ΑΠΟΨΕΙΣ

Ευρωπαϊκό μέλλον από το παρελθόν

Η προώθηση της απλής αναλογικής σε πολλά ευρωπαϊκά κράτη, μετά τον
Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και την κατάρρευση των αυταρχικών,
μοναρχικών καθεστώτων, συνέβαλε στην πολιτική αστάθεια. Πολλά
εθνικά Κοινοβούλια, εξαιτίας του «δίκαιου» αιτήματος να
εκπροσωπηθούν όλες οι τάσεις του εκλογικού σώματος αλλά και επειδή
υπήρχε έλλειψη ισχυρής πολιτικής ηγεσίας με όραμα, εξελίχθησαν σε
αναποτελεσματικά όργανα που δεν μπορούσαν να δώσουν λύσεις. Η
αδυναμία συγκρότησης βιώσιμων κυβερνήσεων ήταν ένα από τα αίτια της
ανάδειξης αυταρχικών, φασιστικών κυβερνήσεων σε πολλές χώρες και σε
ορισμένες μέσα από εκλογικές, κοινοβουλευτικές διαδικασίες.
Θεωρήθηκαν λύση ανάγκης…

Μια σωστή και θεμιτή επιδίωξη, όπως η αναλογική εκπροσώπηση των
πολιτικών δυνάμεων, μπορεί να οδηγήσει σε αρνητικές εξελίξεις.
Μπροστά σε παρόμοιο κίνδυνο φαίνεται να κινείται πάλι η Ευρώπη.
Αυτή τη φορά η θεμιτή επιδίωξη είναι η κάλυψη του ευρωπαϊκού
δημοκρατικού ελλείμματος, όπως ονομάστηκε το γεγονός ότι οι
αποφάσεις λαμβάνονταν από τη διορισμένη Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενώ το
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που εκφράζει τη λαϊκή θέληση δεν λαμβάνεται
υπόψη. Η ανάγκη κάλυψης του δημοκρατικού ελλείμματος ενίσχυσε τις
αρμοδιότητες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που έφθασαν πλέον έως και
στη «συμμετοχή» του στην επιλογή του προέδρου της Ευρωπαϊκής
Επιτροπής που ήδη δρομολογείται.

Το πιθανό πρόβλημα που έρχεται είναι ότι η πολιτική ηγεσία που πήρε
τις αποφάσεις αυτές ήταν υπέρ της ευρωπαϊκής πολιτικής καθώς
θεωρούσε ότι η ενοποίηση θα ενισχύσει τα δικαιώματα των πολιτών και
την ευημερία. Οι πολιτικές ηγεσίες των «φιλοευρωπαϊκών» κομμάτων
προώθησαν τα τελευταία χρόνια μεταρρυθμίσεις, όπως η ενίσχυση των
αρμοδιοτήτων του Κοινοβουλίου, προκειμένου να μην περιορίζονται οι
δημοκρατικές αποφάσεις από τις εθνικές κυβερνήσεις ή την ευρωπαϊκή
γραφειοκρατία. Δεν μπορούσαν να φανταστούν ότι στο Ευρωπαϊκό
Κοινοβούλιο θα υπάρχουν ισχυρές αντιευρωπαϊκές δυνάμεις που θα
λειτουργούσαν εναντίον των δικαιωμάτων και της ελευθερίας. Αν
επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις ότι οι ψηφοφόροι επιλέγουν σε πολλές
χώρες κόμματα με σαφή έως και έντονο αντιευρωπαϊκό προσανατολισμό,
υπέρ της ενίσχυσης των εθνικών κρατών και των εξουσιών τους, η
κατάσταση θα αλλάξει δραστικά. Τα αιτήματα πάλι δείχνουν εύλογα: η
διατήρηση του κοινωνικού κράτους, η προστασία από την παράνομη
μετανάστευση, η διαφύλαξη της ανταγωνιστικότητας και των
εξαγωγών…

Η προσωρινή αναστολή λειτουργίας του αμερικανικού Δημοσίου από τους
ακραίους Ρεπουμπλικανούς στο Κογκρέσο θα μοιάζει με σχολική εκδρομή
μπροστά στο χάος που θα προκληθεί στην Ευρώπη από ανάλογες επιλογές
αντιευρωπαϊκών δυνάμεων. Eνας κόσμος στον οποίο στις ΗΠΑ επικρατούν
οι απομονωτιστές του Tea Party και στην Ευρώπη οι αντιευρωπαϊστές
της ακραίας Αριστεράς και της λαϊκής Ακροδεξιάς θα είναι πολύ
διαφορετικός απ’ αυτόν που ζήσαμε τις τελευταίες δεκαετίες.

Η οικονομική κρίση στις χώρες του Νότου και βορειότερα, η απουσία
πολιτικής ηγεσίας που έχει τη δύναμη να κάνει συμβιβασμούς
διαμορφώνουν εκρηκτικές συνθήκες για το μέλλον της Ευρώπης. Οι
τάσεις για την αποσύνθεση πολλών ευρωπαϊκών πολιτικών είναι σαφείς
κι αυτό που μένει να δούμε είναι αν υπάρχουν δυνάμεις που μπορούν
να ανατρέψουν τη διαφαινόμενη πορεία.