ΑΠΟΨΕΙΣ

Ο αποπροσανατολισμός των Τούρκων

Οι σημερινές τοπικές εκλογές στην Τουρκία ήταν, έως και προχθές, ένας γρίφος: ουδείς γνώριζε ποιο θα ήταν το αποτέλεσμα. Αφενός, οι δημοσκοπήσεις δεν είναι πάντα αξιόπιστες, αφετέρου, υπάρχει μεγάλο περιθώριο για νοθεία, μιας και η κυβέρνηση του Ερντογάν ελέγχει πλήρως τον κρατικό μηχανισμό, καθώς και τη Δικαιοσύνη και τον Τύπο, ενώ πέρασε νόμο που επιτρέπει ασφράγιστα ψηφοδέλτια να θεωρούνται έγκυρα. Το μόνο σίγουρο είναι ότι ο Ερντογάν έχει «τερματίσει» την προσπάθεια να κερδίσει – σε όλα τα επίπεδα και σε όλους τους τομείς. Αυτό ήδη έχει συνέπειες στις σχέσεις της Τουρκίας με την Ελλάδα και με άλλες χώρες. Το αποτέλεσμα των εκλογών θα καθορίσει πώς θα εξελιχθούν αυτές οι σχέσεις.

Εδώ και καιρό φαινόταν ότι όσο αυξανόταν η αγωνία του Ερντογάν για θετικό αποτέλεσμα στις εκλογές, η Ελλάδα και η Κύπρος παρουσίαζαν ιδανικό στόχο στην προσπάθειά του να αποπροσανατολίσει τους πολίτες από τα προβλήματά τους. Τον τελευταίο καιρό, η επιθετικότητα αυτή έγινε αισθητή σε κάθε μέτωπο της εξωτερικής και εσωτερικής πολιτικής της Τουρκίας, με τον πρόεδρο να επιχειρεί συνεχώς να καθορίζει τα θέματα της ημερήσιας διάταξης. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο κύριος στόχος του Ερντογάν και του ΑΚΡ είναι η καθιέρωση του πολιτικού Ισλάμ. Και όσοι προβάλλονται –ή προβάλλονταν κάποτε– ως δυνάμει εσωτερικοί αντίπαλοι του προέδρου έχουν τον ίδιο στόχο. Για πολλά χρόνια μετά την εκλογή του ΑΚΡ το 2002, ο σκοπός επετεύχθη μέσω της οικονομικής ανάπτυξης και της πρωτοφανούς ευημερίας του τουρκικού λαού. Η επεκτατική οικονομική πολιτική, όμως, έχει όρια, και έφθασε η ώρα που ο Ερντογάν δεν μπορεί να αποφύγει την κρίση. Εκανε, λοιπόν, όσα μπορούσε για να «μαλακώσει» τις συνέπειες του πληθωρισμού και της διολίσθησης της λίρας, με αποτέλεσμα την επιδείνωση των προβλημάτων και τη φυγή επενδυτών – κάτι που θα πρέπει να αντιμετωπίσει με δραστικά μέτρα από αύριο κιόλας.

Επειδή η «εγκαθίδρυση» του πολιτικού Ισλάμ δεν μπορεί πια να βασίζεται κυρίως στην ευημερία των πολιτών, ο Ερντογάν παίζει το θρησκευτικό χαρτί με τον πιο κυνικό και επικίνδυνο τρόπο. Μεταξύ άλλων: σε συγκεντρώσεις οπαδών του κόμματος του, δείχνει βίντεο από την πρόσφατη σφαγή 50 μουσουλμάνων στη Νέα Ζηλανδία, ισχυριζόμενος ότι η

«Δύση» οπλίζει τα χέρια τέτοιων δολοφόνων· απειλεί ότι θα στείλει πίσω στις πατρίδες τους «μέσα σε φέρετρα» Αυστραλούς και Νεοζηλανδούς, υπενθυμίζοντας ωμά στις δύο χώρες το εθνικό τραύμα που υπέστησαν στην Καλλίπολη· καταγγέλλει τις ΗΠΑ ότι ευθύνονται για την οικονομική κρίση, ενώ προχωρεί στην ολοκλήρωση της αγοράς ρωσικών πυραύλων S-400, εξοργίζοντας περαιτέρω την Ουάσιγκτον· καβγαδίζει με τον Τραμπ και τον Νετανιάχου για τα Υψίπεδα του Γκολάν· δηλώνει ότι θα μετατρέψει την Αγία Σοφία σε τζαμί· απειλεί την Ελλάδα και την Κύπρο συνεχώς, είτε θυμίζοντας τη Μικρασιατική Καταστροφή είτε με σημερινή επιθετικότητα· κατηγορεί «εσωτερικούς εχθρούς» που σκοπεύουν να διαμελίσουν την Τουρκία. (Ο Ερντογάν, ασφαλώς, σιωπά για τις πιέσεις που του ασκεί η Ρωσία στη Συρία, τον τρόπο που η Τουρκία όπλισε το χέρι των τρομοκρατών του λεγόμενου Ισλαμικού Κράτους, την παράνομη κατοχή περιοχών άλλων χωρών κ.ά.)

Εάν το ΑΚΡ χάσει τις μεγάλες πόλεις, όπως κάποιοι προβλέπουν, ο Ερντογάν, απειλούμενος και εξοργισμένος, ίσως εντείνει ακόμη περισσότερο τις επιθέσεις του εναντίον ξένων και ντόπιων εχθρών. Εάν, όμως, αισθανθεί αρκετά ισχυρός ώστε να επιχειρήσει πολιτική λιτότητας και προσαρμογής, με συνέπεια μεγαλύτερη φτώχεια και ανεργία, πάλι θα έχει ανάγκη να αποπροσανατολίζει τους πολίτες με επιθέσεις κατά των πάντων, προβάλλοντας εαυτόν ως μοναδικό προστάτη των Τούρκων και όλων των μουσουλμάνων. Οπως η σημερινή οικονομική πολιτική, έτσι και η επιθετική ρητορική δεν μπορεί να συνεχιστεί επ’ άπειρον. Κάποια στιγμή εξαντλείται η αποτελεσματικότητα των ψεμάτων και της επιθετικότητας. Οσον αφορά εμάς, απαιτούνται εγρήγορση, ηρεμία, συναίνεση, υπομονή και αξιόπιστες συμμαχίες. Και σήμερα και αύριο.