού με τα αδιέξοδα». Είδα σε λέξεις αυτό που ένιωθα και που από πάντα πίστευα για τους τόσους ακάματους δημιουργούς που, σε ένα καθεστώς επιθετικής βαρβαρότητας, συνεχίζουν. Τα «Ξόμπλια» μού το φανέρωσαν.