ΑΠΟΨΕΙΣ

Το «αντίο» Καραμανλή στον Ανδρέα

Συμπληρώθηκαν χθες 24 χρόνια από τον θάνατο του Ανδρέα Παπανδρέου. Για τον ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ, που σφράγισε με την παρουσία του επί σχεδόν μισό αιώνα την πολιτική ζωή της χώρας έχουν γραφτεί σχεδόν τα πάντα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον ωστόσο έχει η πτυχή της σχέσης του με τον έτερο σπουδαίο της πολιτικής και μεγάλο του αντίπαλο, τον Κων/νο Καραμανλή. Η σχέση των δύο πέρασε από ταραγμένες περιόδους, καθώς αποτέλεσαν τους δύο βασικούς πολιτικούς πόλους του δημόσιου βίου για περίπου τέσσερις δεκαετίες. Ποτέ όμως η σχέση τους δεν διέβη τον Ρουβίκωνα. Αντίθετα, είχαν πάντα ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας. Και αυτή είναι η μεγαλύτερη κοινή τους παρακαταθήκη σε μία κατά κανόνα τοξική πολιτική ζωή όπως αυτή της Ελλάδας. Οι διαφορετικές φιλοσοφίες τους αποτυπώθηκαν μία για πάντα στις ιστορικές ομιλίες του Δεκεμβρίου του 1974. Ο Καραμανλής λέει πως «Η Ελλάς ανήκει στην Δύση» και ο Ανδρέας αντιτείνει πως «η Ελλάδα ανήκει στους Ελληνες». Οι αντίθετες κοσμοθεωρίες ήταν παρούσες σε όλη τη διάρκεια της πολιτικής τους πορείας, με τον Καραμανλή να επιδιώκει ουκ ολίγες φορές να λειτουργεί από τη θέση του ΠτΔ ως ισορροπιστής έναντι της ριζοσπαστικής φύσης του Ανδρέα.

Ο Καραμανλής λειτούργησε δύο φορές υποστηρικτικά προς τον αντίπαλό του: όταν ο Ανδρέας ανέβηκε στην εξουσία η ηγεσία του στρατού λέγεται πως ήθελε να παραιτηθεί και τη συγκράτησε ο Καραμανλής. Ακολούθησε η γνωστή ρήξη στη σχέση τους που ήρθε όταν ο Παπανδρέου πρότεινε, υπό το βάρος εσωκομματικών πιέσεων, τον Χρήστο Σαρτζετάκη για ΠτΔ. Ο Καραμανλής ως «Σπαρτιάτης» δεν εξωτερικεύει τη δυσαρέσκειά του, αλλά κόβει επαφές. Αυτό δεν θα τον εμποδίσει το 1989, να τον στηρίξει δεύτερη φορά με τη γνωστή πλέον φράση του –όταν ο Παπανδρέου πήγε στο Ειδικό Δικαστήριο–  πως «έναν πρωθυπουργό δεν τον στέλνεις στη φυλακή, τον στέλνεις στο σπίτι του», επιχειρώντας να αποκλιμακώσει τον διχασμό της εποχής. Το 1990 ο Καραμανλής επανέρχεται στην προεδρία και ο Ανδρέας Παπανδρέου κερδίζει ξανά την πρωθυπουργία. Οι δύο τους βρίσκονται για μία τελευταία φορά στο ρετιρέ της εξουσίας. Αν και νεότερος, ο Παπανδρέου φεύγει πρώτος από τη ζωή. Ο Καραμανλής αποχαιρετίζει τον μεγάλο πολιτικό του αντίπαλο με μία δωρική και ακριβοδίκαιη δήλωση: «Ο Ανδρέας Παπανδρέου υπήρξε μεγάλος πολιτικός ηγέτης. Τα ηγετικά του προσόντα δεν τα αρνούνται ούτε εκείνοι που αμφισβητούν το έργο του. Με τους αγώνες του έβαλε τη σφραγίδα της δυναμικής προσωπικότητάς του σε μια μακρά περίοδο της εθνικής μας ζωής».